Krishnamurti Subtitles

પ્રેમ, સ્વતંત્રતા, સારપ, સુંદરતા બધું એક જ છે

Bombay (Mumbai) - 12 February 1984

Public Talk 4



2:04 This is the last talk. આ છેલ્લું પ્રવચન છે.
   
2:16 We were talking about આપણે ગઇકાલે જીવવાની કળા વિષે
the art of living yesterday. વાત કરતાં હતાં.
   
2:23 I think we ought to go મને લાગે છે આપણે તેમાં
much more into it. ઘણું વધુ ઊંડા ઊતરવું જોઈએ.
   
2:36 Most of us have given મોટાભાગના લોકોએ આને વિષે
very little thought to that, બહુ જ થોડો વિચાર કર્યો હોય છે,
   
2:42 we have hardly enquired આપણે ભાગ્યે જ જીવન શું છે એના
into the nature of what life is, મૂળ સ્વરૂપની અંદર તથા એને કેવી રીતે
   
2:53 and how to live it. જીવવું એ વિષે તપાસ કરી હોય છે.
   
2:58 Our daily life, with all its આપણું રોજિંદું જીવન, એની બધી
ugly turmoil, passing pleasures, ગંદી ધમાચકડી, ક્ષણભંગુર ખુશીઓ,
   
3:09 and a great deal of entertainment, અને અતિશય પ્રમાણમાં મનોરંજન,
both religious and otherwise. ધાર્મિક તેમ જ અન્ય પ્રકારનું.
   
3:20 We have studied almost આપણે લગભગ બધા જ શૈક્ષણિક
all the academic subjects, વિષયો ભણ્યા છીએ,
   
3:26 spent years ડૉક્ટર, સર્જન, ઇજનેર
to become a doctor, બનવામાં વર્ષો
   
3:31 a surgeon, or an engineer, વિતાવ્યાં છે,
   
3:41 and the engineer અને ઇજનેર ક્યારેય
never asks 'how'. નથી પૂછતો કે ‘કેવી રીતે’.
   
3:46 He has studied, એ ભણ્યો છે,
perhaps five or six years, કદાચ પાંચ કે છ વર્ષો,
   
3:53 has learnt a great deal એ વિપુલ પ્રમાણમાં
of information, stresses, માહિતી, દબાણ, તણાવ,
   
3:58 strains, and the material, ભૌતિક દ્રવ્ય
and so on, વગેરે શીખ્યો છે,
   
4:03 he never asks how to build એ ક્યારેય નથી પૂછતો કે પુલ કેવી રીતે
a bridge, because that is his job. બનાવવો, કારણ કે એ એનું કામ છે.
   
4:11 But we, ordinary people like us, પરંતુ આપણે, આપણા જેવા સામાન્ય લોકો
we are always asking 'how'. કાયમ એવું પૂછે છે કે ‘કેવી રીતે’.
   
4:22 How am I to live a life હું એવું જીવન કેવી રીતે જીવું,
without any conflict, કે જેમાં એક પણ સંઘર્ષ ન હોય,
   
4:33 without any of the problems આપણા રોજિંદા દુર્ભાગી જીવન
   
4:35 that are involved સાથે સંકળાયેલી હોય એવી
in our daily unfortunate lives. એક પણ સમસ્યા ન હોય.
   
4:44 We are always striving, reaching out, આપણે હંમેશાં ફેલાવો વધારવા માટે,
getting somewhere, ક્યાંક પહોંચવા માટે મથતા હોઈએ છીએ,
   
4:50 and when a question, a challenge અને જ્યારે આપણી સામે એક પ્રશ્ન,
is put before you, like : એક પડકાર મૂકવામાં આવે છે, જેમ કે:
   
4:57 is it possible to live a life શું એવું જીવન જીવવું શક્ય છે
in which there is no problem, જેમાં કોઈ સમસ્યા ન હોય,
   
5:08 in which there is no conflict, જેમાં કોઈ સંઘર્ષ ન હોય,
   
5:14 when you hear that question, જ્યારે તમે આ પ્રશ્ન સાંભળો,
you say, ત્યારે તમે કહો છો,
   
5:17 'Yes, sounds good, ‘હા, સાંભળવામાં સારું લાગે છે,
but tell me how to do it', પણ મને કહો કે આ કેવી રીતે કરવું’,
   
5:24 what is the method, આની રીત કઈ છે,
what is the system, પદ્ધતિ કઈ છે,
   
5:27 so that we can live જેથી આપણે મહાન શાંતિમય
a life of great tranquillity, જીવન જીવી શકીએ,
   
5:33 great inward જેમાં આંતરિકપણે
sense of wonder, અત્યંત વિસ્મયનો ભાવ,
   
5:40 a sense of great beauty. અતિશય સુંદરતાનો ભાવ હોય.
   
5:46 Then we say, 'Tell me how'. પછી આપણે કહીએ છીએ, ‘મને કહો કેવી રીતે’.
   
5:51 I think we ought to banish from our મને લાગે છે કે આપણે આ મનમાંથી સદંતર
minds, not in the academic subjects, કાઢી નાખવું જોઈએ, શૈક્ષણિક વિષયોમાં નહીં,
   
5:59 but in the psychological world પણ માનસિક વિશ્વમાં
we should never ask, આપણે ક્યારેય એવું ન પૂછવું જોઈએ કે,
   
6:04 – if one may most - જો હું આદર સહિત દર્શાવી શકું તો -
respectfully point out –  
   
6:09 'how'. ‘કેવી રીતે’.
Never ask anybody 'how' ! ક્યારેય કોઈને પણ ન પૂછો કે, ‘કેવી રીતે’!
   
6:16 They only can offer you અન્ય લોકો તમને માત્ર
a system, a method, એક પદ્ધતિ, એક રીત આપી શકે,
   
6:21 which then becomes જે પછી એક નવું બંધન
another bondage, બની જાય છે,
   
6:27 another trap એક નવો ફંદો
in which you are caught. જેમાં તમે ફસાઈ જાવ છો.
   
6:33 So we ought to, this evening, માટે આપણે આજની સાંજે
go into this question. આ પ્રશ્નની અંદર જવું જ રહ્યું.
   
6:40 We have talked about wars, આપણે યુદ્ધો વિષે વાત કરી છે,
   
6:46 we have talked આપણે માણસો વિષે વાત કરી છે,
about human beings  
   
6:48 psychologically hurt જેઓ બાળપણથી માનસિક રીતે
from their childhood, દુભાયેલા છે,
   
6:55 hurt by their parents, by their પોતાનાં માં-બાપ તરફથી, પોતાની શાળા,
schools, colleges and universities, મહાવિદ્યાલય, વિશ્વવિદ્યાલય તરફથી,
   
7:02 by their families, and so on પોતાનાં કુટુંબો તરફથી દુભાયેલા છે
– we are wounded people. - આપણે સહુ જખમી લોકો છીએ.
   
7:09 And that wound અને તે જખમ
inevitably breeds fear. અનિવાર્યપણે ભયને જન્મ આપે છે.
   
7:15 We talked about fear આપણે ભય વિષે
a great deal. ઘણીબધી વાત કરી.
   
7:19 And we also અને આપણે સમય વિષે
talked about time. પણ વાત કરી.
   
7:24 Not only the chronological time, માત્ર ઘડિયાળ મુજબનો
by the watch, કાલક્રમિક સમય જ નહીં,
   
7:32 but also time as a psychological પરંતુ સિદ્ધિ મેળવવા માટેના
means of achievement : માનસિક સાધન તરીકેનો સમય:
   
7:41 I am this, હું આ છું,
but I will be that, પણ હું તે થઈશ,
   
7:47 I am violent, I will one day હું હિંસક છું,
be non-violent. હું એક દિવસે અહિંસક થઈશ.
   
7:56 This constant becoming ‘જે છે’ તેમાંથી ‘જે હોવું જોઈએ’
from 'what is' to 'what should be' તરફની આ સતત હિલચાલ
   
8:03 is also the element of time. એ પણ સમયનો ઘટક છે.
   
8:09 Because time is કારણ કે સમય આપણા સહુ માટે
very important for us, બહુ મહત્ત્વનો છે,
   
8:13 not only the physical time માત્ર ભૌતિક સમય જ નહીં
– to get from here to there – - અહીંથી ત્યાં જવા માટેનો -
   
8:23 but also the ideal પરંતુ એ આદર્શ પણ
which thought has invented : જે વિચારે ઉપજાવેલો છે:
   
8:32 to achieve an ideal એક આદર્શની પ્રાપ્તિ મેળવવી
also requires time. એ પણ સમય માગે છે.
   
8:37 So we are bound to time. આમ આપણે સમયથી બદ્ધ છીએ.
   
8:44 And writers and some લેખકો અને કેટલાક અન્ય લોકોએ
other people have asked, પૂછ્યું છે,
   
8:50 is there an end to time, શું સમયને અંત છે,
is there a stop to time. શું સમય અટકી જાય ખરો.
   
8:59 And as we said yesterday, અને આપણે અહીં ગઈકાલે તેમ જ
and during all the other talks here, બીજાં બધાં પ્રવચનો દરમિયાન કહ્યું તેમ,
   
9:05 we are sharing this together. આપણે આમાં સહભાગી છીએ.
   
9:08 This is not – I'll repeat it આ કોઈ ભાષણ નથી
ten times – this is not a lecture. - હું આ દસ વાર કહીશ.
   
9:19 Please kindly કૃપા કરીને એની તરફ
pay attention to that. ધ્યાન ન આપો.
   
9:24 This is not in any way આ કોઈ પણ રીતે તમને
to inform you, to instruct you વિવિધ શૈક્ષણિક વિષયો બાબતે
   
9:32 about various academic subjects, માહિતગાર કે સૂચિત કરવા માટે નથી,
which is what a lecture is. જે કામ એક ભાષણ કરે છે.
   
9:40 But this is a conversation પરંતુ આ તમારી અને વક્તાની વચ્ચે
between you and the speaker, એક વાતચીત છે,
   
9:51 a conversation about life, about જીવન વિષે વાતચીત, જીવનની
the extraordinary complexity of life, અસાધારણ જટિલતા વિષે વાતચીત,
   
10:00 the great sense of travail, અતિશય વેદનાનો ભાવ,
anxiety, desperate loneliness, વ્યગ્રતા, અસાધ્ય એકલતા,
   
10:12 and innumerable tears અને માનવોએ વહાવેલાં
that human beings have shed, અખૂટ આંસુઓ,
   
10:19 wanting to be loved પ્રેમ પામવાની ઇચ્છા હોવી
and never finding it, અને ક્યારેય પ્રેમ ન મળવો,
   
10:26 or if one loves you, અથવા જો કોઈ તમને પ્રેમ કરે,
   
10:29 there's always the danger તો કાયમ એના ચાલ્યા જવાનો
and the pain of his leaving. ભય અને પીડા.
   
10:37 So we have talked તો આપણે આ બધી બાબતો વિષે
about all this. વાત કરી છે.
   
10:41 And if some of us, અને જો આપણામાંથી કેટલાક,
perhaps a few, even ten, કદાચ બહુ થોડાક, દસ જણ પણ,
   
10:50 who are really serious જેઓ ખરેખર ગંભીર હોય
– in the sense honest, - સાચા અર્થમાં પ્રામાણિક,
   
10:59 an honesty એવી પ્રામાણિકતા
that is unshakeable, જે વિચલિત ન થઈ શકે,
   
11:03 an integrity એવી અખંડતા
that can never be broken જેને કદી ન તોડી શકાય,
   
11:08 under any circumstances – ગમે તેવા સંજોગોમાં પણ -
   
11:13 if there were such people, જો આવા લોકો હોય,
a few at least, થોડાક પણ,
   
11:19 then we could bring about તો પછી આપણે સમાજમાં
a radical change in society. આમૂલ પરિવર્તન સાધી શકીએ.
   
