Krishnamurti Subtitles

આપણે શા માટે આધ્યાત્મિક અને સાંસારિક એવું વિભાજન કરીએ છીએ?

Rajghat - 21 November 1985

Public Discussion



0:48 This is supposed to be આ આપણી વચ્ચે
a dialogue between us. એક સંવાદ છે.
   
0:55 You know what a dialogue is? સંવાદ એટલે શું તે તમે જાણો છો?
   
0:57 A conversation between two people. બે માણસો વચ્ચેની વાતચીત.
   
1:02 So, you are going to question me, એટલે કે, તમે મને પ્રશ્ન કરશો,
question the speaker, વક્તાને પ્રશ્ન કરશો,
   
1:08 we are going to have આપણે ચર્ચાવિચારણા કરીશું,
a discussion, a deliberation, વિચારવિમર્શ કરીશું.
   
1:16 That word ‘deliberation’ means ‘વિચારવિમર્શ’ શબ્દનો અર્થ છે,
to take counsel together, ભેગા મળીને સલાહમસલત કરવી,
   
1:22 to weigh together, વાતને તોલવી,
to consider together, ગંભીરતાપૂર્વક વિચાર કરવો,
   
1:28 to balance things together, બધી બાબતોને સમતોલ કરવી,
   
1:32 it is not one person is answering આ એવું નથી કે એક માણસ તમારા પ્રશ્નોના
your questions, or your queries, કે તમારા સવાલોના જવાબ આપતું હોય,
   
1:39 but rather together we are going પરંતુ આપણે ભેગા મળીને
to have a conversation. વાતચીત કરીશું.
   
1:47 Probably you are not used to this, કદાચ તમે આવી રીતે બીજા કોઈ સાથે
   
1:52 to really talk to somebody ખુલ્લાશથી, નિખાલસતાથી વાત કરવા
openly, frankly. ટેવાયેલા નથી.
   
1:59 Probably we never do, કદાચ આપણે ક્યારેય આવું કરતા નથી,
even to our wives or husbands, આપણી પત્નીઓ કે પતિઓ સાથે પણ,
   
2:05 or somebody closely related, અથવા ખૂબ નિકટની વ્યક્તિ સાથે, આપણે ક્યારેય
we never talk openly, frankly. ખુલ્લાશથી, નિખાલસતાથી વાત કરતા નથી.
   
2:12 We put on a lot of masks, pretend. આપણે ઘણાં મહોરાં પહેરી
  લઈએ છીએ, ઢોંગ કરીએ છીએ.
   
2:17 If we could put aside જો આપણે આજની સવારે તે બધું
all that this morning બાજુ ઉપર મૂકી દઈએ,
   
2:21 and consider what questions we have, અને તે વિચારીએ કે આપણી
  પાસે કયા પ્રશ્નો છે,
   
2:28 what we would like આપણે ભેગા મળીને શેને વિષે
to talk over together, વાત કરવા માગીએ છીએ,
   
2:32 what you are most concerned with, તમને શેની સાથે સૌથી વધુ નિસબત છે,
   
2:38 not just some absurd stuff, કોઈ વાહિયાત વાત નહીં,
   
2:42 but rather what you really પણ એવું કશુંક જે તમે ખરેખર
want to find out. શોધી કાઢવા માગતા હો.
   
2:51 So, we are going તો, આવી રીતે આપણે
to have a deliberation. વિચારવિમર્શ કરીશું.
   
2:57 That word means તે શબ્દનો અર્થ છે,
to weigh together, balance, સાથે મળીને તોલવું, સમતોલ કરવું,
   
3:07 take counsel with each other, એકબીજા પાસેથી સલાહ લેવી,
to consider with each other. એકબીજા સાથે ગંભીરતાપૂર્વક વિચાર કરવો.
   
3:16 Not the speaker considers and એવું નહીં કે વક્તા વિચારે અને
then you agree or disagree – પછી તમે સંમત કે અસંમત થાવ -
   
3:22 that’s rather childish. તે તો ખરું જોતાં બાલિશ છે.
   
3:25 So can we, this morning, તો આપણે, આજની સવારે,
   
3:29 talk over together as though ખરેખર સાચા મિત્રોની જેમ
we are really true friends. ભેગા મળીને વાત કરી શકીશું?
   
3:36 Not that I am sitting on a platform એવું નથી કે હું એક વ્યાસપીઠ ઉપર બેઠો છું,
   
3:39 because a platform indicates કારણ કે વ્યાસપીઠ જાણે કોઈ ઉપરી હોય
somebody high up, એવું દર્શાવે છે,
   
3:44 it generally is merely આ માત્ર વધુ સુગમ છે,
more convenient,  
   
3:48 so that we can see each other. જેથી આપણે એકબીજાને જોઈ શકીએ.
   
3:51 So, before we begin to discuss, તો, આપણે ચર્ચાવિચારણા
  શરુ કરીએ તે પહેલાં,,
   
3:59 how do you approach a question? એક પ્રશ્નને પહોંચવાનો
  તમારો અભિગમ કેવો છે?
   
4:03 Understand what I am asking you? હું તમને શું પૂછું છું તે તમે સમજો છો?
   
4:06 How do you regard તમે એક પ્રશ્નને, એક સમસ્યાને
a question, a problem, કેટલી બારીકાઈથી જુઓ છો,
   
4:14 how do you weigh the problem, સમસ્યાને કેવી રીતે તોલો છો,
   
4:19 how do you come તમે સમસ્યાની અત્યંત નિકટ
very close to the problem? કેવી રીતે આવો છો?
   
4:24 So, we are going એટલે કે, આપણે ભેગા મળીને
to consider together – ગંભીરતાપૂર્વક વિચાર કરીશું -
   
4:28 whatever the question, જે પણ પ્રશ્ન હોય,
however silly the question is, ભલે ગમે તેટલો મૂર્ખ જેવો પ્રશ્ન હોય,
   
4:33 however absurd the question is – ગમે તેવો વાહિયાત પ્રશ્ન હોય -
   
4:36 we are going to talk over together. આપણે ભેગા મળીને વાત કરવાના છીએ.
   
4:39 Is that clear? આ સ્પષ્ટ છે?
   
4:52 We can’t expect the speaker વક્તા તમારા પ્રશ્નોના જવાબો આપે
to answer your questions, એવી અપેક્ષા આપણે ન રાખી શકીએ,
   
5:00 because in the question itself કેમ કે પ્રશ્નની અંદર જ
may be the answer. જવાબ હોઈ શકે.
   
5:06 You understand? તમે સમજો છો?
   
5:09 Not you put a question to me એવું નહીં કે તમે મને પ્રશ્ન પૂછો
and then I answer you. અને પછી હું તમને જવાબ આપું.
   
5:13 That’s rather meaningless. એ તો ખરું જોતાં અર્થહીન છે.
   
5:17 But how do you regard a question, પણ તમે પ્રશ્નને કેટલી બારીકાઈથી જુઓ છો,
   
5:24 what is your approach to the question, પ્રશ્નને પહોંચવાનો તમારો અભિગમ કેવો છે,
how do you consider, તમે પ્રશ્નને કેટલી ગંભીરતાપૂર્વક
   
5:31 weigh, take account of the question? વિચારો છો, તોલો છો?
   
5:37 Because in the question itself કેમ કે પ્રશ્નની અંદર જ
may be the answer; જવાબ હોઈ શકે;
   
5:41 not question એમ નહીં કે પ્રશ્ન કરવો
and then wait for an answer. અને પછી જવાબ માટે રાહ જોવી.
   
5:46 So, whatever question we are માટે, આજની સવારે આપણે
going to discuss this morning, જે કોઈ પ્રશ્ન વિષે ચર્ચા કરીએ,
   
5:56 let us examine the question first, તેમાં આપણે પહેલાં પ્રશ્નને તપાસીએ,
not wait for an answer. જવાબ માટે રાહ ન જોઈએ.
   
6:02 You understand, sirs? તમે સમજો છો, સર?
   
6:05 Have we understood this, શું આપણે આ સમજ્યા છીએ,
or it’s too mysterious? અથવા આ ઘણું અગમ્ય છે?
   
6:11 I’ve got a question for you. મારી પાસે તમારે માટે એક પ્રશ્ન છે.
   
6:18 Question – પ્રશ્ન -
I am not going to answer it. હું તેનો જવાબ આપવાનો નથી.
   
6:24 Why do you separate life, શા માટે તમે જીવનને,
the living, daily living તમારા રોજિંદા જીવનને,
   
6:29 from your ideas of the spiritual? તમારી આધ્યાત્મિકતાની
  કલ્પનાઓથી જુદું પાડો છો?
   
6:36 Why do you divide the two? શા માટે તમે બંનેમાં વિભાજન કરો છો?
   
6:38 May I put that question? હું તે પ્રશ્ન કરી શકું છું?
   
6:42 Why do we separate શા માટે આપણે
so-called religious life કહેવાતા ધાર્મિક જીવનને
   
6:49 – all the monks and the robes - બધા સાધુઓ, તેઓના પોશાકો, વગેરે -
and all that –  
   
6:53 and the daily monotonous lonely life અને રોજિંદા, એકધારા, એકલવાયા જીવનને
– why do we separate? જુદું પાડીએ છીએ?
   
7:04 You answer my question. તમે મારા પ્રશ્નનો જવાબ આપો.
   
7:12 Q: Because it gives us પ્ર: કારણ કે તે આપણને
a different kind of energy. એક વિશિષ્ટ પ્રકારની ઊર્જા આપે છે.
   
7:28 K: So you want energy, કૃ: એટલે કે તમારે ઊર્જા જોઈએ છે,
is that it? ખરું કે?
   
7:43 Q: No. Spiritual life પ્ર: ના. આધ્યાત્મિક જીવન
and ordinary mundane life, અને સામાન્ય, સાંસારિક જીવન,
   
7:48 they involve two આ બંનેમાં બે વિશિષ્ટ પ્રકારની
different kinds of energy. ઊર્જાઓ રહેલી છે.
   
7:54 K: That is, કૃ: એનો અર્થ એ કે,
two different kinds of energy, બે વિશિષ્ટ પ્રકારની ઊર્જાઓ.
   
7:58 one for a so-called એક કહેવાતા આધ્યાત્મિક,
spiritual, religious life, ધાર્મિક જીવન માટે,
   
8:04 and the other, the mundane life, અને બીજા, સાંસારિક જીવન માટે,
another kind of energy. અન્ય પ્રકારની ઊર્જા.
   
8:11 Now, I am not going હવે, હું આ પ્રશ્નનો
to answer the question, જવાબ આપવાનો નથી,
   
8:17 let’s find out if what ચાલો શોધી કાઢીએ કે તમે જે કહો
you are saying is a fact. Right? છો તે હકીકત છે કે કેમ. બરાબર?
   
8:23 Is it a fact? શું તે હકીકત છે?
   
8:26 You state this. You say, well, તમે આવું કહો છો. તમે કહો છો કે,
those people who are religious જે લોકો ધાર્મિક છે તેઓ
   
8:30 put on those funny robes, વિચિત્ર પોશાકો પહેરે છે,
   
8:34 need quite a different kind of energy તેઓને ઘણી વિશિષ્ટ પ્રકારની ઊર્જા જોઈએ,
   
8:38 than a man who travels around, એક અહીંતહીં ફરતા,
makes money and all the rest of it, નાણાં કમાતા, માણસ કરતાં,
   
8:44 or the poor man in the village. અથવા તો ગામડાના એક ગરીબ માણસ કરતાં.
   
8:48 Why do you divide the two? શા માટે તમે બંનેને જુદાં પાડો છો?
   
8:52 Energy is energy, ઊર્જા તો ઊર્જા છે,
whether it be the electric energy, વીજળીની ઊર્જા હોય,
   
8:58 or the motor driven energy, કે મોટરથી પેદા થતી ઊર્જા હોય,
or the solar energy, કે સૌર ઊર્જા હોય,
   
9:04 the energy of the river in flood અથવા નદીમાં આવેલા પૂરની ઊર્જા હોય,
– energy. - ઊર્જા.
   
9:11 You have the energy to come here, તમારી પાસે અહીં આવવા માટે જરૂરી ઊર્જા છે,
energy to go for a walk, ચાલવા જવા માટે ઊર્જા છે,
   
9:17 energy to do all kinds જાતભાતનાં કાર્યો
of funny things you do. કરવા માટે ઊર્જા છે.
   
9:22 So, why do you divide energy? તો શા માટે તમે ઊર્જાનું વિભાજન કરો છો?
   
9:27 Is that, the man with the beard, તે વિચિત્ર પોશાકવાળા,
strange clothes, દાઢીવાળા માણસ પાસે
   
9:32 has he more energy? અધિક ઊર્જા છે?
   
9:38 Or he is trying to concentrate કે પછી તે માણસ પોતાની ઊર્જાને
his energy on a particular issue? અમુક ખાસ બાબત પર એકાગ્ર કરે છે?
   
9:45 You understand, sir? તમે સમજો છો, સર?
Energy is energy. ઊર્જા તો ઊર્જા છે.
   
9:49 Hydroelectric energy, piston energy જળશક્તિ ઊર્જા, ગાડીમાં પિસ્ટનની ઊર્જા,
in a car, the dynamo energy, ડાઇનેમોની ઊર્જા,
   
9:57 the solar energy. સૌર ઊર્જા.
   
10:00 They are all energy, aren’t they? તે બધી જ ઊર્જા છે, ખરું કે નહીં?
   
10:04 Q: Some energy પ્ર: અમુક ઊર્જા જેને આપણે વિચાર કહીએ છીએ,
which we call thought, we can end. તેનો આપણે અંત લાવી શકીએ.
   
10:11 There is another energy અન્ય એક ઊર્જા છે
which we call insight જેને આપણે અંતર્દૃષ્ટિ કહીએ છીએ,
   
10:14 which will not end જેનો અંત નથી આવતો
but flower into awareness. પરંતુ તે જાગૃતિમાં પુષ્પિત થાય છે.
   
10:17 There is another energy અન્ય એક ઊર્જા છે
which we call mind, જેને આપણે મન કહીએ છીએ,
   
10:20 which is in the beginning જે આરંભમાં પણ મન છે,
also, as mind,  
   
10:22 even after we have ended it અને તેનો અંત લાવ્યા પછી
is also mind, પણ મન જ રહે છે,
   
10:29 but that mind is in compassion, પરંતુ તે મન કરુણામય છે,
in virtue... સત્ત્વમય છે, પદ્ધતિસર છે…
   
10:33 So energy of the mind આમ મનની ઊર્જા
remains throughout સતત રહે છે,
   
10:36 energy of the thought which ends, વિચારની ઊર્જાનો અંત આવે છે,
and the energy of insight અને અંતર્દૃષ્ટિની ઊર્જા
   
10:42 it vanishes the energy of the thought વિચારની ઊર્જાનો અંત કરે છે
and still it remains. અને પછી પણ તે રહે છે.
   
10:48 K: Sir, would you mind કૃ: સર, તમે તમારા
making your statement short? કથનને થોડું ટૂંકાવી શકો?
   
10:55 Q: May I…? પ્ર: હું તેમ કરું…?
   
10:56 He is saying that there are તે કહે છે કે વિવિધ પ્રકારની
various kinds of energy: ઊર્જા હોય છે:
   
11:01 one is energy of thought એક છે વિચારની ઊર્જા
which can be stilled, જેને શાંત કરી શકાય છે,
   
11:05 there is another energy of insight, બીજી છે અંતર્દૃષ્ટિની ઊર્જા,
which does not get stilled, જે શાંત થતી નથી,
   
11:09 and another energy of mind અને ત્રીજી છે મનની ઊર્જા
   
11:12 which brings about compassion જેના થકી કરુણા વગેરે
and other things. સધાય છે.
   
11:15 K: Certainly not. કૃ: બિલકુલ નહીં.
   
11:18 Sir, we are talking over, સર, આપણે વાત કરી રહ્યા છીએ,
I am not laying down the law. હું કોઈ નિયમ નથી રજૂ કરી રહ્યો.
   
11:24 Would you mind listening. તમે કૃપા કરીને સાંભળશો.
   
11:26 Q: The relationship પ્ર: ત્રણ પ્રકારની ઊર્જા વચ્ચેનો સંબંધ:
of the three aspects of energy:  
   
11:36 of thought, વિચારની,
of insight and of mind. અંતર્દૃષ્ટિની અને મનની.
   