11:27 We talked about society. આપણે સમાજ વિષે વાત કરી.
Society is what we are. આપણે જે છીએ તે સમાજ છે.
   
11:34 We have made this society, આપણે આ સમાજ બનાવ્યો છે,
this ugly, brutal, venomous આ ગંદો, પાશવી, ઝેરીલો
   
11:45 – you know what - તમે જાણો છો આ
this modern society is. આધુનિક સમાજ કેવો છે.
   
11:49 We are responsible for it, આપણે આના માટે જવાબદાર છીએ,
each one of us. આપણામાંથી દરેક જણ.
   
11:54 And to bring about a radical, અને સમાજના માળખામાં અને
fundamental mutation મૂળ સ્વરૂપમાં આમૂલ, પાયાનું
   
12:00 in the structure and the nature પરિવર્તન સાધવા માટે
of society, we have to undergo આપણે પોતાની જાતમાં
   
12:10 a tremendous examination જબરદસ્ત પરીક્ષણમાંથી
into ourselves, પસાર થવું પડે,
   
12:16 not theoretical, સૈદ્ધાંતિક રીતે નહીં,
not problematical or philosophical, સમસ્યાલક્ષી કે તત્ત્વજ્ઞાનની રીતે નહીં,
   
12:23 but to see પરંતુ એ જોવું કે
what actually we are. ખરેખર આપણે શું છીએ.
   
12:30 And face that fact, અને એ હકીકતનો સામનો કરવો,
not escape from it, એનાથી પલાયન ન કરવું,
   
12:37 go into it very deeply. એની અંદર ખૂબ ઊંડા ઊતરવું.
   
12:41 And then perhaps અને કદાચ એના પછી
a few of us આપણામાંથી થોડાક લોકો
   
12:46 could really bring about વાસ્તવમાં એક અલગ સંસ્કારિતા
a different culture. લાવી શકે.
   
12:57 And, as we said yesterday, તથા, આપણે ગઈકાલે કહ્યું તેમ,
for at least this evening, ઓછામાં ઓછું આજની સાંજ પૂરતું,
   
13:04 let us be serious, honest. આપણે ગંભીર, પ્રામાણિક રહીએ.
   
13:08 That is, એટલે કે,
the word is not the thing, શબ્દ એ વસ્તુ નથી,
   
13:18 the explanation વિગતવાર નિવેદન
is not the actual, એ વાસ્તવિકતા નથી,
   
13:22 the description of a mountain, એક પર્વતનું વર્ણન,
however beautifully put, ભલે ગમે તેટલું સુંદર હોય,
   
13:28 writing a great poem ભૂરા આકાશમાં એક પર્વત
about a mountain in the blue sky તેમ જ ઘેરા પડછાયાઓ વિષે
   
13:34 and the lovely shadows, એક મહાન કાવ્ય લખવું,
   
13:37 all those descriptions and the એ બધાં વર્ણનો અને ચિત્રો
painting is not the actual mountain. એ કાંઈ વાસ્તવિક પર્વત નથી.
   
13:43 But most of us are satisfied પરંતુ મોટાભાગના લોકો
with the description, વર્ણનથી, વિગતવાર નિવેદનથી
   
13:49 with the explanation, સંતુષ્ટ હોય છે,
   
13:52 then we make of that explanation પછી આપણે એ વિગતવાર નિવેદનમાંથી
into an ideal, એક આદર્શ બનાવીએ છીએ,
   
13:59 and then strive to live up અને ત્યાર પછી એ આદર્શને અનુસાર
to that ideal, જીવવા મથીએ છીએ,
   
14:03 which then again જે ફરી પાછું
becomes a series of conflicts. સંઘર્ષોની હારમાળા જ બને છે.
   
14:09 We went into all this આપણે પાછલાં થોડાં વર્ષો દરમ્યાન
during the last few years, તેમ જ અહીંનાં
   
14:15 and in the last છેલ્લાં ત્રણ પ્રવચનોમાં
three talks here. આ બધી વાતો કરી.
   
14:20 So please kindly remember કૃપયા એ યાદ રાખો
that you and the speaker કે તમે અને વક્તા
   
14:29 are investigating together સાથે મળીને ઊંડાણથી,
deeply, ગંભીરતાથી,
   
14:34 seriously, અને અતિશય પ્રામાણિકતાથી
and with great honesty, કાળજીપૂર્વકની તપાસ કરી રહ્યાં છીએ,
   
14:43 how to live a life કે એવું જીવન કેવી રીતે જીવવું
which is really a great art. જે ખરેખર એક મહાન કળા હોય.
   
14:55 So let's begin તો ચાલો, આપણે વધુ તપાસ કરવાનું
to enquire more. શરૂ કરીએ.
   
15:07 Humility is necessary, શીખવા માટે નમ્રતા આવશ્યક છે,
isn't it, to learn. ખરું કે નહીં?
   
15:17 Humility. નમ્રતા.
Not humbleness, વિનમ્રતા કે દીનતા નહીં,
   
15:24 not a sense of દૂરથી સ્વીકારનો
remote acceptance, ભાવ નહીં,
   
15:33 but one needs a great deal પણ શીખવા માટે આપણને
of humility to learn. અતિશય નમ્રતાની જરૂર પડે છે.
   
15:40 But most of us have not પરંતુ મોટાભાગના લોકોમાં
that quality of humility એ નમ્રતાનું લક્ષણ નથી હોતું
   
15:47 – not to somebody whom you - તમે જેમનો આદર કરતાં હો તેમના માટે નહીં, એ નમ્રતા નથી,
respect, that's not humility,  
   
15:56 that's merely એ તો માત્ર સત્તાધિકારનો
acceptance of authority, સ્વીકાર છે,
   
16:02 and you worship અને તમે સત્તાધિકારની
the authority. પૂજા કરો છો.
   
16:04 You saw what is happening આજે સવારે જે બની રહ્યું છે
this morning. તે તમે જોયું.
   
16:13 So, humility is one તો, નમ્રતા જીવનમાં રહેલાં
of the factors in life, પરિબળોમાંનું એક છે,
   
16:23 not arrogance, not vanity. ઘમંડ નહીં, કે આડંબર નહીં.
   
16:28 A man who knows એવો માણસ જે અતિશય
a great deal, જ્ઞાન ધરાવે છે,
   
16:32 that gives him a sense એ જ્ઞાન એનામાં
of self-importance, આપબડાઈની ભાવના લાવે છે,
   
16:37 and he is a vain man, અને એ એક મિથ્યાભિમાની માણસ છે,
   
16:40 a man who has achieved એ એવો માણસ છે જેણે
a position, a status, power, money, હોદ્દો, સત્તા, ધન પ્રાપ્ત કર્યું છે,
   
16:48 and then that vanity અને પછી એ આડંબર જ
tries to become humility. નમ્રતા બનવાનો યત્ન કરે છે.
   
16:55 Don't you know all this? તમે આ બધું નથી જાણતાં?
   
16:59 And humility is not અને નમ્રતાનો જન્મ
born out of vanity. આડંબરમાંથી નથી થતો.
   
17:13 Humility is necessary જીવનની અસાધારણ જટિલતાને
to understand સમજવા માટે
   
17:17 the extraordinary નમ્રતા આવશ્યક છે.
complexity of living.  
   
17:24 And humility... with freedom. અને નમ્રતા... સ્વતંત્રતા સહિત.
   
17:34 We think we are આપણે વિચારીએ છીએ કે
all very free આપણે સહુ સ્વતંત્ર છીએ,
   
17:37 to do what we want to do, આપણને જે કરવું હોય તે કરવા માટે,
what we want, આપણને જે જોઈતું હોય તે માટે,
   
17:41 our desire, આપણી ઈચ્છાઓની પૂર્તિ માટે,
to fulfil our desires  
   
17:46 – this is one of - આ સમાજની રચના છે,
the structures of society,  
   
17:52 each one of us is free to do દરેક માણસ પોતાને જે કરવાની
exactly what he wants to do. ઇચ્છા હોય તે કરવા સ્વતંત્ર છે.
   
18:00 Right? બરાબર?
You are all doing that. તમે સહુ આવું કરો છો.
   
18:05 You want to be rich, તમે પૈસાદાર બનવા માગો છો,
you want to express yourself, તમારી જાતને અભિવ્યક્ત કરવા માગો છો,
   
18:09 you want to have તમે પોતાને રસ્તે જ
your own particular way, ચાલવા માગો છો,
   
18:13 you are very strong તમે તમારાં મંતવ્યો અને નિષ્કર્ષો વિષે
on your opinions, your conclusions. બહુ દૃઢ છો.
   
18:20 You are free to choose. તમે પસંદગી કરવા સ્વતંત્ર છો.
   
18:26 And we call this freedom. અને આને આપણે સ્વતંત્રતા કહીએ છીએ.
   
18:30 And if you observe what that freedom અને તમે જોશો કે આ સ્વતંત્રતાએ
has done in the world, જગતમાં શું કર્યું છે,
   
18:37 brought about great confusion, અતિશય ગૂંચવણ પેદા કરી છે,
   
18:42 brought about વિશ્વમાં વિધ્વંસ ફેલાવ્યો છે,
havoc in the world,  
   
18:45 each one expressing his own દરેક માણસ પોતાની જ ખાસ ઇચ્છાને
particular desire – competitive. અભિવ્યક્ત કરે છે – સ્પર્ધાત્મક.
   
18:57 And we call this freedom. અને આને આપણે સ્વતંત્રતા કહીએ છીએ.
   
19:02 So we ought to enquire માટે આપણે એ તપાસવું જ રહ્યું
what is freedom. કે સ્વતંત્રતા એટલે શું.
   
19:10 Please ask this question મહેરબાની કરીને આ પ્રશ્ન
of yourself. તમારી જાતને પૂછો.
   
19:18 Is freedom શું સ્વતંત્રતા
a matter of choice? એ પસંદગીની બાબત છે?
   
19:28 You are free to choose, તમે પસંદગી કરવા માટે સ્વતંત્ર છો,
free to go from here to there, અહીંથી ત્યાં જવા માટે સ્વતંત્ર છો,
   
19:35 free to have જુદાજુદા પ્રકારનું કામ કરવા માટે
different kinds of job સ્વતંત્ર છો
   
19:38 – if you don't like one - તમને એક ન ગમે,
you go to the other. તો તમે બીજું કરો.
   
19:44 Freedom to express yourself, તમારી જાતને અભિવ્યક્ત કરવા સ્વતંત્ર છો,
free to think what you want, તમને ગમે તેમ વિચારવા માટે,
   
19:49 to express it – perhaps એને અભિવ્યક્ત કરવા માટે સ્વતંત્ર છો,
in a democratic society, - કદાચ લોકશાહી સમાજમાં,
   
19:55 not in the totalitarian states, એકહથ્થુ સત્તાવાળા દેશોમાં નહીં,
there freedom is denied. ત્યાં એ સ્વતંત્રતા નથી.
   
20:03 So what is freedom? તો, સ્વતંત્રતા એટલે શું?
   
20:07 Because that is part કારણ કે એ આપણા જીવનનો
of our life. ભાગ છે.
   