11:41 K: You answer it. કૃ: તમે એનો જવાબ આપો.
   
11:50 Why not? You have કેમ નહીં? તમને
a perfect right to answer him. તેમને જવાબ આપવાનો પૂરો હક છે.
   
11:54 Q: Sir, I think that પ્ર: સર, મને લાગે છે કે એ
(inaudible) is just because (અસ્પષ્ટ) એવું માત્ર એટલા માટે છે કે
   
11:57 we are comfortable and easy. આપણે સગવડિયા અને આળસુ છીએ.
We don’t want to use it, આપણે તેનો ઉપયોગ કરવા માગતા નથી,
   
12:04 that is why we divide the two sides… તેથી આપણે તેનું વિભાજન કરીએ છીએ.
   
12:08 K: Just a minute, sir. કૃ: એક મિનિટ, સર.
   
12:11 Have the courtesy પહેલાં કોઈની વાત
to listen to somebody first. સાંભળવાની શિષ્ટતા રાખો.
   
12:15 Q: She says that just because પ્ર: તે કહે છે કે આપણે સુખસગવડમાં
we want to be comfortable રહેવા માગતા હોવાને લીધે જ
   
12:20 therefore we divide energy આપણે ઊર્જાનું વિવિધ ખાનાંઓમાં
into various compartments. વિભાજન કરીએ છીએ.
   
12:24 Q: I don’t think there can be પ્ર: મને નથી લાગતું કે
many types of energy. વિવિધ પ્રકારની ઊર્જા હોઈ શકે.
   
12:28 Energy can be only one. ઊર્જા એક જ હોઈ શકે.
   
12:30 K: Yeah. I should have કૃ: હા. હું પોતે
thought so myself. એમ જ વિચારું છું.
   
12:38 You see how we divide everything? તમે જુઓ છો આપણે દરેક વસ્તુનું
  કેવી રીતે વિભાજન કરીએ છીએ?
   
12:41 We divide spiritual energy, આપણે વિભાજન કરીએ છીએ -
mental energy, આધ્યાત્મિક ઊર્જા, માનસિક ઊર્જા,
   
12:45 the energy of insight, અંતર્દૃષ્ટિની ઊર્જા,
the energy of thought. વિચારની ઊર્જા.
   
12:51 Q: It is unnecessary પ્ર: આ બિનજરૂરી
complication. ગુંચવાડો છે.
   
12:52 K: I know, it complicates it, કૃ: હું જાણું છું, એમાંથી ગુંચવાડો થાય છે,
doesn’t it. ખરું કે નહીં.
   
12:59 Why not be very simple about it? શા માટે ખૂબ સરળ ન રહેવું?
   
13:03 Energy of the body, શરીરની ઊર્જા,
the energy of sex, કામવાસનાની ઊર્જા,,
   
13:09 the energy of thought, વિચારની ઊર્જા,
it’s all energy, it’s one thing, તે બધી ઊર્જા છે, તે એક વસ્તુ છે,
   
13:15 only we divide it. આપણે જ વિભાજન કરીએ છીએ.
Why? શા માટે?
   
13:19 Find out, madame, શોધી કાઢો, મૅડમ,
why do we divide it? શા માટે આપણે તેનું વિભાજન કરીએ છીએ?
   
13:22 Q: We are conditioned to divide it. પ્ર: આપણે તેનું વિભાજન કરવા અનુબંધિત છીએ.
   
13:29 K: Now, sir, કૃ: હવે, સર,
why are you conditioned? શા માટે તમે અનુબંધિત છો?
   
13:37 Why do you accept this? શા માટે તમે આને સ્વીકારો છો?
   
13:40 Division – you understand, sir, વિભાજન - તમે સમજો છો, સર,
   
13:42 India, Pakistan, ભારત, પાકિસ્તાન,
Russia, America, રશિયા, અમેરિકા,
   
13:47 why do you divide all this? શા માટે આપણે આ બધાનું વિભાજન કરીએ છીએ?
Tell me. કહો મને.
   
13:52 Q: It’s a reality. પ્ર: આ હકીકત છે.
   
13:55 Q: Because of some illusion. પ્ર: કોઈ ભ્રમને કારણે.
   
13:57 Q: He says, it’s a reality. પ્ર: તે કહે છે, આ હકીકત છે.
This division is a reality. આ વિભાજન એક હકીકત છે.
   
14:00 K: Of course it is a reality કૃ: અલબત્ત આ હકીકત છે
– you go to war. - તમે યુદ્ધ કરો છો.
   
14:04 Why do you make શા માટે તમે જે દેખીતું છે
obvious statements, sir? તેનાં કથનો કરો છો, સર?
   
14:07 Q: There is a difference પ્ર: સત્ય અને હકીકત
between the truth and the reality. વચ્ચે ફરક છે.
   
14:20 K: All right. કૃ: સારું.
What do you call reality? તમે હકીકત શેને કહો છો?
   
14:23 Q: What we see. પ્ર: આપણે જે જોઈએ તેને.
   
14:26 K: Therefore you say કૃ: માટે તમે કહો છો કે
reality is right in front of you, હકીકત બિલકુલ તમારી પ્રત્યક્ષ છે,
   
14:32 what you see, જે તમે જુઓ છો,
visually, optically. દૃષ્ટિથી, નજરોનજર.
   
14:38 Is the tree a reality? શું આ વૃક્ષ હકીકત છે?
   
14:41 Q: Yes, sir. પ્ર: હા, સર.
   
14:43 K: All right. કૃ: સારું.
Is what you think a reality? શું તમે જે વિચારો છો તે હકીકત છે?
   
14:48 Q: Sometimes we have to. પ્ર: કેટલીક વાર આપણે વિચારવું પડે.
   
14:54 K: Is your wife a reality? કૃ: તમારી પત્ની હકીકત છે?
   
14:59 Q: Yes, sir. પ્ર: હા, સર.
   
15:03 K: What do you mean by a wife? કૃ: પત્નીનો તમે શો અર્થ કરો છો?
   
15:09 Q: Real life... પ્ર: વાસ્તવિક જીવન...
   
15:10 K: No, no, કૃ: ના, ના,
I am asking you a question. હું તમને એક પ્રશ્ન પૂછી રહ્યો છું.
   
15:13 What do you mean by my wife? મારી પત્ની એમ કહેવાનો તમારો શો અર્થ છે?
   
15:19 Q: There is a psychological factor. પ્ર: આમાં એક માનસિક પરિબળ છે.
   
15:21 K: What do you mean psychological? કૃ: માનસિકનો તમે શો અર્થ કરો છો?
   
15:32 Q: There are two things: one is… પ્ર: એમાં બે વસ્તુઓ છે: એક છે...
   
15:34 K: Sir, we haven’t finished કૃ: સર, આપણે હજુ એ પ્રશ્નનો
that question. અંત નથી લાવ્યા.
   
15:37 Q: It’s my fault. પ્ર: એ મારી ભૂલ છે.
K: All right, sir. કૃ: સારું, સર.
   
15:53 Q: There is a psychological attitude પ્ર: એક તરફ મારું મારી પત્ની પ્રત્યેનું
that I have towards my wife, માનસિક વલણ છે, wife,
   
15:59 and there is the reality of wife અને બીજી તરફ હકીકત છે પત્ની,
   
16:02 who has her own psychology… જેની પોતાની માનસિકતા છે…
   
16:05 K: So are you saying, sir, કૃ: એટલે તમે કહો છો, સર,
   
16:08 if I may put it જો હું એને મારા પોતાના
in my own words – શબ્દોમાં મૂકી શકું તો -
   
16:14 you will allow me તમે મને આ મારા પોતાના
to put it in my own words? શબ્દોમાં મૂકવા દેશો?
   
16:19 The image of your wife, તમારી પત્નીની માનસિક છબી,
the image which you have built up, - માનસિક છબી જે તમે બનાવેલી છે -
   
16:25 is different from the wife તમારી પત્નીથી ભિન્ન છે,
– is that it? - શું આમ છે?
   
16:31 Q: Could be. પ્ર: હોઈ શકે.
K: What do you mean ‘could be’? કૃ: ‘હોઈ શકે’ એટલે શું?
   
16:36 Q: Suppose the wife is fitting પ્ર: ધારો કે પત્ની મોટાભાગના સમયે
an image most of the time, માનસિક છબીને બંધબેસતી હોય,
   
16:40 that she is like not an alive person જાણે કે એ કોઈ જીવંત વ્યક્તિ ન હોય તેમ,
then naturally તો સ્વાભાવિકપણે જ
   
16:43 my image will coincide મારી માનસિક છબી
with the reality of the wife. પત્નીની હકીકત સાથે મળતી આવશે.
   
16:48 Q: It may happen sometimes પ્ર: કેટલીક વાર એવું બને કે
that the image coincides માનસિક છબી
   
16:51 with the reality મારી પત્નીની હકીકત સાથે
of what my wife is. મળતી આવે.
   
16:55 K: Have you looked at your wife? કૃ: તમે તમારી પત્ની સામે જોયું છે?
   
17:00 Have you seen her, તમે તેને જોઈ છે,
   
17:03 enquired into her ambitions, તેની મહત્ત્વાકાંક્ષાઓ,
her pain and anxiety, તેની વેદના અને ચિંતા,
   
17:08 bearing the pain of children બાળકોની પીડા સહેવી,
and all the rest of it? અને એવું બધું?
   
17:12 Have you considered પત્ની એટલે શું તે તમે
what the wife is? ગંભીરતાપૂર્વક વિચાર્યું છે?
   
17:17 Or you may have lived with her અથવા તો તમે તેની સાથે
for ten, or five, or fifty years દસ, પાંચ, કે પચાસ વર્ષ જીવ્યા છો,
   
17:24 – you have built an image about her, - તમે તેની એક માનસિક છબી બનાવી છે,
haven’t you? ખરું કે નહીં?
   
17:27 Right, sir? બરાબર, સર?
   
17:32 Q: Not necessarily. પ્ર: આવશ્યકપણે નહીં.
   
17:35 K: I do not say necessarily, કૃ: હું આવશ્યક કે અનાવશ્યક
or unnecessarily. એમ નથી કહેતો.
   
17:39 Is it a fact that you have, શું એ એક હકીકત છે,
if you are married, જો તમે પરિણીત હો તો,
   
17:45 or if you have some friend, અથવા તમારે કોઈ મિત્ર હોય તો,
you build an image about her, કે તમે તેને વિષે માનસિક છબી બનાવી છે,
   
17:49 don’t you? ખરું કે નહીં?
   
17:51 Not necessarily, આવશ્યકપણે નહીં,
but it takes place. પરંતુ એમ બને ખરું.
   
17:58 Right, sir? બરાબર, સર?
   
18:01 I am not trying હું તમને ધમકાવવાનો પ્રયત્ન
to brow-beat you, sir, નથી કરતો, સર,
   
18:05 but each one has an image પણ દરેક જણ પાસે બીજા વિષે
about the other. એક માનસિક છબી છે.
   
18:12 You have an image about me, તમારી પાસે મારા વિષે એક માનસિક છબી છે,
haven’t you? No, sir? ખરું કે નહીં? ના, સર?
   
18:18 Otherwise you wouldn’t be here. નહીંતર તમે અહીંયાં ન હો.
   
18:24 So, we create an image એટલે કે, આપણે બીજી વ્યક્તિ વિષે
about another, એક માનસિક છબી બનાવીએ છીએ,
   
18:30 depending on our temperament, આપણા સ્વભાવ પ્રમાણે,
depending on our knowledge, આપણી માહિતી પ્રમાણે,
   
18:34 depending on our illusions, આપણા ભ્રમો પ્રમાણે,
depending on our fantasies આપણી કલ્પનાઓ પ્રમાણે,
   
18:39 and so on. વગેરે.
We build an image about people. આપણે લોકો વિષે માનસિક છબી બનાવીએ છીએ.
   
18:43 You have an image તમારી પાસે વડાપ્રધાનની
of the prime minister, એક માનસિક છબી છે,
   
18:45 you have an image about the person તમારી પાસે આ વક્તાની
who is speaking to you. એક માનસિક છબી છે.
   
18:49 So, we are asking તો, આપણે એક ઘણો ઊંડો
a much deeper question, પ્રશ્ન પૂછીએ છીએ,
   
18:55 which is can you live a daily life કે શું તમે માનસિક છબીઓ વિના
without images? રોજીંદું જીવન જીવી શકો?
   
19:06 Q: Here’s one, sir… પ્ર: એક વાત છે, સર...
   
19:08 K: Sir, you are the chairman, કૃ: સર, તમે અધ્યક્ષ છો,
you’d better come up here. તમે અહીં આવો તો વધુ સારું.
   
19:22 Q: These images પ્ર: આ માનસિક છબીઓ
that we build up, જે આપણે બનાવીએ છીએ,
   
19:25 they are generally in relationship તે સામાન્યપણે આપણા પોતાના
with ourselves. સંબંધમાં હોય છે.
   
19:29 I build up an image around me. હું મારી આજુબાજુ એક માનસિક છબી બનાવું છું.
   
19:34 K: Yes, you have કૃ: હા, તમારી પાસે તમારી પોતાની
an image about yourself. એક માનસિક છબી છે.
   
19:36 Q: Yes. And if we can પ્ર: હા. અને જો આપણે
achieve that state તે અવસ્થાએ પહોંચી શકીએ,
   
19:43 which you have been જેને વિષે તમે
talking about – વાત કરી રહ્યા છો -
   
19:45 effacing the centre, કેન્દ્રને ભૂંસી નાખવું,
effacing the self, આત્મવિલોપન કરવું,
   
19:49 then the images તો પછી માનસિક છબીઓ
would automatically drop. આપોઆપ જ ખરી પડશે.
   
19:56 Q: Is that all? પ્ર: વાત પૂરી થઈ?
Have you finished? તમે પૂરું કર્યું છે?
   
20:00 He is saying that we have તે કહે છે કે આપણી પાસે
an image about ourselves. આપણા વિષે માનસિક છબીઓ છે.
   
20:05 Q: Not about ourselves. પ્ર: આપણા વિષે નહીં.
   
20:07 Only images we build માત્ર એ માનસિક છબીઓ જે આપણે
in relationship to ourselves. આપણા પોતાના સંબંધમાં બનાવીએ છીએ.
   
20:10 The image about my wife મારી પત્ની વિષેની માનસિક છબી
is in relationship to me. મારા પોતાના સંબંધમાં છે.
   
20:13 Q: Yes. And if we can develop પ્ર: હા. અને જો આપણે તે અવસ્થાએ
that state of which you talk, પહોંચી શકીએ જેની તમે વાત કરો છો,
   
20:19 in which the self is dropped, જેમાં સ્વ ખરી પડે,
   
20:21 then without the image તો આપણે માનસિક છબી વિના
we can live. જીવી શકીશું.
   
20:25 K: So, when you talk કૃ: તો જયારે તમે
about relationship, સંબંધ વિષે વાત કરો છો,
   
20:30 what do you mean there, ત્યારે એ શબ્દનો
by that word? શો અર્થ કરો છો?
   
20:36 Q: By relationship... પ્ર: સંબંધ એટલે...
   
20:38 K: Sir, please just listen quietly પ્ર: સંબંધ એટલે...
first before you answer. આપતાં પહેલાં શાંતિથી સાંભળો.
   
20:43 Take a little breather. થોડો શ્વાસ ખાવ.
   
20:49 What is your relationship તમારો અન્ય સાથેનો
with another? સંબંધ શો છે?
   
20:52 Relationship. You understand સંબંધ. તમે આ શબ્દને
the word? Just listen, sir. સમજો છો? માત્ર સાંભળો, સર.
   
20:58 To be related. સંબંધિત હોવું.
   
21:01 I am related to him, મારો તેમની સાથે સંબંધ છે,
he is my father, તે મારા પિતા છે,
   
21:03 my brother, my sister, કે મારો ભાઈ, મારી બહેન,
whatever it is, જે કંઈ હોય તે,
   
21:05 what do you mean તમે ‘સંબંધ’ શબ્દનો
by that word ‘relationship’? શો અર્થ કરો છો?
   
21:11 Careful, sir! સાવચેતીથી, સર!
Don’t be so quick. આટલી ઉતાવળ ન કરો.
   
21:18 Go slowly, ધીરેથી આગળ વધો,
we’ve got plenty of time. આપણી પાસે ઘણો સમય છે.
   