20:11 As we talked yesterday, આપણે ગઈકાલે કહ્યું તેમ,
death is part of our life. મૃત્યુ આપણા જીવનનો ભાગ છે.
   
20:19 The living and the dying. જીવવું તથા મરવું.
   
20:24 We went into it આપણે બહુ કાળજીપૂર્વક
very carefully, એ વાત કરી,
   
20:28 whether the two, death and life, કે શું મૃત્યુ તથા જીવન બંને
live together. સાથે મળીને જીવી શકે.
   
20:39 That requires, આપણે ગઈકાલે દર્શાવ્યું તેમ,
as we pointed out yesterday,  
   
20:43 a great deal of attention, એમાં વિપુલ પ્રમાણમાં અવધાનની,
   
20:47 a great deal of enquiry વિપુલ પ્રમાણમાંતપાસની અને
and great intelligence અતિશય વિવેકબુદ્ધિની જરૂર પડે છે
   
20:52 – the art of living with death. - મૃત્યુ સાથે જીવવાની કળા.
   
21:01 We talked about that. આપણે તે વિષે વાત કરી.
   
21:05 And in the same way અને એવી જ રીતે,
   
21:08 we ought to talk over આપણે સ્વતંત્રતા એટલે શું એ વિષે
together what is freedom. સાથે મળીને વાત કરવી જ જોઈએ.
   
21:15 Does it really exist? શું એનું ખરેખર અસ્તિત્વ છે?
   
21:19 The word 'freedom', also, some “સ્વતંત્રતા’ શબ્દનો એક મૂળ અર્થ
of its root meaning, is love. ‘પ્રેમ’ પણ છે.
   
21:33 And is love અને શું પ્રેમ
a matter of choice? એ પસંદગીની બાબત છે?
   
21:44 And so we ought to find out for માટે આપણે પોતાને માટે શોધી કાઢવું પડે
ourselves what is actual freedom. કે યથાર્થ સ્વતંત્રતા એટલે શું.
   
21:53 Freedom from something કશાકમાંથી સ્વતંત્રતા
   
21:57 – from pain, from anxiety. - પીડામાંથી, વ્યગ્રતામાંથી.
Freedom 'from'. ‘માંથી’ સ્વતંત્રતા.
   
22:06 And is there freedom? અને શું સ્વતંત્રતા છે ખરી?
Not 'from' something, you understand? કશાક’માંથી’ નહીં, તમે સમજો છો?
   
22:16 If it is freedom from something જો કશાકમાંથી સ્વતંત્રતા હોય,
it is merely a reaction. તો તે માત્ર એક પ્રતિક્રિયા છે.
   
22:23 It is like a man in prison saying તે એવું છે જાણે એક જેલમાં રહેલો માણસ
'I must get out of my prison.' કહે કે, ‘મારે જેલની બહાર નીકળવું જ પડે.’
   
22:31 We live psychologically આપણે માનસિક રીતે એક જેલમાં
in a prison, જીવીએ છીએ,
   
22:38 and when it is painful, ugly, અને જ્યારે તે પીડાદાયક, ગંદું,
not satisfactory, અસંતોષકારક બની જાય,
   
22:47 then you want ત્યારે આપણને એમાંથી
freedom from that. સ્વતંત્રતા જોઈએ છે.
   
22:52 So we are saying freedom એટલે અમે કહીએ છીએ કે
from something કશાકમાંથી સ્વતંત્રતા
   
22:57 is the same thing as being એ બીજા પ્રકારની
in prison, of another kind. જેલમાં હોવા જેવું જ છે.
   
23:05 Do we meet each other, શું આપણે એકબીજાને મળીએ છીએ,
or am I talking to myself? કે હું મારી જાત સાથે વાત કરી રહ્યો છું?
   
23:15 So what is freedom? તો સ્વતંત્રતા એટલે શું?
   
23:20 This sense of inward અડગ સ્વતંત્રતાનો
authentic, આ આંતરિક,
   
23:26 deep sense પ્રમાણભૂત,
of unshakeable freedom ગહન ભાવ
   
23:32 – not from something. - કશાકમાંથી નહીં.
   
23:38 What is that freedom? એ સ્વતંત્રતા એટલે શું?
   
23:43 Can we together શું આપણે સાથે મળીને
enquire into this, આમાં તપાસ કરી શકીએ,
   
23:50 not accept વક્તા જે કહે છે
what the speaker is saying, એને સ્વીકારી લેવાનું નથી,
   
23:56 because we went into that. કારણ કે આપણે આ વાત થઈ ચૂકી છે.
   
23:58 If you accept જો તમે વક્તા જે કહે છે
what the speaker is saying, એને સ્વીકારી લો,
   
24:02 then you are back again to the old તો પછી તમે ફરીથી સત્તાને અનુસરવાના
pattern of following an authority. પુરાણા ઢાંચામાં પાછા આવી જાવ.
   
24:10 The speaker then પછી વક્તા
becomes your guru, તમારો ગુરુ બની જાય,
   
24:13 and the speaker અને વક્તા
abhors all gurus. બધા ગુરુઓને નકારે છે.
   
24:18 In the world of, આધ્યાત્મિક જગતમાં
   
24:21 – if one can use the word - જો આપણે ‘આધ્યાત્મિક’
'spiritual' – શબ્દનો ઉપયોગ કરી શકીએ તો -
   
24:27 authority is a sin. સત્તાધિકાર એક પાપ છે.
   
24:34 So, together let's enquire માટે, ચાલો, સાથે મળીને તપાસ કરીએ
what is freedom. કે સ્વતંત્રતા એટલે શું.
   
24:50 Probably you have never કદાચ તમે ક્યારેય
asked that question. એ પ્રશ્ન નથી પૂછ્યો.
   
25:00 You all want to escape તમે સહુ કશાકમાંથી
from something. પલાયન કરવા માગો છો.
   
25:05 I am lonely – and most people હું એકલો છું – અને મોટાભાગના લોકો
are very, very lonely, ખૂબ જ એકલવાયા હોય છે -
   
25:14 they want to escape from it through તેઓ સહુ વિવિધ પ્રકારના
various forms of entertainment, મનોરંજન, ધર્મ વગેરે મારફત
   
25:20 religious and otherwise. પલાયન કરવા માગે છે.
   
25:24 But is there a freedom પરંતુ શું એવી સ્વતંત્રતા છે
which is not a reaction? જે પ્રતિક્રિયા ન હોય?
   
25:40 And to find out that, one has અને તે શોધવા માટે, માણસે એ
to enquire what is love. તપાસ કરવી પડે કે પ્રેમ એટલે શું.
   
25:49 Is love a reaction? શું પ્રેમ એક પ્રતિક્રિયા છે?
   
25:57 Is love attraction, whether શું પ્રેમ આકર્ષણ છે,
it be sexual or otherwise? શારીરિક કે કોઈ અન્ય?
   
26:05 Please ask these questions મહેરબાની કરીને
of yourself સાચો જવાબ શોધી કાઢવા માટે
   
26:12 to find out આ પ્રશ્નો
the right answer. તમારી જાતને પૂછો.
   
26:18 How do you find કોઈ પ્રશ્નનો સાચો જવાબ
the right answer to a question? તમે કેવી રીતે શોધો?
   
26:26 The speaker વક્તાએ પ્રશ્ન પૂછ્યો,
asked the question,  
   
26:31 you naturally reply to that question, તમે સ્વાભાવિકપણે એનો જવાબ આપો છો,
if you are at all thinking, જો તમે વિચારી રહ્યાં હો,
   
26:39 going along with the question, પ્રશ્ન સાથે આગળ જઈ રહ્યાં હો,
then you respond to that question. તો પછી તમે એ પ્રશ્નનો પ્રતિભાવ આપો છો.
   
26:45 The speaker then પછી વક્તા તમારા પ્રતિભાવનો
answers to your response. જવાબ આપે છે.
   
26:53 This is real dialogue. આ છે ખરો સંવાદ.
   
26:57 Answers to your response, તમારા પ્રતિભાવનો જવાબ,
then you respond to my response. પછી તમે મારા પ્રતિભાવનો પ્રતિભાવ આપો.
   
27:07 Right? Are we following this બરાબર? આપણે થોડાક અંશે
a little bit? આ રીતે ચાલી રહ્યાં છીએ?
   
27:12 So that there is both question જેથી બંને છે - પ્રશ્ન અને જવાબ,
and answer, answer and question. જવાબ અને પ્રશ્ન.
   
27:23 If we maintain this answer-question, જો આપણે આ જવાબ-સવાલ,
question-answer સવાલ-જવાબ ચાલુ રાખીએ,
   
27:32 seriously, intensely, ગંભીરતાપૂર્વક, ઉત્કટતાપૂર્વક,
   
27:36 then in that process તો પછી એ પ્રક્રિયામાં
you disappear તમે અલોપ થઈ જાવ છો
   
27:40 and the speaker disappears, only અને વક્તા અલોપ થઈ જાય છે,
the question remains, you understand? માત્ર પ્રશ્ન જ રહે છે, તમે સમજો છો?
   
27:47 Then that very question ત્યાર પછી તે પ્રશ્નમાં જ
has vitality. શક્તિ રહેલી હોય છે.
   
27:55 Don't agree please, મહેરબાની કરીને સંમત ન થાવ,
test it out for yourself. આને તમારી જાતે ચકાસી જુઓ.
   
28:03 It's like a bud, a rose bud. આ એક કળી જેવું છે, ગુલાબની કળી.
   
28:10 If the question is left in the air, જો પ્રશ્નને અવકાશમાં છોડી દેવામાં આવે,
as it were, then it is like a bud જેવો છે તેવો, તો એ એક કળી જેવું છે
   
28:17 which gradually unfolds જે ધીરેધીરે ઊઘડે છે
and shows its nature, અને પોતાના સ્વભાવને, એ પ્રશ્નની ગહનતાને
   
28:24 the depth of that question, it has પ્રગટ કરે છે, એને એની પોતાની
its own vitality, energy, drive. શક્તિ, ઊર્જા, ઝુંબેશ હોય છે.
   
28:33 That is a dialogue, એ છે સંવાદ,
   
28:36 not just accepting what કોઈ અન્ય માણસ કહે તે
the other fellow is saying. માત્ર સ્વીકારી લેવાનું નથી.
   
28:44 So we are asking, તો આપણે પૂછીએ છીએ,
   
28:49 is freedom – not from something – શું સ્વતંત્રતા – કશાકમાંથી નહીં –
is it love? એ પ્રેમ છે?
   
28:58 And is love a reaction? અને શું પ્રેમ એક પ્રતિક્રિયા છે?
   
29:03 That is, I see a beautiful woman, એટલે કે, હું એક સુંદર સ્ત્રીને, કે પુરુષને,
or a man, or a marvellous statue કે એક અદ્દભુત પ્રતિમાને જોઉં છું
   
29:13 – I'd love to have it, - મને એને મેળવવાનું ગમે,
I'd love to have it on my wall, મને એને મારી દીવાલ ઉપર ગોઠવવું ગમે,
   
29:20 look at it day after day, રોજ રોજ એને જોવું ગમે,
   
29:23 and each time I look at it, અને દરેક વખતે હું એને જોઉં,
it is different, ત્યારે એ જુદું લાગે,
   
29:27 that's a great masterpiece. એ એક ભવ્ય કલાકૃતિ છે.
   
29:32 And, for most of us, અને આપણામાંના મોટાભાગના લોકો માટે
   
29:38 love perhaps પ્રેમનું અસ્તિત્વ
may not exist. કદાચ છે જ નહીં.
   