21:23 You understand તમે ‘સંબંધ’ શબ્દને
the word ‘relationship’: સમજો છો:
   
21:26 to be related, સંબંધિત હોવું,
either through blood કાં તો લોહીથી
   
21:31 – he is my father, my brother, - તે મારા પિતા છે, મારો ભાઈ છે,
   
21:33 we have come out અમે એક જ કૂખમાંથી
of the same womb, બહાર આવ્યા છીએ,
   
21:36 my father and મારા પિતા અને
my mother produced us – મારી માતાએ અમને પેદા કર્યા છે -
   
21:39 and what do you mean અને તમે ‘સંબંધ’ શબ્દનો
by that word ‘relation’? શો અર્થ કરો છો?
   
21:48 Q: I was not using the word પ્ર: હું ‘સંબંધ’ શબ્દનો ઉપયોગ
‘relationship’ in that sense. તે અર્થમાં નહોતો કરી રહ્યો.
   
21:57 K: I am talking in that sense. કૃ: હું તે અર્થમાં વાત કરું છું.
   
22:29 C: My care and concern પ્ર: મારા મિત્રો માટેની,
for my friends, for my parents, મારાં માતા-પિતા માટેની, મારાં સંતાનો માટેની
   
22:32 for my children including hatred મારી કાળજી અને નિસબત - દ્વેષભાવ સહીત -
– all that includes. તે બધું જ આમાં સમાવિષ્ટ છે.
   
22:38 K: Do you really care? કૃ: તમે ખરેખર કાળજી ધરાવો છો?
   
22:41 Or is it just an idea કે પછી એ માત્ર એક વિચાર છે
that you should care? કે તમારે કાળજી ધરાવવી જોઈએ?
   
22:52 Sir, did you understand, sir, સર, તમે સમજ્યા, સર,
if I may politely ask you, શું હું તમને નમ્રતાથી પૂછી શકું,
   
22:59 what do you mean by the word કે તમે આ શબ્દનો શો અર્થ કરો છો
– word – to be related? - શબ્દ - ‘સંબંધિત હોવું’?
   
23:08 Not what you give meaning to it – તમે આને જે અર્થ આપો છો તે નહીં -
   
23:10 the meaning according જોડણીકોશ
to the dictionary, પ્રમાણેનો અર્થ,
   
23:14 what do you mean તમે એ ‘સંબંધિત’ શબ્દનો
by that word ‘related’? શો અર્થ કરો છો?
   
23:25 Q: Contact through the actual, પ્ર: વાસ્તવિક સંપર્ક,
not through words or images. શબ્દો કે માનસિક છબી થકીનો નહીં.
   
23:30 K: Sir, I am asking you a question, કૃ: સર, હું તમને એક પ્રશ્ન પૂછું છું,
don’t kick it around. એને આમતેમ ફંગોળો નહીં.
   
23:38 I am asking you સર, હું તમને સંપૂર્ણ આદર સહીત
most respectfully, પૂછી રહ્યો છું,
   
23:41 what do you mean by ‘related’? તમે ‘સંબંધિત’નો શો અર્થ કરો છો?
‘I am related to him’. ‘મારો તેમની સાથે સંબંધ છે’.
   
23:45 What does that mean? એનો અર્થ શો?
   
23:50 Q: I think when I say I am related, પ્ર: મને લાગે છે કે જયારે હું સંબંધિત હોઉં,
   
23:53 I become a part of that person. ત્યારે હું તે માણસનો એક ભાગ બનું છું.
   
23:57 K: Are you a part of your wife? કૃ: તમે તમારી પત્નીનો એક ભાગ છો?
   
24:08 Not total, or partial. સંપૂર્ણપણે કે આંશિક એમ નહીં.
I am asking, sir, most politely, સર, હું સંપૂર્ણ નમ્રતાપૂર્વક પૂછું છું,
   
24:14 what do you mean તમે એ ‘સંબંધિત’ શબ્દનો
by that word ‘related’? શો અર્થ કરો છો?
   
24:19 Q: Sir, being associated પ્ર: સર, રોજિંદા જીવન સાથે
with day-to-day life. જોડાયેલા હોવું.
   
24:23 Q: I am close to the person. પ્ર: હું તે વ્યક્તિની નજીક છું.
   
24:31 Q: A network of expectations પ્ર: આ એકબીજા પ્રત્યે
from each other અપેક્ષાઓની જાળ,
   
24:33 obligations and duties. ઉપકારો અને ફરજો.
   
24:35 Q: Please come again. પ્ર: કૃપા કરીને
Please repeat. ફરી કહો.
   
24:38 Q: Generally what we mean પ્ર: સામાન્ય રીતે આપણે રોજિંદા જીવનમાં
by relationship in daily life સંબંધનો જે અર્થ કરીએ છીએ
   
24:41 is a network of expectations તે છે એકબીજા પ્રત્યે
from each other, અપેક્ષાઓની જાળ,
   
24:44 our duties and આપણી ફરજો અને
obligations towards… ઉપકારો…
   
24:46 Q: A network of expectations પ્ર: એકબીજા પ્રત્યે
from each other, અપેક્ષાઓની જાળ,
   
24:49 duties and obligations. ફરજો અને ઉપકારો.
That constitutes relationship. આ બધાથી સંબંધ રચાય છે.
   
24:52 K: You make it so very complex, કૃ: તમે આને ઘણું બધું જટિલ બનાવો છો,
don’t you. નહીં કે?
   
24:58 If you would kindly listen, જો તમે કૃપા કરીને સાંભળો,
   
25:01 I am asking you હું તમને પૂછું છું,
what do you mean by that word, તમે એ શબ્દનો શો અર્થ કરો છો,
   
25:06 per se for itself, એનો પોતાનો અર્થ,
not what you think it should be. તમે માનવા માગો છો તે નહીં.
   
25:14 Q: Close touch. પ્ર: નિકટનો સ્પર્શ.
Q: Getting attached. પ્ર: જોડાયેલા હોવું.
   
25:19 K: Do I need an interpreter? કૃ: શું મારે દુભાષિયાની જરૂર છે?
   
25:23 Q: To have something in common. પ્ર: કશુંક સહિયારું હોવું.
   
25:25 K: We are talking in English, કૃ: આપણે અંગ્રેજીમાં વાત કરી રહ્યા છીએ,
aren’t we? ખરું કે નહીં?
   
25:29 Right, sir? બરાબર, સર?
We are talking in English. આપણે અંગ્રેજીમાં વાત કરી રહ્યા છીએ.
   
25:33 I don’t know Hindi હું હિન્દી કે અન્ય
or any Indian language, ભારતીય ભાષા નથી જાણતો,
   
25:36 I only know several હું માત્ર યુરોપની
European languages. કેટલીક ભાષાઓ જ જાણું છું.
   
25:39 But the word ‘relation’ પરંતુ ‘સંબંધ’ શબ્દનું
has a great significance. મોટું મહત્ત્વ છે.
   
25:46 I am asking you, if I may, હું તમને પૂછું છું,
what do you mean by that word? તમે એ શબ્દનો શો અર્થ કરો છો?
   
25:52 Q: To have something in common. પ્ર: કશુંક સહિયારું હોવું.
   
25:54 K: Oh, god! People repeat. કૃ: હે પ્રભુ! લોકો ફરીફરી એ જ બોલે છે.
   
25:59 K: All right, sir, let him shout. કૃ: ભલે, સર, એમને બૂમો પાડવા દો.
   
26:01 Q: I have an image about you, પ્ર: મારા તમારી સાથેના સંબંધમાં
in my relations with you. મારી પાસે તમારા વિષે એક માનસિક છબી છે.
   
26:07 K: Do you have કૃ: તમારે મારી સાથે
a relationship with me? સંબંધ છે?
   
26:12 Q: Yes. પ્ર: હા.
   
26:14 K: In what way? કૃ: કેવી રીતે?
   
26:17 I am asking this seriously, sir, હું ગંભીરતાપૂર્વક આ પૂછું છું, સર,
don’t throw it aside. એને બાજુએ ન ફેંકી દો.
   
26:21 Q: When I am looking at you પ્ર: જયારે હું તમને
without an image માનસિક છબી વિના જોઉં,
   
26:24 I have relationship તે ક્ષણે મારે
at that moment with you. તમારી સાથે સંબંધ છે.
   
26:28 K: You really haven’t કૃ: તમે ખરેખર આ વિષે
thought about it. વિચાર્યું નથી.
   
26:31 We are just throwing out words. આપણે માત્ર શબ્દો બહાર ફેંકીએ છીએ.
   
26:34 Q: I think we have diverted પ્ર: મને લાગે છે આપણે અસલ પ્રશ્નથી
from main exact question – દૂર ફંટાઈ ગયા છીએ -
   
26:37 the spiritual or real life. આધ્યાત્મિક કે વાસ્તવિક જીવન.
   
26:43 Q: He says, we have diverted પ્ર: તે કહે છે, આપણે મૂળ પ્રશ્નથી
from the original question દૂર ફંટાઈ ગયા છીએ,
   
26:47 of division between જે છે વિભાજન
the spiritual and the… આધ્યાત્મિક અને…
   
26:49 K: I know, I know. કૃ: હું જાણું છું, હું જાણું છું.
   
26:57 I am not so dumb as I look! હું દેખાઉં છું એટલો મૂરખ છું નહીં!
   
27:10 So, sir, let’s get back – તો, સર, ચાલો પાછા ફરીએ -
I’ll come back to this word, હું ફરી આ જ શબ્દ તરફ આવું છું,
   
27:14 it is a very important word આ આપણા જીવનમાં
in our life. બહુ મહત્ત્વનો શબ્દ છે.
   
27:18 Why do we divide આપણે શા માટે આધ્યાત્મિક અને સાંસારિક
the spiritual and the mundane? એવું વિભાજન કરીએ છીએ?
   
27:26 Just listen, sir, બસ સાંભળો, સર,
please just listen. કૃપા કરીને બસ સાંભળો.
   
27:31 We divide India against Pakistan. આપણે ભારત અને પાકિસ્તાન
  વચ્ચે વિભાજન કરીએ છીએ.
   
27:35 We divide various religions આપણે વિવિધ ધર્મોમાં વિભાજન કરીએ છીએ
– Christianity, Buddhism, - ખ્રિસ્તી, બૌદ્ધ,
   
27:42 Hinduism and so on, હિન્દુ વગેરે,
divide, divide, divide – why? વિભાજન, વિભાજન, વિભાજન - શા માટે?
   
27:48 Don’t answer, જવાબ ન આપો,
just look at it, sir, માત્ર આને જુઓ, સર,
   
27:50 we are taking counsel together, આપણે સલાહમસલત કરી રહ્યા છીએ,
   
27:53 we are looking આપણે ભેગા મળીને એક જ
at the same problem together. સમસ્યાને જોઈ રહ્યા છીએ.
   
27:57 You understand, sir? તમે સમજો છો, સર?
Why do we divide? શા માટે આપણે વિભાજન કરીએ છીએ?
   
28:00 Of course there is a division અલબત્ત, પુરુષ અને સ્ત્રીમાં
with man and woman: વિભાજન છે,
   
28:03 you are tall, I am short, તમે ઊંચા છો, હું નીચો છું,
or I am tall, you are thin – અથવા હું ઊંચો છું, તમે પાતળા છો -
   
28:06 whatever it is – જે કંઈ હોય તે -
but that’s natural, isn’t it? પરંતુ તે કુદરતી છે, ખરું કે નહીં?
   
28:12 You are tall or brown, તમે ઊંચા કે ઘઉંવર્ણા છો,
or white, or pink, or yellow, અથવા સફેદ, ગુલાબી, કે પીળા,
   
28:17 I happen to be black, all right. હું તો કાળો છું, ભલે.
   
28:20 But that’s according to the sun, પરંતુ તે સૂર્ય પ્રમાણે છે,
according to heritage and so on, વારસાગત છે વગેરે,
   
28:26 genetic issues આનુવંશિક બાબતો
– I won’t go into all that. - હું તેમાં નહીં જાઉં.
   
28:31 So, why do we divide? તો, શા માટે આપણે વિભાજન કરીએ છીએ?
   
28:36 Q: Because we have પ્ર: કારણ કે આપણી પાસે ભિન્ન વિચારો,
different ideas and different beliefs ભિન્ન માન્યતાઓ,
   
28:39 and different interests, અને ભિન્ન અભિરુચિઓ છે,
and we want to stick to them. અને આપણે તેમને વળગી રહેવા માગીએ છીએ.
   
28:43 K: Why do you want કૃ: શા માટે તમે તેમને
to stick to them? વળગી રહેવા માગો છો?
   
28:45 Q: Because we are selfish પ્ર: કારણ કે આપણે મતલબી છીએ
and we have self-interest. અને આપણામાં સ્વાર્થવૃત્તિ છે.
   
28:50 K: No, don’t reduce everything કૃ: ના, દરેક વસ્તુને સ્વાર્થમાં
to selfishness. ન ઘટાવો.
   
28:55 Why do we divide, I am asking. વિભાજન શા માટે, એમ હું પૂછું છું.
   
28:57 Q: There is some પ્ર: આપણી અંદર કોઈ
inner fear in us. ભય રહેલો છે.
   
29:05 Q: I think we have to divide પ્ર: મને લાગે છે આપણે વિભાજન કરવું જ પડે
   
29:08 because when I don’t have an image કારણ કે મારી પાસે મારી પત્ની વિષે
about my wife I am being spiritual, માનસિક છબી ન હોય, તો હું આધ્યાત્મિક છું,
   
29:15 and when she is violent અને જયારે તે મારી તરફ
towards me, she is Indian… હિંસક બને, તે ભારતીય છે…
   
29:21 K: What did he say? કૃ: તેમણે શું કહ્યું?
   
29:23 Q: He says that we have to divide પ્ર: તે કહે છે કે આપણે વિભાજન કરવું જ પડે
   
29:26 because when I do not have an image કારણ કે જયારે મારી પાસે મારી પત્ની વિષે
about my wife I’m being spiritual, માનસિક છબી ન હોય, તો હું આધ્યાત્મિક છું,
   
29:32 but when she is violent પરંતુ જયારે તે હિંસક બને,
she is being real, ત્યારે તે પોતે વાસ્તવિક છે,
   
29:36 so there is a division એટલે ત્યાં વાસ્તવિક અને આધ્યાત્મિક
between the real and the spiritual. વચ્ચે વિભાજન થાય છે.
   
29:43 Q: May I say… પ્ર: હું બોલી શકું...
   
29:46 sir, the energy is one. સર, ઊર્જા એક છે.
The fundamental energy is one. મૂળભૂત ઊર્જા એક જ છે.
   
29:51 When that fundamental energy જયારે એ મૂળભૂત ઊર્જા
bombards any atom, any matter, કોઈ અણુ કે ભૌતિક પદાર્થ ઉપર હુમલો કરે છે,
   
29:56 it splits up into scattered energy. ત્યારે તે પ્રકીર્ણ ઊર્જામાં
  વિભાજીત થઈ જાય છે.
   
29:59 This scattered energy આ પ્રકીર્ણ ઊર્જાના
has different properties. વિશિષ્ટ ગુણધર્મો હોય છે.
   
30:02 We have collected આપણે માનસિક દ્રવ્યને
the psychological matter એકઠું કર્યું છે,
   
30:05 which splits up the fundamental જે મૂળભૂત ઊર્જાને
energy into the scattered energy. પ્રકીર્ણ ઊર્જામાં વિભાજીત કરે છે.
   
30:09 Due to the scattering of energy ઊર્જા વેરવિખેર હોવાના કારણે
we have collected different ideas, આપણે ભિન્ન વિચારોનું
   
30:14 the psychological matter માનસિક દ્રવ્ય
we have collected, એકઠું કરીએ છીએ,
   
30:16 and that is responsible અને એ આ વિભાજન માટે
for the division. જવાબદાર છે.
   
30:19 K: What is that, sir? કૃ: શું વાત છે, સર?
   
30:21 Q: Sir, he says that energy પ્ર: સર, એ કહે છે કે
as such is different તે ઊર્જા પોતે જ
   
30:25 from the scattered energy. પ્રકીર્ણ ઊર્જા કરતાં વિભિન્ન છે.
   
30:27 When an atom is bombarded by energy, જયારે ઊર્જા અણુ ઉપર હુમલો કરે છે,
   
30:30 the atom gets scattered, ત્યારે અણુ વેરવિખેર થઈ જાય છે,
   
30:32 and the scattered energy અને આ પ્રકીર્ણ ઊર્જાના
has properties ગુણધર્મો
   
30:35 different from that the whole energy એ પૂર્ણ ઊર્જા કરતાં જુદા હોય છે,
with which the atom is bombarded. જેના દ્વારા અણુ ઉપર હુમલો થયો છે.
   