29:42 Please, મહેરબાની કરીને,
I am just asking this, હું આ માત્ર પૂછી રહ્યો છું,
   
29:47 I am not saying હું એમ કહેતો નથી કે
it does not exist. એનું અસ્તિત્વ નથી.
   
29:50 For most of us perhaps આપણામાંના મોટાભાગના લોકો કદાચ
we don't know what it is. જાણતા જ નથી કે એ શું છે.
   
29:55 We know attraction, આપણે આકર્ષણને જાણીએ છીએ,
we know tenderness, we know pity, આપણે કોમળતાને, દયાને જાણીએ છીએ,
   
30:04 we know guilt, આપણે અપરાધભાવને, પશ્ચાતાપને
remorse, and jealousy. અને ઈર્ષાને જાણીએ છીએ.
   
30:15 The crows are making આ કાગડાઓ બહુ કર્કશ અવાજ
an awful lot of noise – I am sorry. કરે છે – હું દિલગીર છું.
   
30:22 Is all that love? શું એ બધું પ્રેમ છે?
   
30:27 Do you understand તમે મારો પ્રશ્ન સમજો છો?
my question?  
   
30:31 If it is not love, જો એ પ્રેમ નથી,
then love has no reaction. તો પ્રેમને કોઈ પ્રતિક્રિયા નથી.
   
30:43 Then that is freedom, ત્યાર પછી એ છે સ્વતંત્રતા,
   
30:50 which is not born જે કોઈ પ્રતિક્રિયામાંથી
out of a reaction. જન્મેલી નથી.
   
31:01 You may be a Christian, તમે એક ખ્રિસ્તી હો,
   
31:05 and being intellectual, અને બુદ્ધિજીવી હોવાને લીધે,
you might become a Buddhist. કદાચ તમે બૌદ્ધ બની જાવ.
   
31:15 You have chosen, you are free તમે પસંદગી કરી છે, તમે બૌદ્ધ
to become a Buddhist, બનવા સ્વતંત્ર છો,
   
31:20 because Buddhism is much more કારણ કે બૌદ્ધ ધર્મ બૌદ્ધિક રીતે
intellectually active, interesting, ઘણો વધુ સક્રિય છે, રસપ્રદ છે,
   
31:27 it has got great depth in it, એમાં અતિશય ઊંડાણ છે
and all the rest of it. વગેરે.
   
31:33 And you are free from one અને તમે એકમાંથી મુક્ત થઈને
and trapped in the other. બીજામાં ફસાવ છો.
   
31:45 And you may અને તમારા પોતાના
love the Buddha, અમુક ખાસ દેવને નકારીને,
   
31:48 rejecting your own તમે કદાચ બુદ્ધને
particular deity. પ્રેમ કરતા હો.
   
31:54 And this is called freedom. અને આને સ્વતંત્રતા કહેવામાં આવે છે.
   
32:02 The crows are free ! કાગડાઓ સ્વતંત્ર છે!
   
32:12 This is very important આ સમજવું
to understand, બહુ મહત્ત્વનું છે,
   
32:15 not intellectually, બૌદ્ધિક રીતે નહીં,
not verbally, શાબ્દિક રીતે નહીં,
   
32:21 but the depth પણ આની ગહનતા
and the beauty of it. અને આની સુંદરતા.
   
32:28 And we also should ask જ્યારે આપણે જીવવાની કળા વિષે
   
32:31 when we are talking about વાત કરીએ ત્યારે આપણે
the art of living, એ પણ પૂછવું જોઈએ કે,
   
32:36 what is beauty? સુંદરતા એટલે શું?
   
32:45 The great architecture, ભવ્ય સ્થાપત્ય,
the cathedrals of Europe, યુરોપનાં દેવળો,
   
32:50 the great temples and વિશ્વનાં ભવ્ય મંદિરો
the mosques of the world, અને મસ્જિદો,
   
32:53 constructed with great architects, મહાન સ્થપતિઓ, મહાન ચિત્રકારો,
the great painters,  
   
33:02 the great sculptors મહાન શિલ્પીઓએ બનાવેલાં
– Michelangelo, ah ! - માઇકલએન્જેલો, આહ!
   
33:11 When you see all that, જ્યારે તમે એ બધું જુઓ,
that's beautiful. તો એ સુંદર છે.
   
33:15 So is beauty manmade? તો શું સુંદરતા માનવરચિત છે?
   
33:23 Please exercise your brains કૃપયા, આ શોધવા માટે
to find out. તમારાં મગજોને કામે લગાડો.
   
33:29 A tiger is not manmade, વાઘ માનવરચિત નથી,
thank the Lord ! ભગવાનનો આભાર!
   
33:37 A tree in a field alone, ખેતરમાં એક એકલું વૃક્ષ,
solitary, એકાકી,
   
33:45 with all the dignity જૂના અદ્દભુત વૃક્ષની
of a marvellous old tree સઘળી ભવ્યતા સહિત
   
33:51 – that's not manmade. - એ માનવરચિત નથી.
   
33:54 But the moment you paint પરંતુ જે પળે તમે વૃક્ષનું રંગીન
that tree, it's manmade, ચિત્ર બનાવો, તે માનવરચિત છે,
   
33:59 and you admire, અને તમે એને વખાણો છો,
you go to a museum તમે એ મહાન કળાકાર દ્વારા
   
34:05 to see that tree painted બનાવાયેલા ચિત્રને જોવા માટે
by a great artist. સંગ્રહાલયની મુલાકાત લો છો.
   
34:10 So in our life, which is આપણું જીવન, જે
part of the art of living, જીવવાની કળાનો ભાગ છે,
   
34:20 is to understand the depth એ સ્વતંત્રતાની
and the beauty of freedom, ગહનતા, સુંદરતા
   
34:24 and the goodness of it. અને સારપ સમજવા માટે છે.
   
34:33 And beauty અને સુંદરતા
   
34:40 – not the picture, the poem, - ચિત્ર, કાવ્ય,
the marvellous writer – અદ્દભુત લેખક વગેરે નહીં -
   
34:49 but what is beauty? પણ સુંદરતા એટલે શું?
   
34:51 A beautiful man, એક સુંદર પુરુષ,
a beautiful woman, એક સુંદર સ્ત્રી,
   
34:54 a face that has depth. એક ચહેરો જેમાં ઊંડાણ હોય.
   
35:03 And without that જીવનમાં એ
aesthetic quality in life, સૌંદર્યલક્ષી ગુણધર્મ વિના,
   
35:10 which is born of sensitivity, જે આવે છે સંવેદનશીલતામાંથી,
   
35:13 which is born out of જે ઉદ્ભવે છે
all the senses in action, સઘળી ઇન્દ્રિયોની ક્રિયામાંથી,
   
35:21 not one particular, કોઈ એક ખાસ ઇન્દ્રિય,
or two, or three senses, અથવા બે, કે ત્રણ ઇન્દ્રિયો નહીં,
   
35:26 but the whole movement પરંતુ ઇન્દ્રિયોની
of the senses. સંપૂર્ણ ગતિવિધિ.
   
35:34 Surely beauty is નિ:શંક, સુંદરતા ત્યારે હોય છે
when the self is not. જ્યારે સ્વની હાજરી નથી હોતી.
   
35:40 You understand? તમે સમજો છો?
   
35:46 When I am not, જ્યારે હું નથી,
beauty is. ત્યારે સુંદરતા છે.
   
35:52 When the self is not, જ્યારે હું નથી,
love is. ત્યારે પ્રેમ છે.
   
36:01 And so love, freedom, અને એટલે પ્રેમ, સ્વતંત્રતા,
goodness, beauty, are one. સારપ, સુંદરતા આ બધું એક છે.
   
36:09 Not something separate, કશુંક અલગ અલગ નથી,
not something pursued, જેની પાછળ પડીએ એવું કશું નથી,
   
36:16 one pursues what is beauty and માણસ સુંદરતાની પાછળ પડે છે અને
spends the rest of his life on that. પોતાની બાકીની જિંદગી એમાં વિતાવે છે.
   
36:22 But they are all interrelated. પણ આ બધું એકબીજા સાથે સંકળાયેલું છે.
   
36:28 Goodness, that word, સારપ, એ શબ્દ,
though it is very old-fashioned, જો કે છે ઘણો જૂનો,
   
36:35 that very word પણ એ જ શબ્દમાં
has an extraordinary depth. અસાધારણ ગહનતા છે.
   
36:41 To feel સારપની ગહનતાને
the depth of goodness, ત્યારે જ અનુભવી શકાય,
   
36:46 and that can only be જ્યારે સ્વતંત્રતા હોય,
when there is freedom,  
   
36:49 when there is love, beauty. જ્યારે પ્રેમ હોય, સુંદરતા હોય.
   
37:01 And we ought to also talk over આપણે સાથે મળીને આ અસાધારણ
together this extraordinary problem, સમસ્યા વિષે વાત કરવી જ જોઈએ,
   
37:07 as we dealt with yesterday જેમ ગઈકાલે આપણે મૃત્યુ અને
about death and suffering, દુ:ખ સહન કરવા વિષે કરી હતી,
   
37:13 we ought to enquire together આપણે ધર્મ એટલે શું એ વિષે
what is religion, તપાસ કરવી જ જોઈએ,
   
37:18 because that is part કારણ કે એ આપણા
of our life. જીવનનો ભાગ છે.
   
37:29 And to find out સાચો ધર્મ એટલે શું
what is true religion એ શોધી કાઢવાનું છે
   
37:36 – not all this phoney stuff - આ બધી ઢોંગી વસ્તુઓ નહીં
that is going on in the world – જે દુનિયામાં ચાલી રહી છે -
   
37:39 sorry if you are Christians, માફ કરજો, જો તમે ખ્રિસ્તી હો,
don't be upset તો વક્તા જે કહી રહ્યો છે
   
37:42 by what એનાથી અસ્વસ્થ ન થતા,
the speaker is saying,  
   
37:46 nor the Hindus, please don't હિન્દુઓ પણ મહેરબાની કરીને
get upset, or get angry અસ્વસ્થ કે ગુસ્સે ન થતા
   
37:52 – it is all - આ બધી અંધશ્રધ્ધાઓની જાળ છે,
a network of superstition,  
   
37:57 a network of beliefs, માન્યતાઓની, આશાઓની જાળ છે
hopes  
   
38:02 born out of fear. જે ભયમાંથી જન્મેલી છે.
You invent God. તમે ઈશ્વરને ઉપજાવો છો.
   
38:10 All that, the ceremonies, all the એ બધી જ ધાર્મિક વિધિઓ
things that are in the churches, તથા બધી જ વસ્તુઓ જે ચર્ચમાં,
   
38:17 in the cathedrals, દેવળમાં,
in the temples and mosques, મંદિરમાં અને મસ્જિદમાં છે,
   
38:21 are put together by thought. એ વિચાર દ્વારા એકત્ર કરાયેલી છે.
   
38:26 Nobody can deny that. કોઈ એ વાતને નકારી શકે નહીં.
   
38:30 And thought, as we pointed out, અને આપણે દર્શાવ્યું છે કે
is a material process, વિચાર એક ભૌતિક પ્રક્રિયા છે,
   
38:38 because thought is based on કારણ કે વિચાર
experience, knowledge, memory, અનુભવ, જ્ઞાન, સ્મૃતિ ઉપર આધારિત છે,
   
38:44 stored in the brain જે બધું મગજમાં સંગૃહીત છે
and contained in the cells, અને મગજના કોષોમાં રહેલું છે,
   
38:52 therefore it is આથી એ ભૌતિક પ્રક્રિયા છે.
a material process.  
   