30:40 A similar thing happens આવી જ વસ્તુ
in the psychological field. માનસિક ક્ષેત્રમાં બને છે.
   
30:44 K: Which is what? કૃ: એટલે શું?
   
30:47 Q: Which means that પ્ર: એનો અર્થ એ કે
different kinds of energies માનસિક ક્ષેત્રમાં પ્રગટ થયેલી
   
30:50 manifested in psychological fields વિભિન્ન પ્રકારની ઊર્જાઓ
are different from each other. એકબીજા કરતાં જુદી છે.
   
30:55 K: So who is dividing all this? કૃ: તો કોણ આ બધાને વિભાજીત કરે છે?
   
31:00 Who is dividing all these આ બધી વિવિધ પ્રકારની ઊર્જાઓને
various forms of energies? કોણ વિભાજીત કરે છે?
   
31:06 Q: The mind itself first divides પ્ર: મન પોતે જ પહેલાં આંતરિક સૂઝ તરીકે
into the inner perception અને પછી બાહ્ય સૂઝ તરીકે
   
31:11 and then the outer perception, વિભાજન કરે છે,
   
31:13 after dividing itself into... પોતાને વિભાજીત કર્યા પછી...
   
31:15 K: Is that your experience? કૃ: આ તમારો અનુભવ છે?
Or are you quoting somebody? કે તમે કોઈ બીજાને ટાંકો છો?
   
31:21 Q: Half-half. પ્ર: અડધું-અડધું.
   
31:38 K: Could we please કૃ: કૃપા કરીને આપણે
be serious for a while થોડો સમય ગંભીર થઈને
   
31:44 and face these facts: આ વાસ્તવિકતાઓનો સામનો કરીએ: પહેલું -
why have we divided the world, first, શા માટે આપણે વિશ્વને વિભાજીત કર્યું છે,
   
31:52 around us – you understand? – આપણી ચારેબાજુ - તમે સમજો છો? -
   
31:54 Pakistan, India, Europe and India, પાકિસ્તાન, ભારત, યુરોપ,
America and Russia અમેરિકા અને રશિયા
   
32:00 and so on – વગેરે -
who has done all these divisions? કોણે આ બધાં વિભાજનો કર્યાં છે?
   
32:05 Q: I think it is ego, પ્ર: મને લાગે છે તે અહં છે,
our separate identities. આપણી અલગ અલગ ઓળખ છે.
   
32:12 Q: He says it is ego. પ્ર: એ કહે છે કે તે અહં છે.
He says it is thought. એ કહે છે કે તે વિચાર છે.
   
32:17 K: Are you guessing? કૃ: તમે અનુમાન કરો છો? શા માટે
Why don’t we look at the fact first? આપણે પહેલાં વાસ્તવિકતાને જોતા નથી?
   
32:28 We have different ideologies, આપણી પાસે જુદીજુદી વિચારસરણીઓ છે,
different beliefs, જુદીજુદી માન્યતાઓ છે,
   
32:34 one section of the world વિશ્વનો એક ભાગ
believes in Jesus, જિસસમાં માને છે,
   
32:37 the other section બીજો ભાગ
believes in Allah, અલ્લામાં માને છે,
   
32:41 some other section અન્ય એક ભાગ
believes in the Buddha, બુદ્ધમાં માને છે,
   
32:43 other section believes અન્ય એક ભાગ
in something else – બીજા કશાકમાં માને છે -
   
32:45 who has done all these divisions? કોણે આ બધાં વિભાજનો કર્યાં છે?
   
32:48 Q: It is we, mankind. પ્ર: આપણે, માનવજાતે.
   
32:53 K: That means you. કૃ: એટલે કે, તમે.
   
32:55 Q: Yes, sir. પ્ર: હા, સર.
   
32:57 K: You have divided the world, why? કૃ: તમે આ વિશ્વનું વિભાજન
  કર્યું છે, શા માટે?
   
33:01 Q: We have inherited it. પ્ર: આપણને આ વારસામાં મળ્યું છે.
   
33:03 K: Sir, just listen, please listen. કૃ: સર, સાંભળો, કૃપા કરીને સાંભળો.
Why have you divided? શા માટે તમે વિભાજન કર્યું છે?
   
33:09 Q: Because of fear. પ્ર: ભયને કારણે.
   
33:13 Q: Security. પ્ર: સલામતી.
   
33:15 Q: Fear and security. પ્ર: ભય અને સલામતી.
K: Fear. કૃ: ભય.
   
33:24 Are you sure, what you are saying? તમે જે કહી રહ્યા છો તેની તમને ખાત્રી છે?
   
33:26 Don’t point to him. બીજાની તરફ આંગળી ન ચીંધો.
   
33:28 Q: He says… પ્ર: એ કહે છે કે…
I am repeating what he says. હું બીજા જે કહે તેનું પુનરાવર્તન કરું છું.
   
33:32 K: What do you say? કૃ: તમે શું કહો છો?
   
33:37 Q: We divide ourselves પ્ર: આપણે પોતાને વિભાજીત કરીએ છીએ
because we get pleasure… કારણ કે આપણને ખુશી મળે છે…
   
33:41 Q: We divide ourselves પ્ર: આપણે પોતાને વિભાજીત કરીએ છીએ
because we derive pleasure કારણ કે આપણને આ વિભાજનમાંથી
   
33:44 from this division. ખુશી મળે છે.
   
33:47 K: If you are also being killed કૃ: જો તમને અન્ય દ્વારા
by another party, મારી નાખવામાં આવે,
   
33:52 is that also pleasure? તો શું એ પણ ખુશી છે?
   
33:56 You don’t face… તમે સામનો કરતા નથી...
   
34:04 K: You want identity. કૃ: તમારે, તાદાત્મ્ય જોઈએ છે.
Identity with what? તાદાત્મ્ય શેની સાથે?
   
34:14 No, lady, I am asking you, ના, સન્નારી, હું તમને પૂછું છું,
when you say identity – with what? તમે જયારે તાદાત્મ્ય કહો છો - તે શેની સાથે?
   
34:21 No, I am asking you a question, lady, ના, હું તમને પૂછું છું, સન્નારી,
   
34:24 you want to be identified, તમે ઓળખ ધરાવવા માગો છો,
don’t you? નહીં કે?
   
34:27 To have identity. ઓળખ હોવી.
With what? With the earth? શેની સાથે? પૃથ્વી સાથે?
   
34:39 Q: Because, sir, every human being પ્ર: કારણ કે, સર, દરેક માણસ
wants to prove એમ સાબિત કરવા
   
34:46 that I am better માગે છે કે હું
than the other one. અન્ય કરતાં વધુ સારો છું.
   
34:49 K: Quite right. કૃ: બિલકુલ સાચું.
   
34:52 Q: That’s the reason. પ્ર: એ કારણ છે.
   
34:56 K: Now, look, would you listen કૃ: હવે, જુઓ, તમે
for a few minutes, sir? થોડી મિનિટો સાંભળશો, સર?
   
35:03 The world has divided itself – વિશ્વએ પોતાનું વિભાજન કર્યું છે -
   
35:07 Europe, America, Russia, યુરોપ, અમેરિકા, રશિયા,
India, Muslim. ભારત, મુસ્લિમ.
   
35:12 That’s a fact. આ હકીકત છે.
Who has divided it? કોણે તેનું વિભાજન કર્યું છે?
   
35:17 Q: Human beings. પ્ર: માનવજાતે.
   
35:20 K: Don’t make casual remarks, sir, કૃ: બેદરકારીભરી ટીકાઓ ન કરો, સર,
   
35:23 because it is not કેમ કે આ કોઈ
an entertainment. મનોરંજન નથી.
   
35:27 I am not here to entertain you. હું અહીં તમારું મનોરંજન કરવા નથી આવ્યો.
   
35:31 So, if you will kindly listen, માટે, તમે મહેરબાની કરીને સાંભળો,
I am asking you a question: હું તમને એક પ્રશ્ન પૂછી રહ્યો છું:
   
35:36 who has divided કોણે વિશ્વનું આવું
the world into this? વિભાજન કર્યું છે?
   
35:41 Sir, would you listen સર, તમે શાંતિથી
quietly for a minute? એક મિનિટ સાંભળશો?
   
35:49 Has not man done this? માણસે આ નથી કર્યું?
   
35:52 You have done it because you say, તમે આ કર્યું છે કારણ કે તમે કહો છો કે,
‘I am a Hindu’, ‘હું એક હિન્દુ છું’,
   
35:57 or a Muslim, or a Sikh અથવા મુસ્લિમ, કે શીખ,
or some other sect. કે અન્ય કોઈ પંથ.
   
36:04 Who has done all this? કોણે કર્યું છે આ બધું?
Man, hasn’t he? Man. માણસે, ખરું કે નહીં? માણસે.
   
36:11 Man wants security, so he says, માણસને સલામતી જોઈએ છે, તેથી તે કહે છે,
‘I belong to Buddhism, ‘હું બૌદ્ધ ધર્મ સાથે જોડાયેલો છું,
   
36:20 that gives me identity, તે મને ઓળખ આપે છે,
that gives me strength, તે મને તાકાત આપે છે,
   
36:24 that gives me a sense of a place તે મને એક એવા સ્થાનની ભાવના આપે છે
where I can stay’. જ્યાં હું રહી શકું’.
   
36:31 So, what is the basis of this? તો, આનો આધાર શો છે?
   
36:37 You understand my question, sir? તમે મારો પ્રશ્ન સમજો છો, સર?
   
36:39 Why do we do this? કેમ આપણે આવું કરીએ છીએ?
   
36:44 Is it for security? શું આ સલામતી માટે છે?
   
36:47 Because if I lived as a Hindu કારણ કે જો હું એક હિન્દુ તરીકે
in a world of Muslims, મુસ્લિમોની દુનિયામાં રહેતો હોઉં,
   
36:53 they would kick me around. તો તેઓ મને મારે, પીટે.
   
36:57 Or if I lived as a Protestant in Rome અથવા જો હું એક પ્રોટેસ્ટન્ટ તરીકે રોમમાં
I would find it awfully difficult, રહેતો હોઉં, તો મને બહુ જ મુશ્કેલ લાગે,
   
37:03 because Rome is the centre કારણ કે રોમ સમસ્ત કૅથલિક
of all Catholicism. સંપ્રદાયનું કેન્દ્ર છે.
   
37:11 So I am saying to you, sir, માટે હું તમને કહું છું, સર,
if I may politely request you, વિનંતી કરું છું,
   
37:16 who has done all this? કોણે કર્યું છે આ બધું?
   
37:20 This colossal mess. આ વિશાળ અવ્યવસ્થા.
You understand? તમે સમજો છો?
   
37:24 You? You have done it, તમે? તમે આ કર્યું છે, તે પુરુષે આ
he has done it, and she has done it. કર્યું છે, અને તે સ્ત્રીએ આ કર્યું છે.
   
37:34 And what will you do about it? અને તમે આના વિષે શું કરશો?
   
37:38 Just talk about it? માત્ર આના વિષે વાતો કરશો?
   
37:42 So we will stop. That’s all. આમ આપણે અટકી જઈશું. બસ આટલું જ.
   
37:45 You don’t want to act. તમે કર્મ કરવા માગતા નથી.
You say, ‘Let’s carry on’. તમે કહો છો કે, 'આમ ને આમ ચાલ્યા કરીએ’.
   
37:52 Q: The other day, sir, you observed પ્ર: સર, તમે પહેલાં કહ્યું હતું કે
that you have no intention તમારો અમને મદદ કરવાનો
   
37:55 whatever to help us. But we find કોઈ જ ઈરાદો નથી. પરંતુ અમને લાગે છે
that you are here to help us કે તમે અહીં અમારી મદદ માટે આવ્યા છો,
   
37:59 and we find help from you… અને અમને તમારી તરફથી મદદ મળી રહી છે...
   
38:01 K: What, sir? કૃ: શું કહ્યું, સર?
   
38:03 Q: He says you have પ્ર: એ કહે છે કે તમારો અમને
no intention to help us, મદદ કરવાનો કોઈ જ ઈરાદો નથી,
   
38:06 but when we are here પરંતુ જયારે અમે અહીં છીએ ત્યારે
we find that you help us. અમને લાગે છે કે તમે અમારી મદદ કરો છો.
   
38:09 How does that happen? આવું કેવી રીતે બને છે?
   
38:11 K: Too bad! કૃ: બહુ ખરાબ!
I don’t want to help anybody. હું કોઈને મદદ કરવા માગતો નથી.
   
38:17 It’s wrong to help another, બીજાને મદદ કરવી એ ખોટું છે,
except surgically, food, and so on. સિવાય કે શસ્ત્રક્રિયામાં, ખોરાકમાં વગેરે.
   
38:27 The speaker is not your leader. વક્તા તમારો આગેવાન નથી.
   
38:32 He has said it a thousand times તેણે આ હજાર વાર
all over Europe, આખા યુરોપમાં,
   
38:38 America and here. અમેરિકામાં અને અહીંયા કહ્યું છે.
   
38:41 Q: You may not help us, પ્ર: તમે અમને મદદ કદાચ ન કરતા હો,
but you make us understand things. પરંતુ તમે અમને ઘણુંબધું સમજાવી દો છો.
   
38:44 K: No, we are having કૃ: ના, આપણે સાથે મળીને
a conversation together, વાતચીત કરી રહ્યા છીએ,
   
38:47 in that conversation આ વાતચીત દરમ્યાન આપણે
we begin to see things clearly જાતે જ વસ્તુઓને સ્પષ્ટ જોવાનું
   
38:51 for ourself, for you. શરુ કરીએ છીએ.
   
38:53 Therefore nobody is helping you, એટલે કે કોઈ તમને મદદ નથી કરી રહ્યું,
it is a conversation. આ એક વાતચીત છે.
   
39:01 Q: Sir, my question is, પ્ર: સર, મારો પ્રશ્ન છે,
why do we... શા માટે આપણે...
   
39:05 K: Sir, did you hear what I said? કૃ: સર, મેં જે કહ્યું તે તમે સાંભળ્યું?
   
39:13 Yes, sir, but did you hear હા, સર, પણ મેં જે કહ્યું
what I said? તે તમે સાંભળ્યું?
   
39:17 That the speaker is not here વક્તા અહીં તમારી કોઈપણ પ્રકારે
to help you in any way. મદદ કરવા માટે નથી આવ્યો.
   
39:28 He is not your guru, એ તમારો ગુરુ નથી,
you are not his follower, તમે એના અનુયાયી નથી,
   
39:33 all that the speaker says વક્તા જે બધું કહે છે તે
is an abomination. તિરસ્કારને પાત્ર વસ્તુ છે.
   
39:41 That’s all. બસ આટલું જ.
Sir, half a moment, he is there. સર, એક મિનિટ, તે ત્યાં છે.
   
39:54 Q: Why is there પ્ર: શા માટે કુદરતમાં
so much cruelty in nature આટલી બધી ક્રૂરતા છે કે
   
39:58 that one being has to eat another એક સજીવે જીવતા રહેવા માટે અન્ય સજીવને
in order to survive? ખાઈ જવું પડે છે?
   
40:02 K: Is that your question, sir? કૃ: શું આ તમારો પ્રશ્ન છે, સર?
   
40:04 Q: Yes, sir. પ્ર: હા, સર.
   
40:08 K: A tiger lives on smaller things. કૃ: એક વાઘ નાનાં પ્રાણીઓ ઉપર જીવે છે.
   
40:13 So the big things એટલે કે મોટાં પ્રાણીઓ
eat little things. નાનાં પ્રાણીઓને ખાઈ જાય છે.
   
40:19 And you are asking, nature is very અને તમે પૂછો છો કે, કુદરત બહુ
– what was the word? - કયો શબ્દ હતો?
   
40:24 Q: Cruel. પ્ર: ક્રૂર.
   
40:25 K: Nature is cruel. કૃ: કુદરત ક્રૂર છે.
   
40:28 Q: No sir, why is there પ્ર: ના, સર, કેમ કુદરતમાં
so much of cruelty in nature? આટલી બધી ક્રૂરતા છે?
   
40:34 K: First of all, why is there so કૃ: સૌ પ્રથમ તો, કેમ માણસમાં
much cruelty in human beings? આટલી બધી ક્રૂરતા છે?
   