38:57 That which thought creates વિચાર જે કાંઈ સર્જન કરે છે
has nothing to do with sacredness. તેને પવિત્રતા સાથે કોઈ જ સંબંધ નથી.
   
39:04 You may worship the things તમે વિચારે ઉપજાવેલી વસ્તુઓની
that thought has invented, પૂજા ભલે કરો,
   
39:10 you may worship your guru તમે તમારા ગુરુની અને
and your scriptures તમારાં શાસ્ત્રોની પૂજા ભલે કરો
   
39:15 – the Bible, the Koran, - બાઇબલ, કુરાન,
whatever books you read, જે કોઈ પુસ્તકો તમે વાંચતાં હો તે,
   
39:19 so-called religious literature – કહેવાતું ધાર્મિક સાહિત્ય -
   
39:22 but they are all પરંતુ તે બધું જ
the product of thought, વિચારની નીપજ છે,
   
39:28 not straight from God's mouth, સીધેસીધું ઈશ્વરના મુખેથી
or the horse's mouth. કે મૂળ સ્રોતમાંથી આવેલું નથી.
   
39:38 All that is not religion. તે બધું ધર્મ નથી.
Right? ખરું?
   
39:45 It is very difficult for most people મોટાભાગના લોકો માટે આને
to see this clearly સ્પષ્ટતાથી જોવું બહુ અઘરું હોય છે
   
39:51 because we always have hope કારણ કે આપણે હંમેશાં આપણા હ્રદયમાં
in our heart for something કશાક માટે આશા ધરાવતા હોઈએ છીએ,
   
39:59 which will give us strength, જે આપણને બળ આપશે,
   
40:02 which will free us જે આપણને આપણી
from our mortal travail. જીવલેણ વેદનામાંથી મુક્ત કરશે.
   
40:09 We want somebody to comfort us, આપણને કોઈ જોઈએ છે જે આપણને
the great Father, up there. રાહત આપે, ઉપર રહેલા પરમ પિતા.
   
40:17 I'd love to tell you a good joke, હું તમને એક સરસ ટુચકો કહેવા માગું છું,
but I won't – it's not the moment. પણ હું નહીં કહું – આ એ માટેનો સમય નથી.
   
40:26 So we want somebody તો, આપણને કોઈ જોઈએ છે,
to comfort us, જે આપણને રાહત આપે,
   
40:33 somebody to tell us કોઈક એવું જે આપણને
what to do, કહે કે શું કરવું,
   
40:36 somebody to worship, કોઈ પૂજા કરવા માટે,
somebody to cling to આપણી એકલતા અને નિરાશામાં
   
40:42 in our loneliness and despair. વળગી રહેવા માટે કોઈ જોઈએ છે.
   
40:47 When we are shedding tears જ્યારે આપણે આંસુ વહાવતા હોઈએ, ત્યારે
we want somebody to hold our hand. આપણને આપણો હાથ પકડનારું કોઈ જોઈએ છે.
   
40:56 And so thought invents અને આથી વિચાર આ બધા
all these extraordinary illusions, અસાધારણ ભ્રમો ઉપજાવે છે,
   
41:04 like God, all the rituals, જેમ કે ભગવાન, તમામ ધાર્મિક કર્મકાંડો,
   
41:08 all the things you worship in બધી જ વસ્તુઓ જેની તમે મંદિરોમાં,
temples, and mosques, and churches મસ્જિદોમાં અને દેવળોમાં ઉપાસના કરો છો,
   
41:14 – it's all - તે બધું જ
the product of thought. વિચારની નીપજ છે.
   
41:19 And so we are saying, અને માટે અમે કહીએ છીએ કે,
all that is not religion. તે બધું ધર્મ નથી.
   
41:28 Would you see that? તમે આ જોશો?
   
41:32 Not just intellectually, then it માત્ર બૌદ્ધિક રીતે નહીં, તો પછી તો એ
becomes a game, rather a stupid game, એક રમત બની જાય, મૂર્ખાઈભરેલી રમત,
   
41:40 but if you actually see પરંતુ જો તમે વાસ્તવિકપણે જુઓ
that it has no meaning, તો એનો કોઈ જ અર્થ નથી,
   
41:50 it is a sense of deception, એ માત્ર એક છલના છે,
hypocrisy, મિથ્યાચાર છે,
   
41:55 because that has nothing કારણ કે એને આપણા રોજિંદા જીવન સાથે
to do with our daily living. કશું જ લાગતુંવળગતું નથી.
   
42:05 You have had every kind of god તમારી પાસે અતિ પ્રાચીન તેમ જ
from the most ancient of times, પ્રાગૈતિહાસિક કાળથી દરેક પ્રકારના
   
42:12 pre-history, ભગવાન રહ્યા છે,
   
42:17 and these gods, and their તથા આ ભગવાનો, અને દેવીઓ,
goddesses, and their rituals અને તેઓનાં કર્મકાંડોએ
   
42:22 have not changed માનવના મગજને,
the human brain, માનવના પાશવીપણાને,
   
42:25 human brutality, human wars. માનવનાં યુદ્ધોને બદલ્યાં નથી.
   
42:36 You may worship your gurus, તમે તમારા ગુરુઓની પૂજા કરો,
follow them, તેઓને અનુસરો,
   
42:39 but you are not going પણ તમે કોઈ યુદ્ધ
to stop any war, અટકાવવાના નથી,
   
42:42 you are not going તમે તમારું પોતાનું સમગ્ર અસ્તિત્વ
to change your whole being. બદલવાના નથી.
   
42:46 So we ought to enquire તો આપણે એ તપાસ કરવી પડે
what is religion. કે ધર્મ એટલે શું.
   
42:54 To enquire one must be free તપાસ કરવા માટે માણસે બધી
of all superstitions, અંધશ્રદ્ધા કે વહેમોથી,
   
43:01 naturally, બધા સત્તાધિકારથી
from all authority. કુદરતી રીતે જ મુક્ત હોવું જોઈએ.
   
43:09 Will you do that? તમે તેવું કરશો?
   
43:13 The authority of the book, પુસ્તકની સત્તા,
the authority of tradition, પરંપરાની સત્તા,
   
43:18 the authority તમારા પોતાના અનુભવના આધારે,
which you create for yourself, તમે પોતાને માટે
   
43:22 based on your own experience. સર્જેલી સત્તા.
   
43:28 You understand all this? તમે આ બધું સમજો છો?
   
43:30 So that your mind, જેથી તમારું મન,
your brain is free તમારું મગજ
   
43:36 from every kind દરેક પ્રકારના ભ્રમથી
of illusion. મુક્ત રહે.
   
43:41 Is that possible? શું એ શક્ય છે?
   
43:44 Because the brain કારણ કે મગજ ભ્રમોને,
invents illusions, myths. દંતકથાઓને ઉપજાવે છે.
   
43:54 All the mythology of Greece, ગ્રીસની, પ્રાચીન ઇજિપ્તની
of ancient Egypt, બધી પુરાણકથાઓ,
   
43:59 and your own Christian અને તમારી પોતાની ખ્રિસ્તી
and Hindu mythology અને હિન્દૂ પુરાણકથાઓ
   
44:05 – all the inventions - બધું જ વિચારનો
of thought, આવિષ્કાર છે,
   
44:13 super-star, and so on. સુપરસ્ટાર વગેરે.
   
44:22 Can the brain be actually શું મગજ ખરેખર
free of all that? એ બધાંથી મુક્ત થઈ શકે?
   
44:30 And the brain has been conditioned, મગજ ઘણા સૈકાઓથી
for century upon century, અનુબંધિત થયેલું છે,
   
44:38 through propaganda, પ્રચાર દ્વારા,
through tradition, through books પરંપરા દ્વારા, પુસ્તકો દ્વારા
   
44:44 – what religion is. - કે ધર્મ શું છે.
   
44:49 Will you be free of that? તમે એનાથી મુક્ત થશો?
   
44:57 Not become an atheist, નાસ્તિક થઈ જવાનું નથી,
which is another reaction, જે એક અન્ય પ્રતિક્રિયા જ છે,,
   
45:06 but to have a brain પરંતુ એવું મગજ હોવું
that's completely free. જે સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર હોય.
   
45:17 That requires a great deal એ પોતાની જાતમાં
of investigation into oneself, અતિશય પ્રમાણમાં પરીક્ષણ માગે છે,
   
45:24 a great deal of attention to every દરેક વિચાર, દરેક કાર્યની ગતિવિધિ પ્રત્યે
thought, every movement of action, અતિશય પ્રમાણમાં ધ્યાન માગે છે,
   
45:34 so that your whole being જેથી તમારું સમગ્ર અસ્તિત્વ
is completely  
   
45:43 denuded of every kind દરેક પ્રકારના ભ્રમથી
of illusion, સંપૂર્ણપણે રહિત થઈ જાય,
   
45:50 which is not easy because we don't જે સહેલું નથી કેમ કે આપણે
understand the nature of desire. ઇચ્છાના મૂળ સ્વરૂપને સમજતાં નથી.
   
45:59 It is the desire for comfort, એ સુખસગવડ માટેની, થોડી મદદ માટેની
for some help – you understand? – ઇચ્છા છે - તમે સમજો છો? -
   
46:08 that creates illusions. જે ભ્રમોનું સર્જન કરે છે.
   
46:15 To desire illumination, દિવ્યપ્રકાશ પામવાની ઇચ્છા,
that's what you all want. તમને સહુને એ જોઈએ છે.
   
46:26 So we ought to investigate માટે આપણે એ તપાસવું પડે
what is desire. કે ઇચ્છા એટલે શું.
   
46:33 You understand this? તમે આ સમજો છો?
   
46:36 We ought to enquire આપણે ગંભીરતાપૂર્વક, પ્રામાણિકતાપૂર્વક
seriously, honestly તપાસવું પડે
   
46:45 – at least for this hour – - ઓછામાં ઓછું આ એક કલાક માટે -
   
46:49 honestly find out for yourself પ્રામાણિકતાપૂર્વક તમારી જાત માટે
what is desire, શોધી કાઢો કે ઇચ્છા એટલે શું,
   
46:57 why desire has made us કેમ ઇચ્છાએ આપણને આપણે જેવા છીએ
what we are, તેવા બનાવ્યા છે,
   
47:02 fighting each other, competitive, એકબીજા સાથે લડતા, સ્પર્ધાત્મક,
hating each other, એકબીજાને ધિક્કારતા,
   
47:14 the desire for power. સત્તા માટેની ઇચ્છા.
   
47:21 Power, whether it is political power સત્તા, પછી તે રાજકીય સત્તા હોય
or the power of a priest, કે પૂજારીની સત્તા હોય,
   
47:28 or the power of the image અથવા મંદિરમાં રહેલી
in the temple, મૂર્તિની સત્તા હોય,
   
47:35 the power of a husband પતિની પોતાની પત્ની ઉપરની,
over his wife, પોતાની પુત્રવધુઓ ઉપરની
   
47:41 over his daughter-in-laws સત્તા હોય
– you follow? – power. - તમે સમજો છો? – સત્તા.
   
47:47 A man having great knowledge, એક માણસ પાસે અતિ જ્ઞાન હોય,
it gives him great power. તો એ તેને અતિશય સત્તા આપે છે.
   