40:39 Not in nature, of course, નહીં કે કુદરતમાં, અલબત્ત,
that is natural, perhaps. તે તો કદાચ કુદરતી જ છે.
   
40:43 Why are you so cruel? કેમ તમે આટલા ક્રૂર છો?
Not say, એવું ન કહો કે,
   
40:47 ‘There is cruelty in nature’, ‘કુદરતમાં ક્રૂરતા છે’,
why are human beings cruel? કેમ માણસો આટલા ક્રૂર છે?
   
40:53 Q: I want to get rid પ્ર: હું મારાં પીડા અને દુઃખમાંથી
of my pain and sorrow. છુટકારો મેળવવા માગું છું.
   
40:58 When someone hurts me I also… જયારે કોઈ મને દુભવે, ત્યારે હું પણ...
   
41:02 Q: I want to get rid પ્ર: હું મારાં પીડા અને દુઃખમાંથી
of my pain and sorrow, છુટકારો મેળવવા માગું છું,
   
41:06 therefore if anybody hurts me માટે જો કોઈ મને દુભવે,
I also react તો હું પણ પ્રતિક્રિયા કરું છું
   
41:11 or respond in a similar manner. અથવા એવી જ રીતનો પ્રતિભાવ આપું છું.
   
41:17 K: Sir, have you ever considered કૃ: સર, તમે ક્યારેય એ ધ્યાનમાં લીધું છે
that all human beings suffer? કે બધા માણસો દુઃખ સહન કરે છે?
   
41:24 All human beings in the world. વિશ્વના બધા જ મનુષ્યો.
   
41:27 Q: I know, sir, I suffer… પ્ર: હું જાણું છું, સર,
  હું દુઃખ સહન કરું છું…
   
41:31 K: You are a human being, aren’t you? કૃ: તમે માણસ છો, ખરું કે નહીં?
Q: Yes, sir. પ્ર: હા, સર.
   
41:34 K: So I am saying, કૃ: તો હું કહું છું કે,
all human beings suffer બધા માણસો દુઃખ સહન કરે છે,
   
41:40 whether they live in Russia, ભલે તેઓ રશિયા,
America, China, India, અમેરિકા, ચીન, ભારત,
   
41:43 Pakistan, whatever પાકિસ્તાન, કે ગમે ત્યાં રહેતા હોય,
– all human beings suffer. - બધા જ મનુષ્યો દુઃખ સહન કરે છે.
   
41:48 Now, how do you હવે તમે આ દુઃખનો ઉકેલ
solve that suffering? કેવી રીતે લાવો?
   
41:51 Q: I beg your pardon, sir. પ્ર: ફરી કહો, સર.
   
41:53 Q: How do you solve પ્ર: તમે આ દુઃખનો ઉકેલ
that suffering? કેવી રીતે લાવો?
   
41:55 Q: I am interested પ્ર: મને મારા પોતાના
in my own suffering. દુઃખમાં રસ છે.
   
41:58 Q: He said, I am interested પ્ર: તેણે કહ્યું કે, મને મારા પોતાના
in my own suffering. દુઃખમાં રસ છે.
   
42:06 K: What are you doing about it? કૃ: તમે તેના વિષે શું કરો છો?
   
42:09 Q: I have come here પ્ર: હું અહીં તમારી પાસેથી
to be enlightened by you. પ્રબુદ્ધતા પામવા આવ્યો છું.
   
42:14 K: Ah! કૃ: આહ!
   
42:31 What shall we do together, sir? આપણે સાથે મળીને શું કરીશું, સર?
What shall we do together – આપણે સાથે મળીને શું કરીશું -
   
42:36 together, not I help you એકબીજાની સાથેસાથે, હું તમને કે
or you help me – તમે મને મદદ કરો એવું નહીં -
   
42:41 what shall we do together આપણે એકબીજાની સાથે મળીને
to rid of sorrow? દુઃખનો ઉકેલ લાવવા શું કરીશું?
   
42:47 Q: I don’t know, sir. પ્ર: હું નથી જાણતો, સર.
   
42:48 K: Don’t you really know? કૃ: તમે ખરેખર નથી જાણતા?
   
42:50 Q: I beg your pardon. પ્ર: કૃપા કરી ફરી કહો.
K: Don’t you really know? કૃ: તમે ખરેખર નથી જાણતા?
   
42:54 Q: I don’t know. પ્ર: હું નથી જાણતો.
K: Are you sure? કૃ: તમને ખાતરી છે?
   
42:59 Q: Yes, sir. પ્ર: હા, સર.
   
43:02 K: Be careful answering, sir, કૃ: ચીવટથી જવાબ આપો, સર,
   
43:04 this is a very serious question. આ ઘણો ગંભીર પ્રશ્ન છે,
   
43:06 Are you sure you don’t know તમને ખાતરી છે કે દુઃખમાંથી મુક્તિ કેવી રીતે
how to be free of sorrow? મેળવવી તે તમે નથી જાણતા?
   
43:10 Q: Yes, sir. I am sure I do not know. પ્ર: હા, સર. મને ખાતરી છે હું નથી જાણતો.
K: You don’t know. કૃ: તમે નથી જાણતા.
   
43:14 Q: I don’t know how to get rid પ્ર: પીડા અને દુઃખમાંથી મુક્તિ કેવી રીતે
of pain and sorrow. મેળવવી તે હું નથી જાણતો.
   
43:16 K: Just a minute. કૃ: બસ એક મિનિટ.
Remain in that state. તે અવસ્થામાં રહો.
   
43:26 Would you listen, sirs, please. કૃપા કરી તમે લોકો સાંભળશો?
   
43:28 He asked a very serious question, આમણે એક ઘણો ગંભીર પ્રશ્ન પૂછ્યો છે,
he said, આમણે કહ્યું,
   
43:32 ‘I really don’t know ‘હું ખરેખર નથી જાણતો કે
how to be free of sorrow’. દુઃખમાંથી મુક્તિ કેવી રીતે મેળવવી’.
   
43:39 ‘I don’t know’. ‘હું નથી જાણતો’.
When you say, ‘I don’t know’, જયારે તમે કહો છો કે, ‘હું નથી જાણતો’,
   
43:45 is it that you are waiting to know? ત્યારે શું તમે જાણવાની રાહ જોઈ રહ્યા છો?
   
43:51 K: You understand my question, sir? કૃ: તમે મારો પ્રશ્ન સમજો છો, સર?
Q: Yes, sir. પ્ર: હા, સર.
   
43:54 K: I don’t know but I may be કૃ: મને ખ્યાલ ન હોય પણ કદાચ હું
expecting some kind of answer, કોઈ પ્રકારના જવાબની અપેક્ષા રાખતો હોઉં,
   
44:02 therefore when I am expecting તેથી જયારે હું અપેક્ષા રાખતો હોઉં, ત્યારે
I step out of not knowing. હું નહીં જાણવાની બહાર ચાલ્યો જાઉં છું.
   
44:12 He hasn’t understood. તેઓ સમજ્યા નથી.
   
44:14 Q: He says, when we are પ્ર: તે કહે છે કે, જયારે આપણે
expecting an answer જવાબની અપેક્ષા રાખતા હોઈએ
   
44:18 we have moved away from the field ત્યારે આપણે નહીં જાણવાના ક્ષેત્રથી
of not knowing, in quotes. બહુ દૂર જતા રહ્યા હોઈએ છીએ.
   
44:24 And he says, અને તે કહે છે કે,
stay in not knowing. નહીં જાણતા હોવાની અવસ્થામાં રહો.
   
44:28 Q: Stay in not knowing. પ્ર: નહીં જાણતા હોવાની અવસ્થામાં રહો.
What does that mean? આનો અર્થ શો?
   
44:32 Q: He says, what does that mean? પ્ર: તે કહે છે કે, આનો અર્થ શો?
   
44:36 K: I will tell you કૃ: હું તમને કહીશ
what it means. કે આનો અર્થ શો?
   
44:40 I am not helping you. હું તમને મદદ નથી કરી રહ્યો.
   
44:45 Sir, that is a very serious matter સર, તમારું એમ કહેવું કે હું તમને મદદ
when you say I am not helping you નથી કરી રહ્યો એ ઘણી ગંભીર બાબત છે
   
44:53 – because we have been helped for so - કારણ કે હજારો વર્ષોથી આપણને મદદ
many thousands of years. Never mind. કરવામાં આવી છે. વાંધો નહીં.
   
45:01 When you say, ‘I don’t know’, જયારે તમે કહો કે, ‘હું નથી જાણતો’,
what does that mean? ત્યારે એનો અર્થ શો?
   
45:07 I don’t know what Mars is હું નથી જાણતો કે મંગળ કેવો છે,
– you know Mars, the star – - મંગળ ગ્રહ -
   
45:14 I don’t know. હું નથી જાણતો.
   
45:17 So do I go to another to find out? તો શું હું તે જાણવા માટે
  કોઈ અન્ય પાસે જાઉં?
   
45:29 Sir, I don’t know what Mars is. સર, હું નથી જાણતો કે મંગળ કેવો છે.
He is an astrophysicist. આ એક એસ્ટ્રોફિઝિસ્ટ છે.
   
45:36 I go to him to find out what Mars is. મંગળ કેવો છે તે જાણવા માટે હું
For god’s sake, sir. આમની પાસે જાઉં. ઈશ્વરને ખાતર, સર.
   
45:41 Q: But I am not interested in Mars. પ્ર: પણ મને મંગળ ગ્રહમાં રસ નથી.
   
45:51 K: I know you are not interested કૃ: મને ખબર છે તમને મંગળ ગ્રહમાં
in Mars, sir, nor am I, રસ નથી, સર, મને પણ નથી,
   
45:56 but I am taking that પણ હું માત્ર ઉદાહરણ તરીકે
as an example. વાત કરું છું.
   
46:00 I don’t know what Mars is, હું નથી જાણતો કે મંગળ કેવો છે,
and I go to an astrophysicist, અને હું એસ્ટ્રોફિઝિસ્ટ પાસે જાઉં છું.
   
46:06 he is, and I go to him and say, હું આમની પાસે જઈને કહું,
   
46:08 ‘Sir, tell me what Mars is’, ‘સર, મને કહો કે મંગળ કેવો છે’,
   
46:11 and he tells me Mars is અને તે મને કહે છે કે,
various combinations of gas મંગળમાં વાયુનાં વિવિધ મિશ્રણો છે,
   
46:16 and all the rest of it. અને એવું બધું.
And I say, ‘That is not Mars. અને હું કહું છું કે, ‘એ મંગળ નથી.
   
46:21 Your description of Mars તમારું મંગળનું વર્ણન
is different from Mars’. મંગળ કરતાં અલગ છે’.
   
46:26 So, I ask you, sir, માટે હું તમને સંપૂર્ણ
most respectfully, આદરપૂર્વક પૂછું છું, સર,
   
46:31 when you say, ‘I don’t know’, જયારે તમે કહો કે, ‘હું નથી જાણતો’,
what do you mean by that? ત્યારે તમે એનો શો અર્થ કરો છો?
   
46:39 I don’t know. હું નથી જાણતો.
   
46:43 I am not waiting for an answer, હું જવાબ માટે રાહ નથી જોઈ રહ્યો,
   
46:47 which may be crooked, જે અપ્રામાણિક હોઈ શકે,
which may be false, જે ખોટો હોઈ શકે,
   
46:49 which may be illusory, જે ભ્રામક હોઈ શકે,
therefore I am not expecting. માટે હું અપેક્ષા નથી રાખતો.
   
46:53 Are you in that state? તમે એ અવસ્થામાં છો?
I don’t know. હું નથી જાણતો.
   
47:02 Q: We are stunned પ્ર: જયારે આપણે એ અવસ્થામાં રહીએ,
when we remain in that state. ત્યારે દિગ્મૂઢ થઈ જઈએ છીએ.
   
47:09 K: Remain in that state. કૃ: એ અવસ્થામાં રહો.
   
47:12 I don’t know હું નથી જાણતો કે
how to swim the Ganga. ગંગામાં કેવી રીતે તરવું.
   
47:19 Q: I can’t do anything about it. પ્ર: હું એના વિષે કાંઈ ન કરી શકું.
   
47:24 K: You can’t. કૃ: તમે ન કરી શકો.
   
47:28 When you don’t know જયારે તમે જાણતા ન હો કે
what is the cause of suffering – તમારા દુઃખનું કારણ શું છે -
   
47:34 how can it be ended ત્યારે કેવી રીતે એનો અંત લાવી શકાય,
you don’t know. એ તમે નથી જાણતા.
   
47:39 So, remain in that state માટે, એ અવસ્થામાં રહો
and find out. અને શોધી કાઢો.
   
47:46 Sir, just a minute, sir. સર, બસ એક મિનિટ, સર.
   
47:50 When you put a question, જયારે તમે એક પ્રશ્ન પૂછો, ત્યારે તમે
you expect an answer, don’t you? જવાબની અપેક્ષા રાખો છો, ખરું ને?
   
47:57 Be honest, be simple. પ્રામાણિક રહો, સરળ રહો.
   
48:02 So, you expect an answer તો, તમે કોઈ પુસ્તકમાંથી,
from a book, from another person, કોઈ અન્ય વ્યક્તિ પાસેથી,
   
48:07 or from some philosopher, અથવા કોઈ તત્ત્વજ્ઞાની વગેરે પાસેથી જવાબની
and so on. અપેક્ષા રાખો છો.
   
48:10 Somebody to tell you the answer. કોઈક જોઈએ જે તમને જવાબ આપે.
   
48:17 Would you put a question તમે પ્રશ્ન પૂછો
and listen to the question? અને પ્રશ્નને સાંભળો?
   
48:26 You understand what I am saying? તમે સમજો છો હું શું કહું છું?
   
48:33 I put to you a question – મેં તમને એક પ્રશ્ન પૂછ્યો -
   
48:36 I’ve forgotten what it was, હું ભૂલી ગયો છું કે એ પ્રશ્ન શું હતો,
let me think of another. મને બીજો વિચારવા દો.
   
48:43 Why has Karshi become so important? શા માટે કાશી આટલું મહત્ત્વનું બન્યું છે?
   
48:51 You understand my question? તમે મારો પ્રશ્ન સમજો છો?
   
48:53 Why has Karshi, શા માટે કાશી,
which is this place, this land, આ સ્થાન, આ ભૂમિ,
   
48:59 why do you consider it important? તમે મહત્ત્વનું ગણો છો?
Answer it, sir. આનો જવાબ આપો, સર.
   
49:06 Q: Because of its ancient temples. પ્ર: એનાં પ્રાચીન મંદિરોને કારણે.
   
49:12 K: Right. In Jerusalem, કૃ: ખરું. તમને ખબર છે,
in Israel, you know, જેરુસલેમમાં, ઇસરાઇલમાં,
   
49:18 they have found તેઓએ ૮૦૦૦ વર્ષો જૂનું
a building 8,000 years old, એક મકાન શોધ્યું છે,
   
49:26 would you go and worship there? તમે ત્યાં જઈને પૂજા કરશો?
   
49:28 Q: No. પ્ર: ના.
K: Why? કૃ: કેમ?
   
49:31 Q: Because this place also… પ્ર: કારણ કે આ સ્થાન પણ…
the old sadus, the old gurus, પ્રાચીન સાધુઓ, પ્રાચીન ગુરુઓ
   
49:38 have lived here. અહીં જીવ્યા છે.
   
49:44 K: So have they too there, કૃ: એમ જ ત્યાં પણ તેઓ જીવ્યા છે,
in Israel, they have gurus, ઇસરાઇલમાં એ લોકોના ગુરુઓ છે,
   
49:52 priests and kings પૂજારીઓ અને રાજાઓ
– 8,000 years old, - ૮૦૦૦ વર્ષો જૂના,
   
49:55 why don’t you go there and worship? કેમ તમે ત્યાં જઈને પૂજા નથી કરતા?
   
49:57 Q: There are people પ્ર: ત્યાં પૂજા કરનારા
there to worship. ત્યાંના લોકો છે.
   
50:12 K: You are not thinking, sir. કૃ: તમે વિચાર નથી કરતા, સર.
   
50:16 You are quite right, sir. તમે બિલકુલ સાચા છો, સર.
   
50:22 So, when you put a question તો, જયારે તમે એક પ્રશ્ન કરો,
would you wait ત્યારે શું તમે તે પ્રશ્ન
   
50:26 for the question to reveal itself? પોતાનું રહસ્ય પ્રગટ કરે તેની રાહ જોશો?
You understand? તમે સમજો છો?
   