47:57 Power in any form is evil, સત્તા કોઈ પણ સ્વરૂપે અનિષ્ટ,
ugly, brutal. કદરૂપી, પાશવી છે.
   
48:05 And we all want power અને આપણને સહુને સત્તા જોઈએ છે
   
48:10 – power means money. - સત્તાનો અર્થ છે પૈસા.
   
48:15 Money means freedom પૈસાનો અર્થ છે તમારે જે કરવું હોય
to do what you want to do. તે કરવાની સ્વતંત્રતા.
   
48:22 So one has to have a brain માટે માણસ પાસે એક એવું મગજ
   
48:27 that is free from all હોવું જોઈએ જે બધા અધિકાર
authority and power. અને સત્તાથી સ્વતંત્ર હોય.
   
48:33 Will you do it? તમે આ કરશો?
   
48:38 Will you study this? તમે આનો અભ્યાસ કરશો?
   
48:40 Will you go into it? તમે આમાં ઊંડા ઊતરશો?
   
48:43 Or you are just listening, કે પછી તમે માત્ર સાંભળી રહ્યાં છો,
   
48:47 spending an hour એક કલાક કશુંક સાંભળો છો
listening to something  
   
48:52 that is true and then forget it જે સાચું છે અને પછી અહીથી જાવ
as you leave this place. ત્યારે આને ભૂલી જાવ છો.
   
48:57 That's what તમે આવું કરવાનાં છો.
you are going to do.  
   
49:05 And therefore you shouldn't be here માટે જો તમે એવું કરવાનાં હો,
if you are going to do that, તો તમારે અહીં ન હોવું જોઈએ,
   
49:13 because that will act કારણ કે એ ઝેર તરીકે
as a poison કામ કરશે
   
49:18 – hearing something true - કશુંક સાચું સાંભળવું
and not living it. અને એને જીવવું નહીં.
   
49:25 Then you have a conflict, તો પછી તમારામાં સંઘર્ષ થશે,
   
49:32 and conflict destroys, અને સંઘર્ષ મગજને નષ્ટ કરે છે,
degenerates the brain પતિત કરે છે.
   
49:39 So either don't listen, or listen માટે કાં તો ન સાંભળો, અથવા તમારા
with all your heart and mind સંપૂર્ણ હ્રદય અને મન સહિત સાંભળો,
   
49:48 so that the word જેથી શબ્દ જ ક્રિયા હોય.
is the action.  
   
49:55 The two are not separate. એ બંને અલગ નથી.
   
50:00 So can you have a brain that is તો શું તમારી પાસે એવું મગજ હોઈ શકે
totally free from all tradition, જે બધી પરંપરાથી,
   
50:08 all authority બધા સત્તાધિકારથી પૂરેપૂરું સ્વતંત્ર હોય
   
50:14 – including your - તમારા પોતાના અધિકાર સહિત,
own authority,  
   
50:16 which is having એટલે કે તમારી જાતમાં
confidence in yourself, જે આત્મવિશ્વાસ હોય છે,
   
50:21 which gives you એ તમને એક પ્રકારનો
an authority. સત્તાધિકાર આપે છે.
   
50:24 You understand, this is તમે સમજો છો, આ એક
a very complex problem. બહુ જટિલ સમસ્યા છે.
   
50:28 The authority of the policeman, the પોલીસ અધિકારીની સત્તા,
authority of the government, the law સરકારની સત્તા, કાયદો
   
50:34 – which you apparently disregard - જેનું દેખીતી રીતે જ તમે બિલકુલ
totally – the authority of taxes. પાલન નથી કરતાં - કરવેરાની સત્તા.
   
50:41 Is that all right, શું બધું બરાબર છે,
may I… શું હું...
   
50:48 So, can your brain be free તો, શું તમારું મગજ
from all this, આ બધાંથી સ્વતંત્ર થઈ શકે,
   
50:58 and that freedom અને તે સ્વતંત્રતા
is not a reaction, એક પ્રતિક્રિયા ન હોય,
   
51:01 because you understand કારણ કે તમે સત્તાધિકારના
the nature of authority, મૂળ સ્વરૂપને સમજો છો,
   
51:05 you understand તમે પરંપરાના
the nature of tradition મૂળ સ્વરૂપને સમજો છો,
   
51:11 – that is mere following, - જે છે માત્ર અનુસરણ કરવું,
mechanically accepting, યાંત્રિકપણે સ્વીકારવું,
   
51:17 which degenerates the brain. જે મગજને પતિત કરે છે.
   
51:24 You see that, and therefore you તમે એને જુઓ છો, અને તેથી એને
put it away, it is not a reaction. દૂર કરી દો છો, એ એક પ્રતિક્રિયા નથી.
   
51:31 If you react, then you are જો તમે પ્રતિક્રિયા કરો, તો તમે
back again into the old pattern. ફરી પાછા પુરાણા ઢાંચામાં પહોંચી જાવ છો.
   
51:38 So then one can ask, માટે પછી આપણે પૂછી શકીએ,
what is religion. ધર્મ એટલે શું.
   
51:42 You understand? તમે સમજો છો?
Only then you can find out. તો પછી જ તમે શોધી શકશો.
   
51:50 And that implies meditation. અને એમાં અભિપ્રેત છે ધ્યાન.
   
51:59 May I use that word? હું એ શબ્દનો પ્રયોગ કરી શકું?
   
52:07 Because that word has been used કારણ કે એ શબ્દનો પ્રયોગ
by every kind of guru, દરેક પ્રકારના ગુરુએ,
   
52:14 and the money-makers અને ધનાઢ્ય ગુરુઓએ કર્યો છે,
of gurus,  
   
52:19 with their power, position, તેઓનાં સત્તા અને હોદ્દાની મદદથી
   
52:22 they teach you. તેઓ તમને શીખવે છે.
There are many schools દુનિયાના વિભિન્ન ભાગોમાં
   
52:25 in different parts of the world, ઘણી નિશાળો છે,
   
52:27 teaching you meditation, જે તમને ધ્યાન શીખવે છે,
Tibetan meditation. તિબેટની પધ્ધતિનું ધ્યાન.
   
52:33 – oh God, it all sounds so silly, - હે પ્રભુ, આ બધું કેટલું
all this – બેવકૂફીભરેલું લાગે છે -
   
52:41 Tibetan, the Buddhist, તિબેટનું, બૌદ્ધ,
the Hindu, Zen, હિન્દૂ, ઝેન,
   
52:48 and your own guru invents અને તમારા પોતાના ગુરુ એક ખાસ
a particular form of meditation, પ્રકારના ધ્યાનનો આવિષ્કાર કરે,
   
52:55 and you are caught in it. અને તમે એમાં પકડાઈ જાવ છો.
   
52:58 But you never enquire, પરંતુ તમે ક્યારેય તપાસ નથી કરતાં,
   
53:01 – because you are too greedy - કારણ કે તમે કશુંક મેળવવા માટે
to get something – અતિ લોભી છો -
   
53:06 you never enquire તમે ક્યારેય તપાસ નથી કરતાં
what is meditation. કે ધ્યાન એટલે શું.
   
53:10 What does it mean? એનો અર્થ શો છે?
Not how to meditate. કેવી રીતે ધ્યાન ધરવું તે નહીં.
   
53:17 If you ask how to meditate, જો તમે પૂછો કે ધ્યાન કેવી રીતે ધરવું,
then it is very simple : તો એ બહુ સહેલું છે:
   
53:21 do this and don't do that, આમ કરો અને તેમ ન કરો,
sit for ten hours on your head… દસ કલાક સુધી શીર્ષાસન કરો...
   
53:26 stand on your head, માથા ઉપર ઊભા રહો,
sit in a certain posture, અમુક ખાસ મુદ્રામાં બેસો,
   
53:31 breathe in a certain way, અમુક રીતે શ્વાસ લો,
control your mind, thought. તમારા મનનું, વિચારનું નિયંત્રણ કરો.
   
53:36 And who is the controller અને વિચારનું નિયંત્રણ કરનાર
to control the thought? નિયંત્રક કોણ છે?
   
53:42 Have you asked that? તમે એ પૂછ્યું છે?
   
53:45 Who is the controller કોણ છે એ નિયંત્રક,
   
53:47 when you want to control જ્યારે તમે ધ્યાનમાં તમારા વિચારનું
your thought in meditation, નિયંત્રણ કરવા માગતા હો છો,
   
53:51 or when you are in business, અથવા જ્યારે તમે કામધંધા ઉપર,
or anywhere else કે બીજે ક્યાંક હો છો
   
53:55 – who is the controller? - ત્યારે નિયંત્રક કોણ છે?
   
54:00 Isn't he also part of thought? શું નિયંત્રક પણ વિચારનો જ ભાગ નથી?
   
54:04 Right? Isn't he? ખરું? એ નથી કે?
   
54:09 So, controller, who is also એટલે કે, નિયંત્રક, જે પણ વિચાર જ છે,
thought, controls thought. એ વિચારનું નિયંત્રણ કરે છે.
   
54:17 You understand આપણે જે રમત રમીએ છીએ
the game we play? તે તમે સમજો છો?
   
54:25 So, what is meditation? તો, ધ્યાન એટલે શું?
   
54:32 The meditation that we do આપણે જે ધ્યાન કરીએ છીએ
is born of desire. તે ઇચ્છામાંથી ઉદ્ભવેલું છે.
   
54:41 No? We want નહીં? આપણે મનની શાંતિ
to achieve peace of mind પ્રાપ્ત કરવા માગીએ છીએ
   
54:47 – I don't know - એનો જે કોઈ અર્થ હોય તે,
whatever that may mean. મને ખબર નથી.
   
54:50 We want to achieve આપણે દિવ્ય પ્રકાશને
illumination, પ્રાપ્ત કરવા માગીએ છીએ,
   
54:54 we want to reach nirvana, આપણે નિર્વાણ પામવા માગીએ છીએ,
   
55:11 we want to become something. આપણે કશુંક બનવા માગીએ છીએ.
Right? ખરું?
   
55:17 We're always… આપણે હંમેશાં...
That's part of meditation એ ધ્યાનનો ભાગ છે
   
55:21 – climb the ladder, - સીડી ઉપર ચડો,
ladder to heaven – સ્વર્ગની સીડી -
   
55:25 which is climbing જે સફળતાની સીડી
the ladder of success, ચડવા જેવું છે,
   
55:28 same thing, એ જ વસ્તુ છે,
not much different. બહુ ફરક નથી.
   
55:31 The man who is born a clerk એક માણસ જે જન્મથી કારકુન છે,
   
55:35 wants to become the manager; તે સંચાલક બનવા માગે છે;
   
55:40 you meditate in order તમે ભગવાન જાણે શું બનવા માટે
to become God knows what. ધ્યાન કરો છો.
   
55:48 So you meditate. તો તમે ધ્યાન કરો છો.
   
55:51 So if you can put માટે જો તમે એ બધું
all that aside, એક બાજુએ મૂકી શકો,
   
55:56 what is meditation? તો પછી ધ્યાન શું છે?
   
56:02 To find that out let's go એ શોધી કાઢવા માટે, ચાલો, આપણે
briefly into what is desire. ટૂંકાણમાં એ જોઈએ કે ઇચ્છા શું છે.
   
56:13 What is desire? ઇચ્છા એટલે શું?
   
56:18 What is the source of desire? ઇચ્છાનો સ્રોત શું છે?
   
56:21 How does the desire ઇચ્છા કેવી રીતે
spring from? ફૂટી નીકળે છે?
   