50:32 I am asking you, most politely, હું તમને ખૂબ નમ્રતાથી પૂછું છું,
I put a question, એક પ્રશ્ન કરું છું,
   
50:38 I know if I can understand હું જાણું છું કે જો હું
the question properly પ્રશ્નને યોગ્ય રીતે સમજી શકું,
   
50:42 I will find the answer. તો મને જવાબ મળશે.
   
50:45 So, the answer may be એટલે કે, જવાબ
in the question. પ્રશ્નની અંદર હોઈ શકે.
   
50:50 You are not listening. તમે સાંભળતા નથી.
You are bored, are you, sir? તમે કંટાળી ગયા છો, ખરું ને, સર?
   
50:54 Q: Not at all. પ્ર: જરાય નહીં.
   
50:58 K: Would you experiment કૃ: હું જે કહું છું તેનો
with what I am saying? શું તમે પ્રયોગ કરશો?
   
51:01 Q: Yes. પ્ર: હા.
K: Will you really do it? કૃ: શું તમે ખરેખર એમ કરશો?
   
51:04 That is, if I put એટલે કે, જો હું તમને
a question to you, એક પ્રશ્ન કરું,
   
51:08 don’t try to find an answer તો તમે જવાબ શોધવાનો પ્રયત્ન ન કરો,
but find out પરંતુ એ શોધી કાઢો કે
   
51:13 if you have understood the question, શું તમે એ પ્રશ્નને,
   
51:16 the depth of the question, or પ્રશ્નના ઊંડાણને, અથવા તો
the superficiality of the question, પ્રશ્નની ગાંભીર્યહીનતાને,
   
51:21 the meaninglessness પ્રશ્નની અર્થહીનતાને
of the question. સમજ્યા છો.
   
51:24 Would you look at the question શું તમે સૌ પહેલાં પૂરતો સમય લઈને
first, take time. એ પ્રશ્નને જોશો?
   
51:28 Or you are ready to answer. કે પછી તમે જવાબ આપવા તૈયાર છો?
   
51:33 So I am suggesting, sir, માટે, હું સૂચવું છું, સર, કે
   
51:36 if you put a question જો તમે વક્તાને
to the speaker, પ્રશ્ન કરો,
   
51:40 the speaker says the question તો વક્તા કહે છે કે પ્રશ્નમાં પોતાની જ
itself has vitality, energy, જીવનશક્તિ છે, ઊર્જા છે;
   
51:45 not the answer, because જવાબમાં નથી, કારણ કે
the answer is in the question. જવાબ પ્રશ્નની અંદર છે.
   
51:51 Right? Find out. ખરું? શોધી કાઢો.
   
51:57 Sir, did you hear what I said? સર, મેં કહ્યું તે તમે સાંભળ્યું?
   
52:01 Have you understood what I said, sir? મેં જે કહ્યું તે તમે સમજ્યા, સર?
Don’t be nervous. ગભરાવ નહીં.
   
52:08 If you say, ‘Go to hell’, જો તમે કહો કે, 'નરકમાં જાવ',
it’s all right. તો એ બરાબર છે.
   
52:12 I am asking you a very simple fact: હું તમને એક બહુ સરળ વાત પૂછું છું:
you ask me a question, તમે મને એક પ્રશ્ન કરો,
   
52:19 and I say to you, અને હું તમને કહું છું,
in the question is the answer. પ્રશ્નમાં જ જવાબ છે.
   
52:27 The question contains the answer. પ્રશ્નમાં જવાબ સમાયેલો છે.
   
52:31 Would you listen, sir, please. તમે મહેરબાની કરીને સાંભળશો, સર.
   
52:38 You can ask your question તમે તમારો પ્રશ્ન પછી
afterwards, sir. પૂછી શકો છો, સર.
   
52:42 K: Will you do that? કૃ: તમે એમ કરશો?
Q: Yes. પ્ર: હા.
   
52:45 K: Don’t say meekly, yes. કૃ: ગરીબડા થઈને હા ન પાડો.
Let’s find out, sir, ચાલો, શોધી કાઢીએ, સર,
   
52:51 it’s very important. આ બહુ અગત્યનું છે.
   
52:56 What, sir? શું, સર?
You are belching? તમે ઓડકાર ખાવ છો?
   
53:02 Q: An intelligent mind પ્ર: એક પ્રજ્ઞાશીલ મન
can put the right question. સાચો પ્રશ્ન કરી શકે.
   
53:07 I think I am not મને લાગે છે કે હું
intelligent at all; બિલકુલ પ્રજ્ઞાશીલ નથી;
   
53:11 how can I put the right question? તો હું કેવી રીતે સાચો પ્રશ્ન કરી શકું?
   
53:13 Q: He says, an intelligent mind પ્ર: તે કહે છે, એક પ્રજ્ઞાશીલ મન
can put a right question. એક સાચો પ્રશ્ન કરી શકે.
   
53:19 I feel I am not મને લાગે છે કે હું
intelligent at all બિલકુલ પ્રજ્ઞાશીલ નથી;
   
53:22 so how can I ask તો હું કેવી રીતે
the right question? સાચો પ્રશ્ન કરી શકું?
   
53:25 K: You can’t! કૃ: તમે ન કરી શકો!
   
53:34 But you can find out પરંતુ તમે એ શોધી શકો કે
why you are not intelligent. તમે કેમ પ્રજ્ઞાશીલ નથી.
   
53:44 I can find out હું એ શોધી શકું કે
why I am not intelligent. હું કેમ પ્રજ્ઞાશીલ નથી.
   
53:49 He is intelligent, તે પ્રજ્ઞાશીલ છે,
I am not, why? હું નથી, કેમ?
   
53:53 Is intelligence પ્રજ્ઞા શું તુલના ઉપર
dependent on comparison? આધારિત છે?
   
53:59 You understand, sir? તમે સમજો છો, સર?
No, they don’t. ના, તેઓ નથી સમજતા.
   
54:03 Sir, did you listen સર, તમે મારા
to my question? પ્રશ્નને સાંભળ્યો?
   
54:19 Q: Many times we find પ્ર: ઘણીવાર આપણને
an answer to our question, આપણા પ્રશ્નનો જવાબ મળે છે,
   
54:23 but we require somebody else’s પણ આપણને એ જવાબ માટે
approval of that answer. કોઈ બીજાની મંજૂરી જોઈએ છે.
   
54:28 K: So the answer કૃ: એટલે જવાબ
is not important મહત્ત્વનો નથી,
   
54:32 but approval of another પણ બીજાની મંજૂરી
is important? મહત્ત્વની છે?
   
54:37 Q: A correct answer is important પ્ર: સાચો જવાબ મહત્ત્વનો છે,
   
54:39 therefore approval is important. માટે મંજૂરી મહત્ત્વની છે.
   
54:42 Q: He says – not the lady પ્ર: તે કહે છે - જેમણે પ્રશ્ન પૂછ્યો
who asked the question તે મહિલા નહીં,
   
54:45 but another gentleman – says, પણ બીજા સદ્દગૃહસ્થ - કહે છે,
   
54:47 the correct answer is important સાચો જવાબ મહત્ત્વનો છે,
   
54:50 and therefore approval અને તેથી સાચા જવાબ માટે
of the correct answer is required. મંજૂરી જોઈએ છે.
   
54:54 K: By who? By your friends કૃ: કોની મંજૂરી? તમારા મિત્રોની
who are equally unintelligent? જેઓ તમારા જેટલા જ પ્રજ્ઞાહીન છે?
   
55:01 By whom do you want the approval? તમને કોની મંજૂરી જોઈએ છે?
Public opinion? લોકમત?
   
55:07 The Governor? The Prime Minister? રાજ્યપાલ? વડાપ્રધાન?
Or the high priests? કે મોટા ધર્મોપદેશકો?
   
55:10 From whom are you તમને કોની
wanting approval? મંજૂરી જોઈએ છે?
   
55:15 Sorry, you don’t think at all, માફ કરજો, તમે વિચારતા જ નથી,
   
55:17 you just repeat, repeat, repeat. તમે માત્ર પુનરાવર્તન કર્યા કરો છો.
   
55:21 Q: Going to the other question, પ્ર: બીજા પ્રશ્ન તરફ જઈએ તો,
   
55:23 I remain with the question હું એ પ્રશ્ન સાથે રહું છું કે
that I don’t know, હું કંઈ જાણતો નથી,
   
55:25 but it is tiresome, પરંતુ પ્રશ્ન સાથે રહેવું, શોધી કાઢવું,
to be with the question, to find out. એ થકવી નાખે એવું છે.
   
55:30 Q: He says that I remain પ્ર: તે કહે છે કે હું એ
with the situation પરિસ્થિતિ સાથે રહું છું કે
   
55:33 ‘I don’t know’ ‘હું કંઈ જાણતો નથી’,
but it is tiresome. પરંતુ એ થકવી નાખે એવું છે.
   
55:36 K: Why is it tiresome? કૃ: શા માટે એ થકવી નાખે એવું છે?
   
55:39 Q: I am try to find out... પ્ર: હું શોધવાનો પ્રયત્ન કરું છું…
   
55:41 K: Don’t try to find out. કૃ: શોધવાનો પ્રયત્ન ન કરો.
Here is a question: આ રહ્યો એક પ્રશ્ન:
   
55:46 why has man શા કારણે માણસે
– you and the world – - તમે અને દુનિયા -
   
55:52 why have we made such શા કારણે આપણે આ દુનિયામાં
a mess of the world? આવી અવ્યવસ્થા ફેલાવી છે?
   
55:56 A mess of our lives, આપણા જીવનની અવ્યવસ્થા,
a mess of other people’s lives? બીજા લોકોના જીવનની અવ્યવસ્થા?
   
56:00 You understand, sir, it is a mess, તમે સમજો છો, સર, આ અવ્યવસ્થા છે,
it’s a confusion, why? આ ગૂંચવણ છે, શા કારણે?
   
56:05 Q: Because of… પ્ર: કારણ કે…
   
56:07 K: Madam, would you કૃ: મેડમ, તમે કૃપા કરીને
kindly listen for a minute? એક મિનિટ સાંભળશો?
   
56:11 I am talking to that gentleman. હું આ સદ્દગૃહસ્થ સાથે વાત કરી રહ્યો છું.
   
56:15 Why have human beings કેમ દુનિયામાં બધે જ
throughout the world મનુષ્યોએ દુનિયાની
   
56:20 made such a mess of the world? આવી અવ્યવસ્થિત દશા કરી છે?
You understand, sir? Why? તમે સમજો છો, સર? શા કારણે?
   
56:26 Don’t – listen to the question, પ્રશ્નને ધ્યાનથી સાંભળો,
go into the question. પ્રશ્નની અંદર જાવ.
   
56:33 You understand? તમે સમજો છો?
   
56:34 Sir, have you held ever in your hand સર, તમે ક્યારેય પોતાના હાથમાં
a marvellous jewel? કોઈ અદ્દભુત દાગીનો લીધો છે?
   
56:43 Priceless jewel. અદ્દભુત રત્નજડિત ઘરેણું.
You look at it, don’t you? તમે એની સામે જુઓ છો, ખરું કે નહીં?
   
56:48 You look at it, તમે એની સામે જુઓ છો,
see the intricacies of it, એની બારીક કારીગરી જુઓ છો,
   
56:51 how beautifully એની બનાવટ
it is put together, કેવી સુંદર છે,
   
56:54 what extraordinary skill કેટલી અનોખી કુશળતાની
has gone into it. એમાં જરૂર પડી છે વગેરે ચકાસો છો.
   
56:59 The silversmith must have સોનીના હાથ ખરેખર
marvellous hands. અદ્દભુત હોવા જોઈએ.
   
57:05 That jewel is very important. આ ઘરેણું બહુ અગત્યનું છે.
   
57:08 You look at it, you cherish it, તમે એને જુઓ છો, જાળવણી કરો છો,
   
57:11 you put it away and occasionally સાચવીને મૂકી દો છો, અને ક્યારેક ક્યારેક
look at it, don’t you? એની સામે જુઓ છો, ખરું કે નહીં?
   
57:15 Q: I want to have it. પ્ર: મને એ જોઈએ છે.
   
57:17 K: You have it કૃ: એ તમારા
in your hand, sir. હાથમાં છે, સર.
   
57:22 I am saying you look at it. હું કહું છું તમે એની સામે જુઓ.
   
57:26 You have a marvellous picture, તમારી પાસે કોઈનું દોરેલું
   
57:28 painted by somebody or other, એક અદ્દભુત ચિત્ર છે,
and you look at it. અને તમે એને જુઓ છો.
   
57:34 It’s in your room, it’s yours, એ તમારા ઓરડામાં છે, તમારું પોતાનું છે,
   
57:37 you don’t just hang it there તમે માત્ર એને ત્યાં લટકાડીને
and forget, you look at it. ભૂલી નથી જતા, તમે એને જુઓ છો.
   
57:41 In the same way, એવી જ રીતે,
if I ask you a question, look at it, જો હું તમને પ્રશ્ન પૂછું, તો એને જુઓ,
   
57:45 listen to the question. પ્રશ્નને સાંભળો.
   
57:50 But we are so quick to answer it, પણ આપણે એનો જવાબ આપવાને માટે
so impatient. બહુ ત્વરિત, અધીર હોઈએ છીએ.
   
57:55 So, I am suggesting, sir, માટે, હું પૂરા આદરથી સૂચવું છું, સર,
most respectfully, look at it, કે એને જુઓ,
   
58:00 take time, weigh it, પૂરતો સમય લો, એને તોલો,
see the beauty of the question – પ્રશ્નનું સૌંદર્ય નિહાળો -
   
58:05 or it may be an utterly અથવા તો એ તદ્દન
unimportant question. બિનઅગત્યનો પ્રશ્ન હોઈ શકે.
   
58:10 Do it, sir. આ કરો, સર.
Then you will find પછી તમે જાણશો કે
   
58:15 the question itself has પ્રશ્નમાં પોતાનામાં જ
a tremendous energy. વિપુલ ઊર્જા રહેલી છે.
   
58:21 Q: Sir, he wants પ્ર: સર, આ ભાઈ એક
to ask a question. પ્રશ્ન પૂછવા માગે છે.
   
58:25 Q: Why we do not change. પ્ર: આપણે કેમ બદલાતા નથી.
   
58:30 Q: Why do we not change? પ્ર: આપણે કેમ બદલાતા નથી?
That is the question. આ પ્રશ્ન છે.
   
58:42 K: Why, sir? કૃ: કેમ, સર?
Why don’t you change? કેમ તમે બદલાતા નથી?
   
58:46 Q: I don’t know, પ્ર: હું નથી જાણતો,
but I don’t change. પણ હું બદલાતો નથી.
   
58:54 K: Are you satisfied where you are? કૃ: શું તમે જ્યાં છો ત્યાં સંતુષ્ટ છો?
Q: No. પ્ર: ના.
   
58:57 K: Then change. કૃ: તો બદલાવ.
   
59:12 Q: I would like પ્ર: હું એક પ્રશ્ન
to ask a question please. પૂછવા માગું છું.
   
59:14 The question of violence આપણે જેની ચર્ચા કરી રહ્યા હતા
that we were discussing. એ હિંસાનો પ્રશ્ન.
   
59:22 There is a teacher in the class વર્ગમાં એક શિક્ષક છે
   
59:24 and some children are naughty અને કેટલાંક બાળકો તોફાની છે,
   
59:27 and to end the naughtiness અને તોફાન અટકાવવા માટે
he has to punish them. એમણે બાળકોને સજા કરવી પડે છે.
   
59:33 Should he go through શું એમણે સજા
with the punishment? કરવી જોઈએ?
   
59:36 Q: That is your question? પ્ર: આ તમારો પ્રશ્ન છે?
   
59:38 There is a teacher in a class વર્ગમાં એક શિક્ષક છે
in which some boy is naughty, જેમાં કોઈ એક બાળક તોફાની છે,
   
59:43 in order to put it right એને સુધારવા માટે
he has to punish him. એમણે એને સજા કરવી પડે છે.
   
59:46 Should he go through શું એમણે સજા
that excise of punishment? કરવી જોઈએ?
   
59:50 Q: And violence. પ્ર: અને હિંસા.
C: Which means violence. એનો અર્થ હિંસા.
   
59:55 K: What do you mean કૃ: તમે 'હિંસા' શબ્દનો
by the word ‘violence’? શો અર્થ કરો છો?
   
1:00:01 Don’t be quick, sir. ત્વરિત જવાબ ન આપો, સર.
What do you mean by violence? તમે હિંસાનો શો અર્થ કરો છો?
   
1:00:07 Hitting each other? એકબીજાને મારવું?
   
1:00:10 Would you call that violence? એને તમે હિંસા કહેશો?
   
1:00:14 I hit you – just listen, sir, please હું તમને મારું - મહેરબાની કરીને સાંભળો, સર,
– I hit you, you hit me back. - હું તમને મારું - તમે સામું મને મારો.
   
1:00:21 That is a form of violence, isn’t it? એ એક પ્રકારની હિંસા છે, ખરું ને?
   
1:00:24 A grown-up person એક મોટી ઉંમરનો માણસ
hits his child – પોતાના બાળકને મારે છે -
   
1:00:28 that’s a form of violence. એ એક પ્રકારની હિંસા છે.
   
1:00:31 Killing another બીજાની હત્યા કરવી
is a form of violence. એ એક પ્રકારની હિંસા છે.
   
1:00:38 Harassing another – harassing, બીજાને ત્રાસ આપવો – ત્રાસ,
   
1:00:41 you know what that word means? એ શબ્દનો અર્થ તમે જાણો છો?
– that’s a form of violence. - એ એક પ્રકારની હિંસા છે.
   
1:00:45 Trying to imitate another, બીજાની નકલ કરવાનો પ્રયત્ન કરવો,
imitate, is a form of violence. નકલ એક પ્રકારની હિંસા છે.
   
1:00:55 Would you agree to that? તમે આની સાથે સંમત થાવ છો?
   
1:00:59 Imitate, conform to the pattern નકલ કરવી, બીજાના ઢાંચા મુજબના
of another, that’s violence. નિયમોનું પાલન કરવું, એ હિંસા છે.
   
1:01:08 Right, sir? ખરું, સર?
   
1:01:11 Sir, are you listening સર, હું જે કહું છું
to what I am saying? તે તમે સાંભળી રહ્યા છો?
   
1:01:16 So, I am asking you, તો, હું તમને પૂછું છું,
   
1:01:18 psychological violence માનસિક હિંસા
and physical violence. તથા શારીરિક હિંસા.
   
1:01:25 So, how will you stop it? તમે એને કેવી રીતે અટકાવશો?
You – don’t say the people – તમે - બીજા લોકોની વાત ન કરો -
   
1:01:29 you – how will you stop it? તમે - તમે એને કેવી રીતે અટકાવશો?
   
1:01:38 That’s it. બસ આટલું જ.
   
1:01:41 Have you listened મેં જે કહ્યું
to what I have said? તે તમે સાંભળ્યું છે?
   
1:01:48 Sir, please have સર, મહેરબાની કરીને
the courtesy, politeness, બીજા કોઈના પ્રશ્નને
   
1:01:52 to listen to somebody સાંભળવાનું સૌજન્ય,
else’s question. સભ્યતા દાખવો.
   
1:01:56 Don’t always say, કાયમ એવું ન કહો કે,
keep everybody out, બીજા બધાને દૂર રાખો,
   
1:01:59 but with your own problem. માત્ર મારી જ સમસ્યાની વાત કરો.
   
1:02:03 Q: Why is there પ્ર: કેમ પ્રકૃતિમાં
variety in nature? વૈવિધ્ય છે?
   
1:02:16 K: Why are you bothered કૃ: કેમ તમને પ્રકૃતિ
about nature? વિષે ચિંતા છે?
   
1:02:23 Why are you concerned કેમ તમને પ્રકૃતિ
with nature? સાથે નિસબત છે?
   
1:02:26 Q: I am seeing the variety. પ્ર: હું વૈવિધ્ય જોઉં છું.
   
1:02:31 K: Don’t you see કૃ: તમે અહીં
the variety here? વૈવિધ્ય જોતા નથી?
   
1:02:34 Q: Even outside I see it. પ્ર: હું બહાર પણ તે જોઉં છું.
   
1:02:38 K: What are you કૃ: તમે એના વિષે
going to do about it? શું કરશો?
   
1:02:40 Q: I want to know પ્ર: હું જાણવા માગું છું કે
why it’s there. કેમ ત્યાં વૈવિધ્ય છે.
   
1:02:44 K: Sir, I request you kindly કૃ: સર, હું તમને પહેલાં પોતાનો
to study yourself first. અભ્યાસ કરવા વિનંતી કરું છું.
   
1:02:51 You understand? તમે સમજો છો?
To know yourself first. પહેલાં પોતાની જાતને જાણવું.
   
1:02:57 But you know about તમે તમારી બહારનું
everything outside you, બધું જાણો છો,
   
1:03:01 but you know nothing પરંતુ તમે તમારા પોતાના વિષે
about yourself. કશું જ જાણતા નથી.
   
1:03:06 So, this has been આમ, આ એક
an old question, sir. જૂનો પ્રશ્ન છે, સર.
   
1:03:10 The Greeks have put it ગ્રીક લોકોએ પોતાની રીતે
in their own way, the Egyptians, આ પ્રશ્ન કર્યો છે, ઇજિપ્શીઅન તેમ જ
   
1:03:15 the ancient Hindus have said too: પ્રાચીન હિન્દુઓએ પણ આ જ કહ્યું છે:
know yourself first. પહેલાં પોતાની જાતને જાણો.
   
1:03:23 Will you start with that? તમે આનાથી શરૂઆત કરશો?
   
1:03:32 Q: Sir, I am always putting પ્ર: સર, હું હંમેશાં
this question to myself, મારી જાતને આ પ્રશ્ન કરું છું,
   
1:03:36 why am I in the bondage કે કેમ હું શારીરિક પીડાના
of physical pain. બંધનમાં છું.
   
1:03:44 I am always asking હું હંમેશાં મારી જાતને
this question to myself આ પ્રશ્ન કરું છું,
   
1:03:46 but I am not પણ મને કોઈ
getting any answers. જવાબ મળતા નથી.
   
1:03:49 Q: I am always putting પ્ર: હું હંમેશાં મારી જાતને
this question to myself, આ પ્રશ્ન કરું છું,
   
1:03:52 why I am in the bondage કે કેમ હું શારીરિક પીડાના
of physical pain. બંધનમાં છું.
   
1:03:56 I keep on asking this question હું આ પ્રશ્ન કાયમ પૂછતો રહું છું,
but I don’t get any answer. પણ મને કોઈ જવાબ નથી મળતો.
   
1:04:00 K: You may be going કૃ: તમે કદાચ ખોટા ડૉક્ટર
to the wrong doctor. પાસે જતા હશો.
   
1:04:20 Sir, I know people who go સર, હું એવા લોકોને જાણું છું જે
from doctor to doctor to doctor. એક પછી બીજા, ત્રીજા ડૉક્ટર પાસે જાય છે.
   
1:04:27 They have plenty of money, તેઓ પાસે ઘણા પૈસા છે,
   
1:04:29 so they trot around એટલે તેઓ એક પછી એક
from one doctor to another. ડૉક્ટર પાસે ફર્યા કરે છે.
   
1:04:32 Do you do that? તમે એવું કરો છો?
Or is it psychological pain? કે આ માનસિક પીડા છે?
   
1:04:39 Q: Physical as well પ્ર: શારીરિક તેમ જ
as psychological. માનસિક પીડા.
   
1:04:43 K: Which is important? કૃ: મહત્ત્વનું શું છે?
   
1:04:47 Q: I beg your pardon? પ્ર: કૃપા કરીને ફરીથી કહેશો?
C: Which is important? મહત્ત્વનું શું છે?
   
1:04:52 K: Which is the greater pain? કૃ: કઈ પીડા અધિક છે?
   
1:04:56 Q: When the physical pain is extreme પ્ર: જયારે શારીરિક પીડા આત્યંતિક હોય,
it is surely important. ત્યારે ચોક્કસ એ મહત્ત્વનું છે.
   
1:04:59 Q: When the physical pain is extreme, પ્ર: જયારે શારીરિક પીડા આત્યંતિક હોય,
   
1:05:01 surely it is the physical pain ત્યારે ચોક્કસ શારીરિક પીડા
that’s important. મહત્ત્વની છે.
   
1:05:03 K: Yes, sir, I know all that. કૃ: હા, સર, હું એ બધું જાણું છું.
But I am asking you, sir, politely, પણ હું તમને વિવેકથી પૂછું છું, સર,
   
1:05:08 to what pain do you give importance? કે તમે કઈ પીડાને મહત્ત્વ આપો છો?
   
1:05:12 Q: I find myself... પ્ર: મને લાગે છે...
   
1:05:13 K: You haven’t answered my question. કૃ: તમે મારા પ્રશ્નનો જવાબ નથી આપ્યો.
   
1:05:17 To what importance do you give? તમે શેને મહત્ત્વ આપો છો?
   
1:05:23 Q: At the moment પ્ર: જે ક્ષણે હું
when I am suffering, પીડા સહન કરતો હોઉં,
   
1:05:26 I give importance to that. ત્યારે હું એને મહત્ત્વ આપું છું.
   
1:05:29 K: You haven’t answered કૃ: તમે મારા પ્રશ્નનો જવાબ
my question, sir, have you? નથી આપ્યો, સર, ખરું ને?
   
1:05:38 I am asking you, હું તમને પૂછું છું,
which is more important; વધુ મહત્ત્વનું શું છે;
   
1:05:42 the physiological pain માનસિક પીડા
or the physical pain? કે શારીરિક પીડા?
   
1:05:50 Q: What do you mean પ્ર: તમે માનસિક પીડાનો
by psychological pain? શો અર્થ કરો છો?
   
1:05:55 K: I will tell you. કૃ: હું તમને કહું.
   
1:05:58 Pain of fear, pain of loneliness, ભયની પીડા, એકલતાની પીડા,
   
1:06:05 pain of anxiety, વ્યગ્રતાની પીડા,
pain of sorrow, and so on – વિષાદની પીડા, વગેરે -
   
1:06:12 all that is the psyche. આ બધું જ મન છે.
   
1:06:15 Now to what do you give importance? હવે તમે શેને મહત્ત્વ આપો છો?
   
1:06:19 To the psyche or to physical pain? મનને કે શારીરિક પીડાને?
   
1:06:24 Q: Psyche. પ્ર: મનને.
   
1:06:28 K: Do you really? કૃ: ખરેખર?
   
1:06:30 Q: Yes, sir. પ્ર: હા, સર.
   
1:06:33 K: Are you being obstinate, sir? કૃ: તમે જિદ્દી બની રહ્યા છો, સર?
   
1:06:40 So, if you give importance તો, જો તમે માનસિક પીડાને
to the psychological pain મહત્ત્વ આપતા હો,
   
1:06:43 who is going to be the doctor? તો ડૉક્ટર પાસે કોણ જાય છે?
   
1:06:47 Q: I. પ્ર: હું.
   
1:06:51 K: What do you mean ‘I’? કૃ: તમે ‘હું’નો શો અર્થ કરો છો?
You are the pain. તમે પીડા છો.
   
1:06:54 You are not different from ‘I’. તમે ‘હું’થી અલગ નથી.
   
1:06:58 ‘I’ is made up of pain, anxiety, ‘હું’ પીડા, વ્યગ્રતા, કંટાળો,
boredom, loneliness, fear, pleasure એકલતા, ભય, ખુશી વગેરેથી બનેલો છે
   
1:07:05 – all that is the ‘I’. - આ બધું છે ‘હું’.
   
1:07:10 Well, sir, I’ve answered it. સર, મેં જવાબ આપી દીધો છે.
   
1:07:12 Sir, there is a question here – સર, અહીં એક પ્રશ્ન છે -
   
1:07:16 sorry it is all rather messy. માફ કરજો, આ બધું જરા ગોટાળાવાળું છે.
   
1:07:18 Q: Sir… પ્ર: સર…
   
1:07:24 K: You don’t listen કૃ: તમે કોઈને
to anybody, do you? સાંભળતા નથી, ખરું કે?
   
1:07:28 Why bother to listen to me? મને સાંભળવાની તસ્દી શું કામ લો છો?
   
1:07:33 Q: Sir, I have understood પ્ર: સર, હું જાગૃત રહેવાની
the urgency to remain aware, તાકીદને સમજ્યો છું,
   
1:07:38 why is it that I remain aware એવું કેમ છે કે હું દિવસમાં
only a few times in the day? કેટલીક વાર જ જાગૃત રહી શકું છું?
   
1:07:44 Q: If I have understood that there પ્ર: જો હું હરહંમેશ જાગૃત રહેવાની
is urgency to be aware all the time, તાકીદને સમજ્યો હોઉં,
   
1:07:50 how is it that I remain in that state તો એવું કેમ છે કે હું એ અવસ્થામાં
   
1:07:52 only for a very short while દિવસ દરમ્યાન બહુ થોડો સમય જ
during the day? રહી શકું છું?
   
1:07:55 K: Because you don’t understand કૃ: કારણ કે તમે એ નથી સમજતા કે
what it means to be aware. જાગૃત રહેવાનો અર્થ શું છે.
   
1:08:01 Sir, here is a question. સર, અહીં એક પ્રશ્ન છે.
   
1:08:07 Gosh, need I go into all this muck? અરેરે, મારે આ બધા કચરાની અંદર જવું પડશે?
   
1:08:12 Question: It’s a fact પ્રશ્ન: એ હકીકત છે કે
that the various centres of KFI કે.એફ.આઇ.નાં વિવિધ કેન્દ્રો
   
1:08:20 constantly and continuously સતત અને હંમેશાં
stress and spread, એ વાતનો
   
1:08:25 saying that they are ભાર દઈને પ્રસાર કરે છે કે
the centre of K’s teaching. તેઓ 'કૃ'ની શીખનું કેન્દ્ર છે.
   
1:08:39 So, now when we have, તો, હવે જયારે આપણી પાસે
namely, Buddhist teaching, બૌદ્ધ શીખ,
   
1:08:44 Christ teaching ખ્રિસ્તી શીખ
and Krishnamurti teaching, અને કૃષ્ણમૂર્તિ શીખ છે,
   
1:08:49 are these so-called teachings of K તો શું આ કહેવાતી 'કૃ'ની શીખની
going to meet the same fate પણ એવી જ દશા થશે
   
1:08:57 as has happened જેવી બુદ્ધની અને
with Buddha and Christ? ઈસુ ખ્રિસ્તની શીખની થઈ છે?
   
1:09:03 You have understood તમે પ્રશ્નને
the question? સમજ્યા છો?
   
1:09:05 Q: Yes. પ્ર: હા.
   
1:09:07 K: Are you bored with the question? કૃ: તમે પ્રશ્નથી કંટાળી ગયા છો?
I don’t mind. મને વાંધો નથી.
   
1:09:12 I am bored with it myself. હું મારી જાતથી કંટાળી ગયો છું.
   
1:09:16 Sir, K has thought a great deal સર, 'કૃ'એ શીખ શબ્દ વિષે
about the word ‘teaching’. ઘણું વિચાર્યું છે.
   
1:09:29 We thought of using the word ‘work’ – અમે 'કામ' શબ્દ વાપરવાનું વિચાર્યું હતું -
   
1:09:33 ironworks, big building work, ઇસ્ત્રીકામ, મોટું ચણતરકામ,
hydroelectric work – જળશક્તિકામ -
   
1:09:40 you understand? તમે સમજો છો?
   
1:09:42 So, I thought ‘work’ is very common. મને લાગ્યું કે 'કામ' શબ્દ ઘણો સામાન્ય છે.
   
1:09:46 So he thought he might use તો આમને લાગ્યું કે
the word ‘teaching’, 'શીખ' શબ્દ વાપરીએ,
   
1:09:49 but it is not important, પણ શબ્દ મહત્ત્વનો નથી.
the word.  
   
1:09:53 Your question is, તમારો પ્રશ્ન છે,
will the teachings of the Buddha – શું બુદ્ધની શીખ -
   
1:10:00 which nobody knows, જેને કોઈ જાણતું નથી,
I have asked them, મેં તેઓને પૂછ્યું છે,
   
1:10:04 the original teachings બુદ્ધની મૂળ શીખ
of the Buddha nobody knows; કોઈ જાણતું નથી;
   
1:10:10 and Christ may exist અને ઈસુ ખ્રિસ્તનું અસ્તિત્વ
or may not have existed. કદાચ હોય કે ન પણ હોય.
   