56:28 Is desire born જે વસ્તુનો ઇન્દ્રિયબોધ થાય છે
from the object perceived? એ વસ્તુમાંથી ઇચ્છા જન્મે છે?
   
56:39 I see a beautiful car, હું એક સુંદર ગાડી જોઉં છું,
the seeing creates the desire. એ જોવું તે ઈચ્છાનું સર્જન કરે છે.
   
56:45 Right? Please, careful, બરાબર? કૃપયા, સાવચેતીથી,
don't agree what I'm saying. હું જે કહું છું એની સાથે સંમત ન થાવ.
   
56:52 We are going to contradict આપણે હમણાં જ એનાથી
all that presently, વિરોધી વાત કરવાનાં છીએ,
   
56:57 so don't be caught in a trap. માટે ફંદામાં ફસાતા નહીં.
   
57:06 Does the object શું વસ્તુ
create desire? ઇચ્છાનું સર્જન કરે છે?
   
57:12 I see a beautiful house હું એક સુંદર મકાન જોઉં છું
and I want it. અને મને એ જોઈએ છે.
   
57:19 I see an extraordinarily હું એક અત્યંત બુદ્ધિશાળી,
intelligent,  
   
57:26 beautiful depth સુંદર ઊંડાણવાળું
of (inaudible), (અસ્પષ્ટ) જોઉં છું,
   
57:30 and say, 'My God, અને કહું છું, ‘હે પ્રભુ,
I wish I had that.' મારી પાસે આ હોત તો સારું.’
   
57:36 So we ought to enquire very માટે આપણે ખૂબ કાળજીપૂર્વક તપાસવું પડે
carefully into what is desire. કે ઇચ્છા એટલે શું.
   
57:43 Not suppress desire. ઇચ્છાનું દમન કરવાનું નથી.
   
57:46 We are not saying suppress desire, અમે એવું નથી કહેતા કે ઇચ્છાનું દમન કરો
or give in to desire. અથવા તો ઇચ્છાને તાબે થઈ જાવ.
   
57:52 Like the monks જેમ કે, મુનિઓ
suppress desire, ઇચ્છાનું દમન કરે છે,
   
57:56 and the others અને અન્ય લોકો
indulge in desire. ઇચ્છામાં રાચે છે.
   
58:01 So we ought together માટે આપણે સાથે મળીને
find out for ourselves આપણા પોતાના માટે શોધી કાઢવું પડે
   
58:05 – for ourselves, - આપણી મેળે,
not be told, કોઈ કહે એમ નહીં,
   
58:09 and the speaker અને વક્તા તમને
is not telling you, કહી નથી રહ્યો,
   
58:11 for God's sake, ભગવાનને ખાતર,
he is not telling you ! એ તમને કહી નથી રહ્યો!
   
58:17 Find out what is desire. ઇચ્છા એટલે શું, તે શોધી કાઢો.
   
58:24 The object એક વસ્તુ
– a car, or a woman, - એક ગાડી, કે એક સ્ત્રી,
   
58:31 or a beautiful tree, કે એક સુંદર વૃક્ષ,
   
58:37 all that which you see તે બધું જે તમે એક
in a lovely garden, રમણીય બાગમાં જુઓ છો,
   
58:41 the green lawn, લીલું ઘાસ,
the border of flowers, ફૂલોની ક્યારી,
   
58:46 the scent of early morning, વહેલી પરોઢની સુગંધ,
spring in a garden, બાગમાં વસંત,
   
58:51 you see all that તમે એ બધું જુઓ છો
and you say, અને કહો છો,
   
58:54 'My God, I wish I had ‘વાહ પ્રભુ, મને ઇચ્છા છે કે
a garden like that.' મારી પાસે આવો એક બાગ હોય.’
   
59:01 Don't you all know શું તમે સહુ આ પ્રકારની ઇચ્છાને
that kind of desire? Yes, sirs. જાણતાં નથી? હા, સર.
   
59:08 So, we are not suppressing તો, આપણે નથી દમન કરતાં
or indulging, કે નથી એમાં રાચતાં,
   
59:13 we are enquiring આપણે ઇચ્છા એટલે શું
into what is desire. એ વિષે તપાસ કરીએ છીએ.
   
59:21 If one can understand the nature જો તમે ઇચ્છાના મૂળ સ્વરૂપને
and the structure of desire તથા માળખાને સમજો,
   
59:25 then you can deal with it. તો પછી તમે એની સાથે કામ કરી શકો.
   
59:32 You see the car તમે એક ગાડીને જુઓ છો
– I am taking that silly example, - હું એ બેવકૂફીભરેલું ઉદાહરણ લઉં છું,
   
59:36 you can take your own તમે તમારું પોતાનું અમુક ખાસ
particular example – ઉદાહરણ લઈ શકો છો -
   
59:42 you see something mechanical તમે કશુંક યાંત્રિક જુઓ છો
– a car, a good watch. - એક ગાડી, એક સરસ ઘડિયાળ.
   
59:50 Seeing, that is visual, જોવું, એટલે કે દૃશ્ય,
seeing, જોવું,
   
59:58 then from that seeing, પછી એ જોવામાંથી,
sensation – right? – સંવેદના – બરાબર? -
   
1:00:07 from that sensation એ સંવેદનામાંથી
what takes place? શું બને છે?
   
1:00:12 Contact is part of sensation સ્પર્શ સંવેદનાનો ભાગ છે
– right? – – ખરું? –
   
1:00:17 then – just a minute – પછી – એક મિનિટ –
then what takes place? પછી શું બને છે?
   
1:00:21 Don't repeat – if you have heard જો તમે આ વક્તા પાસેથી
this before from the speaker, પહેલાં આ સાંભળ્યું હોય,
   
1:00:26 don't repeat it, તો એનું એ ફરી ન કહેશો,
   
1:00:29 because then that means nothing. કેમ કે એનો કશો જ અર્થ નથી.
Repetition. પુનરાવર્તન.
   
1:00:33 I saw a parrot once, એકવાર મેં એક પોપટને જોયો હતો,
   
1:00:38 beautiful parrot, સુંદર પોપટ,
lovely plumes, આકર્ષક પીંછાં,
   
1:00:43 it was chattering away what એનો માલિક જે કાંઈ વાતો કરતો,
the master had been talking about. તેનું તે જ પોપટ રટયા કરતો.
   
1:00:51 And that's what you generally do તમે લોકો સામાન્ય રીતે આવું કરો છો
– repeat, repeat, repeat… - પુનરાવર્તન, પુનરાવર્તન...
   
1:00:57 So please don't repeat, માટે કૃપયા પુનરાવર્તન ન કરો,
   
1:01:02 then you become second-hand જો એમ કરો તો તમે ગૌરવવિહીન
human beings, without dignity. ઉધારના માણસ બની જાવ.
   
1:01:12 So, seeing, contact, આ રીતે, જોવું, સંપર્ક,
sensation. સંવેદના.
   
1:01:22 Now, what takes place હવે, એના પછી
after that? શું બને છે?
   
1:01:25 Go very slowly, બહુ ધીમેથી જાવ,
find out. શોધી કાઢો.
   
1:01:33 I see this very good watch a friend હું એક મિત્રએ આપેલી બહુ સારી ઘડિયાળ
gave, I see this in the window. બારીમાં જોઉં છું. હું અંદર જાઉં છું,
   
1:01:40 I go inside, examine it, touch it, એને ચકાસું છું, સ્પર્શ કરું છું,
feel it, see the weight of it, અનુભવ કરું છું, એનું વજન જોઉં છું,
   
1:01:46 who made it કોણે એને બનાવી છે
– and then what happens? - અને પછી શું થાય છે?
   
1:01:53 Then thought comes in, પછી વિચાર એમાં પ્રવેશે છે,
   
1:01:58 creates an image, એક માનસિક છબી બનાવે છે, અને કહે છે,
and says, 'I wish I had it.' ‘મને ઇચ્છા છે કે આ મારી પાસે હોત.’
   
1:02:04 That is, seeing, contact, એટલે કે, જોવું, સંપર્ક,
sensation, સંવેદના,
   
1:02:13 then thought immediately પછી તરત જ વિચાર
creates the image માનસિક છબીનું સર્જન કરે છે
   
1:02:19 and then that very second અને પછી એ જ પળે, જ્યારે વિચાર
   
1:02:22 when thought creates તમે એ ગાડીમાં બેઠેલા હો એવી,
the image of you in the car, કે તમે એ ઘડિયાળ પહેરેલી હોય એવી
   
1:02:26 or you having that watch, માનસિક છબીનું સર્જન કરે છે,
at that second desire is born. એ જ પળે ઇચ્છાનો જન્મ થાય છે.
   
1:02:31 Right? Are we clear ખરું? આપણે આ બાબતે
on this matter? સ્પષ્ટ છીએ?
   
1:02:35 At least intellectually. ઓછામાં ઓછું બૌદ્ધિક રીતે.
   
1:02:45 Now, if you see that, હવે, જો તમે આ જુઓ છો,
   
1:02:49 can there be an interval તો શું જોવું, સંપર્ક, સંવેદના
   
1:02:54 between seeing, વચ્ચે અંતરાળ હોઈ શકે?
contact, sensation?  
   
1:03:00 An interval before thought વિચાર એનો એક આકાર બનાવે
makes a shape of it. તે પહેલાં અંતરાળ.
   
1:03:09 You understand? તમે સમજો છો?
   
1:03:13 Do you understand હું જે કહી રહ્યો છું
what I am talking about? તે તમે સમજો છો?
   
1:03:22 Do you understand? તમે સમજો છો?
   
1:03:24 An interval. એક અંતરાળ.
   
1:03:30 Can you do it? તમે આ કરી શકો છો?
It's all so rapid. આ બધું બહુ ઝડપી છે.
   
1:03:37 So when you slow it down, like માટે જ્યારે તમે એને ધીમું પાડો,
a motion picture, slow it down, એક ચલચિત્રની જેમ, ધીમું પાડો,
   
1:03:44 then you see તો પછી તમે દરેક વસ્તુને
everything in detail. વિસ્તૃત વિગતવાર જુઓ છો.
   
1:03:52 And that's desire. અને તે છે ઇચ્છા.
So extend the gap. માટે અંતરાળને વધારો.
   
1:04:04 Because you are desire, કેમ કે તમે ઇચ્છા છો,
   
1:04:07 you are the very structure તમે જ વિચાર અને ઈચ્છાનું
of thought and desire. માળખું છો.
   
1:04:14 So if you understand, માટે જો તમે સમજો,
   
1:04:16 if you look into જો તમે વિચારના મૂળ સ્વરૂપને
the nature of thought  
   
1:04:22 and your reactions, તથા તમારી પ્રતિક્રિયાઓને જુઓ,
   
1:04:24 you can slow the whole mechanism તો તમે આખાય તંત્રને ધીમું પાડી શકો,
down, very quietly, slowly. બહુ જ શાંતિથી, ધીરેથી.
   
1:04:30 Or you understand અથવા તો તમે આ
this instantly. તત્ક્ષણ સમજો.
   
1:04:37 That requires attention, એમાં શોધી કાઢવા માટે
passion to find out. અવધાનની, જુસ્સાની જરૂર પડે છે.
   
1:04:44 So, let's go back તો, ચાલો આપણે ધ્યાનના વિષય
to meditation. તરફ પાછા જઈએ.
   
1:04:50 That is, if you have understood, એટલે કે, જો તમે સમજ્યા હો,
not verbally, શાબ્દિક રીતે નહીં,
   
1:04:53 if you understand the nature પણ જો તમે ઇચ્છાના મૂળ સ્વરૂપને
and the structure of desire, તથા માળખાને સમજ્યા હો,
   
1:05:02 then we can go back and તો પછી આપણે પાછા જઈ શકીએ અને
find out what is meditation. ધ્યાન એટલે શું તે શોધી શકીએ.
   
1:05:08 Is conscious meditation શું સભાન ધ્યાન
meditation? ધ્યાન છે ખરું?
   
1:05:16 You understand my question? તમે મારો પ્રશ્ન સમજો છો?
   
1:05:21 Is it? શું તે છે?
Obviously not. દેખીતી રીતે જ, નથી.
   
1:05:27 If I consciously sit down જો હું રોજ સભાનપણે
for ten minutes a day, દસ મિનિટ બેસું,
   
1:05:31 or twenty minutes in the morning, અથવા સવારે વીસ મિનિટ,
twenty minutes in the afternoon, બપોરે વીસ મિનિટ,
   
1:05:34 twenty minutes સાંજે વીસ મિનિટ બેસું,
in the evening,  
   
1:05:37 then it becomes તો પછી એ
a relaxation, siesta, માનસિક રાહત, વામકુક્ષી જેવું,
   
1:05:44 nice comfortable, સરસ સગવડિયું, મનોરંજનપ્રદ
enjoyable 'go to bed' ‘ખાટલામાં સૂઈ જવા જેવું’ બને છે
   
1:05:51 – that's what is called, - એને કહેવાય છે,
   
1:05:53 I won't name it, હું એને નામ નહીં આપું,
you know all that business. તમે એ બધો ધંધો જાણો છો.
   
1:05:56 So what is meditation? તો, ધ્યાન એટલે શું?
   
1:05:58 If you consciously meditate જો તમે સભાનપણે ધ્યાન ધરો,
   
1:06:01 it has a direction, a motive, તો એમાં એક દિશા, એક હેતુ,
a desire to achieve. સિદ્ધિ માટેની ઇચ્છા રહેલી હોય છે.
   
1:06:12 Surely that is not meditation, નિ:શંક તે ધ્યાન નથી,
is it? ખરું ને?
   
1:06:15 That's like a clerk એ તો એક કારકુન
becoming a manager સંચાલક બનવા મથતો હોય એવું છે
   
1:06:19 – he is working, - એ કામ, કામ,
working, working. કામ કરતો રહે છે.
   
1:06:25 The two things are the same. એ બંને વસ્તુઓ એકસમાન છે.
   
1:06:27 You call that business, the other તમે એકને ધંધો કહો છો, અને
calls it religious achievement. બીજાને ધાર્મિક સિદ્ધિ કહો છો.
   
1:06:33 Both are exactly the same thing. બંને યથાતથ એક જ વસ્તુ છે.
Do we see that? શું આપણે આ જોઈએ છીએ?
   
1:06:40 Gentlemen, do you see it, તમે જે લોકો ધ્યાન કરો છો,
who meditate? તે આ જુઓ છો?
   
1:06:43 Of course not. અલબત્ત, નથી જોતા.
   
1:06:47 That means giving up your એનો અર્થ છે તમારું
pet enjoyment, pet entertainment. માનીતું મનોરંજન છોડી દેવું.
   
1:06:55 So we are saying conscious માટે આપણે કહીએ છીએ કે
meditation is no meditation સભાન ધ્યાન એ ધ્યાન નથી
   
1:07:03 because it is born of desire. કારણ કે એ ઇચ્છામાંથી ઉદ્ભવેલું છે.
   
1:07:08 Therefore it is born out of a desire આથી એ પ્રાપ્તિ માટેની, કશુંક બનવા
to achieve, to become something, માટેની ઇચ્છામાંથી ઉદ્ભવેલું છે,
   
1:07:16 which is the self જે છે સ્વનું કશુંક બનવું.
becoming something.  
   
1:07:24 The self, the 'me' સ્વત્વ,
becoming God. ભગવાન બની રહેલો ‘હું’.
   
1:07:30 It sounds so silly. આ એટલું તો બેવકૂફીભરેલું લાગે છે.
   
1:07:34 Forgive me એ શબ્દનો પ્રયોગ કરવા બદલ
for using that word. મને ક્ષમા કરજો.
   
1:07:36 Then what is meditation? તો પછી શું છે ધ્યાન?
   
1:07:39 If it is not conscious meditation, જો એ સભાન ધ્યાન નથી,
then what is meditation? તો પછી શું છે ધ્યાન?
   
1:07:44 You understand? તમે સમજો છો?
   
1:07:53 The word 'meditation' means also ‘ધ્યાન’ શબ્દનો અર્થ એ પણ છે કે
to ponder, to think over, ચિંતન કરવું, વિચાર કરવો,
   
1:08:01 and also measure અને માપવું પણ
– to measure. - માપવું.
   
1:08:07 That's part of the meaning, the root એ અર્થનો ભાગ છે, ‘ધ્યાન’ શબ્દના
meaning of that word 'meditation', મૂળ અર્થનો ભાગ છે,
   
1:08:12 both in Sanskrit, and so on. સંસ્કૃતમાં અને અન્ય ભાષાઓમાં.
   
1:08:16 Now, can your brain હવે, શું તમારું મગજ
stop measuring? માપવાનું બંધ કરી શકે?
   
1:08:26 You understand? તમે સમજો છો?
I am this, I will be that. હું આ છું, હું તે હોઈશ.
   
1:08:31 I am comparing હું મારી જાતને
myself with you, તમારી સાથે સરખાવું છું,
   
1:08:35 you are so beautiful, તમે કેટલા દેખાવડા છો,
you have grace, તમે આકર્ષક છો,
   
1:08:37 you have brains, you have તમે હોશિયાર છો, તમારાં લક્ષણો
got quality, depth, સારાં છે, તમારામાં ઊંડાણ છે,
   
1:08:41 you are aesthetically... wearing તમે સૌંદર્યલક્ષી... અતિ સુંદર
something extraordinary વસ્ત્રો પહેરો છો
   
1:08:47 – I want that. - મને તે જોઈએ છે.
   
1:08:50 You are measuring, તમે માપો છો,
which is comparison. જે સરખામણી છે.
   
1:08:52 Right? ખરું?
Can you stop comparing? તમે સરખામણી કરવાનું બંધ કરી શકો?
   
1:08:57 Don't agree સંમત ન થાવ
– stop comparing, - સરખામણી કરવાનું બંધ કરો,
   
1:09:00 find out what it means to live શોધી કાઢો કે સરખામણીની ગતિવિધિ વિના
without a movement of comparison. જીવવાનો અર્થ શો છે.
   
1:09:12 So you understand? તો તમે સમજો છો?
   
1:09:17 Love is not a reaction, પ્રેમ એ કોઈ પ્રતિક્રિયા નથી,
   
1:09:24 therefore it is free માટે એ સ્વતંત્ર છે
   
1:09:27 – not to express what you want, - તમને જે ગમે તે અભિવ્યક્ત કરવું
that's a reaction. એવું નહીં, એ તો એક પ્રતિક્રિયા છે.
   
1:09:36 And freedom અને સ્વતંત્રતા
is part of that love. એ પ્રેમનો ભાગ છે.
   
1:09:43 Where there is love જયાં પ્રેમ છે
there is intelligence, ત્યાં વિવેકબુદ્ધિ છે,
   
1:09:47 not born out of thought. જે વિચારમાંથી ઉદ્ભવેલી નથી.
   
1:09:51 Intelligence is something વિવેકબુદ્ધિ મગજની બહારનું
outside the brain કશુંક છે
   
1:09:54 – I won't go into all this, - હું આ બધામાં નહીં જાઉં,
it's too complicated. એ અતિશય અટપટું છે.
   
1:09:57 Like compassion. કરુણાના જેવું.
   
1:10:00 Compassion, love, freedom કરુણા, પ્રેમ, સ્વતંત્રતા
is outside the brain. મગજની બહાર રહેલાં છે.
   
1:10:07 I know, I could go into it હું જાણું છું, હું આમાં જઈ શકું એમ છું
– there is no time. - સમય બિલકુલ નથી.
   
1:10:14 Because the brain is conditioned, મગજ અનુબંધિત છે,
it can't contain this. માટે આને સમાવી ન શકે.
   
1:10:20 So, meditation is not એટલે, ધ્યાન એ કોઈ
conscious deliberate act. સભાન ઈરાદાપૂર્વકની ક્રિયા નથી.
   
1:10:33 There is a totally different એક સંપૂર્ણપણે અલગ પ્રકારનું
kind of meditation ધ્યાન છે
   
1:10:38 which has nothing whatsoever to do જેને વિચાર અને ઇચ્છા સાથે
with thought and desire. કશું જ લાગતુંવળગતું નથી.
   
1:10:46 And that means અને એનો અર્થ છે
a brain that is really, એવું મગજ જે ખરેખર,
   
1:10:54 if I may use the word, જો હું આ શબ્દનો પ્રયોગ કરી શકું તો,
empty. ખાલી છે.
   
1:11:01 Empty of all the things માણસે વિચાર દ્વારા બનાવેલી
that thought of man is made. બધી જ વસ્તુઓથી ખાલી.
   
1:11:12 And where there is space અને જયાં અવકાશ છે ત્યાં
   
1:11:19 – because freedom means that, - કારણ કે સ્વતંત્રતાનો અર્થ એ છે,
love means that, space, પ્રેમનો અર્થ એ છે, અવકાશ,
   
1:11:24 vast, limitless space – વિશાળ, અસીમ અવકાશ -
   
1:11:29 and where there is space અને જયાં અવકાશ છે
there is silence and energy. ત્યાં શાંતિ અને ઊર્જા છે.
   
1:11:41 If you are thinking about જો તમે આખો દિવસ
yourself all day long, પોતાના વિષે વિચાર કરતાં હો,
   
1:11:48 which most of us are, જેવું મોટાભાગના લોકો કરતા હોય છે,
   
1:11:52 then you have reduced the તો તમે મગજની અસાધારણ ક્ષમતાને
extraordinary capacity of the brain તમારી જાત વિષેની
   
1:11:56 to such a small issue એક નાનકડી બાબત જેટલી
about yourself, સંકુચિત કરી નાખી છે,
   
1:12:01 therefore you have no space. આથી તમારી પાસે અવકાશ નથી.
   
1:12:08 And so the brain, અને એટલે મગજ,
though it has its own rhythm જો કે એની પોતાની તાલબદ્ધતા છે
   
1:12:15 – not that the speaker - વક્તા કોઈ મગજ વિષેનો
is a specialist on brains, નિષ્ણાત નથી, પણ એ
   
1:12:20 but he has lived a long time, studied લાંબું જીવ્યો છે, પોતાનામાં સમયનો
time in himself, watched others – અભ્યાસ કર્યો છે, અન્ય લોકોને જોયા છે -
   
1:12:28 the brain has its own rhythm મગજની પોતાની તાલબદ્ધતા છે
that can be left alone. જેને એકલી છોડી દઈ શકાય છે.
   
1:12:37 But when the brain is silent, પરંતુ જ્યારે મગજ શાંત હોય,
not chattering, quiet, utterly… બબડાટ ન કરતું હોય, નિસ્તબ્ધ, બિલકુલ...
   
1:12:46 then there is that which is not ત્યાર પછી ત્યાં એ હોય છે
measurable by words, જે શબ્દોથી માપી શકાતું નથી,
   
1:12:54 that which is eternal, જે શાશ્વત છે,
nameless. અનામી છે.