1:10:14 That’s a tremendous problem, એ એક જબરદસ્ત સમસ્યા છે
whether he existed at all. કે એમનું અસ્તિત્વ ખરેખર હતું કે નહીં.
   
1:10:20 We have discussed with great અમે એ વિષે મહાન વિદ્વાનો
scholars about that – સાથે ચર્ચાઓ કરી છે -
   
1:10:22 I won’t go into it. હું એમાં નહીં જાઉં.
   
1:10:25 And will K’s teaching અને શું 'કૃ'ની શીખ પણ
also disappear like the rest? બીજી બધી શીખની જેમ ખોવાઈ જશે?
   
1:10:31 You have understood the question? તમે પ્રશ્ન સમજ્યા છો?
   
1:10:39 Of course you have not said it; અલબત્ત, આ તમે નથી કહ્યું,
   
1:10:41 somebody has written it to me, આ બીજા કોઈએ મને લખ્યું છે,
therefore it is interesting. માટે આ રસપ્રદ છે.
   
1:10:51 The questioner says પ્રશ્નકર્તા કહે છે
– probably you also think – - કદાચ તમે પણ આવું વિચારતા હો -
   
1:10:55 that when K goes, કે જયારે કૃ જતા રહેશે,
as he must go, depart, - તેમણે પણ મૃત્યુ પામવાનું છે -
   
1:11:02 what will happen ત્યાર બાદ
to the teaching? આ શીખનું શું થશે?
   
1:11:05 Will it go like the Buddha’s શું આ પણ બુદ્ધની શીખની
teaching, which is corrupt, જેમ ભ્રષ્ટ થઈ જશે?
   
1:11:09 you know what is happening, જે કંઈ બની રહ્યું છે તે તમે જાણો છો,
will the same fate await you? શું તમારી શીખનું પ્રારબ્ધ પણ આવું જ થશે?
   
1:11:15 You have understood તમે પ્રશ્ન સમજ્યા છો?
the question?  
   
1:11:18 It depends upon you. આનો આધાર તમારી ઉપર છે.
   
1:11:23 Not upon somebody else, આનો આધાર કોઈ અન્ય ઉપર નહીં,
it depends upon you: બલ્કે તમારી ઉપર છે:
   
1:11:28 how you live it, તમે આને કેવી રીતે જીવો છો,
how you think about it, તમે આને વિષે શું વિચારો છો,
   
1:11:30 what it means to you. તમારે માટે આનો શો અર્થ છે.
   
1:11:32 If it means nothing except words જો આનો અર્થ શબ્દો સિવાય કાંઈ જ નહીં હોય,
then it will go the way of the rest. તો આ બીજી બધી શીખના રસ્તે જ જશે.
   
1:11:38 If it means something very deep જો તમારે માટે આનો અર્થ બહુ ઊંડો હોય,
to you, to you personally, વ્યક્તિગત રીતે,
   
1:11:45 then it won’t be corrupted. તો આ ભ્રષ્ટ નહીં થાય.
   
1:11:49 You understand, sir? તમે સમજો છો, સર?
It won’t be corrupted. આ ભ્રષ્ટ નહીં થાય.
   
1:11:52 So it’s up to you, એટલે આનો આધાર તમારી ઉપર છે,
not up to the centres કેન્દ્રો
   
1:11:57 and information centres અને માહિતી કેન્દ્રો
and all the rest of that business. અને એ બધા ઉપર નથી.
   
1:12:01 It depends upon you, આનો આધાર એની ઉપર છે,
whether you live the teaching, or not. કે તમે આ શીખને જીવો છો, કે નહીં.
   
1:12:11 Q: Hasn’t the truth its own power? પ્ર: શું સત્યમાં પોતાની ક્રિયાશક્તિ નથી?
   
1:12:25 K: It has, if you let it alone. કૃ: છે, જો તમે તેને એકલી છોડો તો.
   
1:12:40 Q: Sir, that question પ્ર: સર, આ પ્રશ્ન
was put by me. મેં મૂક્યો હતો.
   
1:12:43 May I clarify the question શું હું એ સ્પષ્ટ કરી શકું કે
– what I mean by that? હું આ પ્રશ્નનો શું અર્થ કરું છું?
   
1:12:47 This question was written by me, આ પ્રશ્ન મેં લખ્યો હતો,
and was sent to you yesterday. અને તમને ગઈકાલે મોકલ્યો હતો.
   
1:12:53 Because I was not sure કારણ કે મને ખાતરી નહોતી
that if I did, કે જો હું તેમ કરું,
   
1:12:56 the authorities of this place તો અહીંના અધિકારીઓ આ પ્રશ્ન
would give this question to you. તમારા સુધી પહોંચાડશે કે કેમ.
   
1:13:01 That is why I put it in an envelope. એટલા માટે મેં એને એક પરબીડિયામાં મોકલ્યો.
   
1:13:04 Because when you have a question, કારણ કે જયારે પ્રશ્ન હોય,
   
1:13:07 your people they do ત્યારે તમારા લોકો
not hand it to you. તમને એ આપતા નથી.
   
1:13:11 That is a fact. આ એક હકીકત છે.
So what I did was, I asked somebody, એટલે મેં એવું કર્યું કે કોઈકને કીધું કે,
   
1:13:16 would you please go up there and મહેરબાની કરીને ઉપર જઈને
deliver this question in an envelope. પરબીડિયામાં આ પ્રશ્ન આપી આવો ને.
   
1:13:22 May I clear this question? શું હું આ પ્રશ્નને સ્પષ્ટ કરી શકું?
   
1:13:26 K: Yes, do whatever you like, sir. કૃ: હા, તમને જે ગમે તે કરો, સર.
   
1:13:30 Q: I wanted to know and I have been પ્ર: હું જાણવા માગતો હતો, અને હું આ
trying to know this for some time, ઘણા સમયથી જાણવાનો પ્રયત્ન કરું છું,
   
1:13:35 in Bombay also I put this question… મુંબઈમાં પણ મેં આ પ્રશ્ન મૂક્યો હતો...
   
1:13:37 K: Yes, sir, tell me. કૃ: હા, સર, મને કહો.
   
1:13:40 Q: …but I was not given the answer. પ્ર: …પણ મને જવાબ આપવામાં નહોતો આવ્યો.
   
1:13:42 That is why I put this question. એટલા માટે મેં આ પ્રશ્ન મૂક્યો.
   
1:13:44 K: Yes, sir, what is the question? કૃ: હા, સર, પ્રશ્ન શું છે?
Q: Now, my question is this: પ્ર: હવે, મારો પ્રશ્ન આ છે:
   
1:13:47 you have so many times તમે ૭૦ વર્ષો સુધી
repeated for 70 years ઘણી બધી વાર કહ્યું છે કે
   
1:13:52 that you do not convince anybody તમે કોઈને કશી વાતની પ્રતીતિ
of anything – number one – કરાવતા નથી - નંબર એક -
   
1:13:58 you are not a teacher, તમે શિક્ષક કે ગુરુ નથી,
you don’t teach anything to anybody. તમે કોઈને કશું શીખવતા નથી.
   
1:14:05 Now I say that the centres of KFI – હવે હું કહું છું કે કે.એફ.આઇ.નાં કેન્દ્રો -
   
1:14:10 whose president you are, જેના તમે અધ્યક્ષ છો,
and you are still living, અને તમે હજુ જીવો છો,
   
1:14:14 you have not died… તમે મરી નથી ગયા…
K: I’m glad. કૃ: મને ખુશી છે.
   
1:14:19 Q: Now, they say ‘come here’, પ્ર: હવે તે કેન્દ્રો કહે છે કે 'અહીં આવો',
they invite the public, તેઓ જનતાને આમંત્રે છે,
   
1:14:26 ‘Here are the teachings 'અહીંયાં કૃષ્ણમૂર્તિની શીખ છે.
of Krishnamurti.  
   
1:14:33 And you study here તેમનું કહેવાનું શું છે
what he has to say. તેનો તમે અહીં અભ્યાસ કરો.
   
1:14:38 He has discovered so many things. તેમણે ઘણી વસ્તુઓની ખોજ કરી છે.
   
1:14:41 Please come here and try to study કૃપા કરી અહીં આવો અને અભ્યાસ કરો
and we will provide you અને અમે તમને વિડિઓ
   
1:14:46 with a video or whatever it is’. વગેરે પૂરું પાડીશું’.
   
1:14:50 When you say જયારે તમે કહો છો કે
you work as a mirror, તમે અરીસાની જેમ કામ કરો છો,
   
1:14:53 when I use the magnifying glass, જો હું બૃહદદર્શક કાચનો ઉપયોગ કરું,
   
1:14:56 does the magnifying તો શું તે બૃહદદર્શક કાચ
glass help me? મને મદદરૂપ થાય?
   
1:15:00 It does help me, તે મને ચોક્કસ મદદરૂપ થાય,
the light is helping me. મને પ્રકાશ મદદ કરે છે.
   
1:15:03 K: Who? કૃ: કોણ?
   
1:15:07 Q: Are they not helping? પ્ર: તે બધું મદદ નથી કરતું?
   
1:15:09 Are these things આ વસ્તુઓ
not your teachings? તમારી શીખ નથી?
   
1:15:12 They are evidently તે બધું દેખીતી રીતે
your teachings. તમારી શીખ જ છે.
   
1:15:14 So there is no harm માટે જો તમે કહો કે હું શિક્ષક છું,
if you say you are a teacher તો એમાં કોઈ જ હાનિ નથી,
   
1:15:17 because you are કારણ કે તમે
teaching something, કશુંક શીખવો છો,
   
1:15:19 you are clearing something. તમે કશુંક સ્પષ્ટ કરો છો.
   
1:15:21 You yourself say તમે પોતે જ કહો છો
that you work as a mirror; કે તમે અરીસાની જેમ કામ કરો છો;
   
1:15:25 anything which works as a mirror, જે કંઈ પણ અરીસાની જેમ કામ કરતું હોય,
   
1:15:27 definitely that mirror is helping me. ચોક્કસ એ અરીસો મને મદદ કરે છે.
That is my question. મારો પ્રશ્ન આ છે.
   
1:15:32 K: So, what is the question? કૃ: તો, શું છે પ્રશ્ન?
   
1:16:02 Sir, in all his talks, સર, પોતાનાં બધાં પ્રવચનોમાં
   
1:16:06 K has emphasised the fact 'કૃ'એ એ વાત ઉપર ભાર મૂક્યો છે
that he is merely a mirror. કે તે માત્ર એક અરીસો છે.
   
1:16:12 Right, sir? ખરું, સર?
   
1:16:14 That he is merely a mirror કે તે માત્ર તમારા જીવનને પ્રતિબિંબિત કરતો
reflecting what your life is. એક અરીસો છે.
   
1:16:22 And he has also said અને તેણે એમ પણ કહ્યું છે કે
you can break up that mirror જો તમે તમારી જાતને ખૂબ સ્પષ્ટતાપૂર્વક
   
1:16:27 if you have seen જોઈ લીધી હોય તો તમે
yourself very clearly. તે અરીસાને તોડી નાખી શકો.
   
1:16:30 The mirror is not important. અરીસો મહત્ત્વનો નથી.
   
1:16:34 But what has happened throughout પરંતુ આખીયે દુનિયામાં એવું
the world – the little world – બન્યું છે કે - ટૂંકી દુનિયા -
   
1:16:43 they all want to be બધા લોકો બેન્ડવાજાંની પ્રવૃત્તિમાં
on the band-wagon. જોડાવા માગે છે.
   
1:16:47 You know what that means? તમે આનો અર્થ સમજો છો?
   
1:16:49 All want to share in the circus. બધાને સર્કસમાં ભાગ લેવો છે.
   
1:16:54 So I say, please don’t bother, માટે હું કહું છું, એ બધાની ચિંતા ન કરો,
just listen to the teaching; માત્ર શીખને સાંભળો;
   
1:17:01 if somebody wants to do something, જો કોઈ કશુંક કરવા માગતું હોય,
   
1:17:03 form a little centre in Gujarat, ગુજરાતમાં એક નાનું કેન્દ્ર બનાવવા
let him do it, માગતું હોય, તો તેને એમ કરવા દો,
   
1:17:07 but he has no power to say પરંતુ તેને એવું કહેવાની કોઈ સત્તા નથી
that he represents K, કે તે 'કૃ'નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે,
   
1:17:13 that is a follower. કે તે અનુયાયી છે.
He can say anything he likes, તે તેને જે ગમે તે કહી શકે,
   
1:17:16 he is free to do what he likes. તે પોતાને જે ગમે તે કરવા સ્વતંત્ર છે.
   
1:17:19 We are not imposing on anybody અમે કોઈના ઉપર કંઈ લાદતા નથી
that they should do this, do that. કે એણે આમ કરવું, તેમ કરવું.
   
1:17:27 Say, for instance, he starts, દાખલા તરીકે, કોઈ શરૂઆત કરે,
buys videos, etc., વિડિઓ વગેરે ખરીદે,
   
1:17:33 in his house he collects પોતાના ઘરમાં થોડા મિત્રોને
a few friends. That is his affair. ભેગા કરે. એ તેની બાબત છે.
   
1:17:38 We are not saying, અમે કહેતા નથી કે,
‘Don’t do this, do that’. 'આમ ન કરો, તેમ કરો'.
   
1:17:43 If anybody did that, જો કોઈ એવું કરે,
I would say, ‘Sorry, don’t do it’. તો હું કહું કે, 'માફ કરજો, આવું ન કરો'.
   
1:17:46 But they like to do this, પરંતુ તેઓને આવું કરવું ગમે છે,
they like to be interpreters, તેઓને અર્થઘટન કરવું ગમે છે,
   
1:17:51 gurus in their little way. પોતાની ટૂંકી રીતે ગુરુ બનવું ગમે છે.
   
1:17:54 You know all the game you all play. તમે જાણો છો કે તમે બધા કેવી રમતો રમો છો.
   
1:17:57 So, if you want to do that, એટલે, જો તમારે એવું કરવું હોય,
you are perfectly welcome to do it. તો એનું બિલકુલ સ્વાગત છે.
   
1:18:02 But the Foundation – પરંતુ ફાઉન્ડેશન -
   
1:18:07 unfortunately I happen કમનસીબે હું તેની સાથે
to belong to it, or fortunately – જોડાયેલો છું, અથવા તો સદ્દનસીબે -
   
1:18:12 the Foundation says you are ફાઉન્ડેશન કહે છે કે તમે તમને
free to do what you like. જે ગમે તે કરવા સ્વતંત્ર છો.
   
1:18:18 You understand, sir? તમે સમજો છો, સર?
   
1:18:19 Buy books, read books, 'કૃ'નાં પુસ્તકો ખરીદો,
burn books of K, વાંચો, સળગાવો,
   
1:18:23 do anything you like. તમને જે ગમે તે કરો.
It is in your hand. એ તમારા હાથમાં છે.
   
1:18:28 If you want to live it, live it; જો તમે તેને જીવવા માગતા હો, તો તેને જીવો;
   
1:18:30 if you don’t want to live it, જો તમે તેને જીવવા ન માગતા હો,
it is all right, it is your business. તો તે બરાબર છે, તે તમારી બાબત છે.
   
1:18:35 Is this clear for once and for all? શું આ તમને બધાને પૂરેપૂરું સુસ્પષ્ટ છે?
   
1:18:40 That the Foundation has ફાઉન્ડેશનનો તમારા
no authority over your life, જીવન ઉપર કોઈ અધિકાર નથી,
   
1:18:46 to tell you what to do, તમને શું કરવું કે શું ન કરવું
or what not to do. એ કહેવાની સત્તા નથી.
   
1:18:51 Or to say, this is the centre અથવા એમ કહેવું કે, ‘આ એ કેન્દ્ર છે
from which all radiation goes, જેમાંથી રેડિયો સ્ટેશન
   
1:18:56 like a radio station કે ટેલિવિઝન સ્ટેશનની જેમ
or a television station, બધાં કિરણો નીકળે છે’,
   
1:19:01 we are not that. તો અમે તે નથી.
   
1:19:03 All that we are saying is, અમે માત્ર એટલું જ કહીએ છીએ કે,
here is something, અહીં કશુંક છે,
   
1:19:09 maybe original, જે કદાચ મૌલિક છે,
maybe not original, કે કદાચ મૌલિક નથી,
   
1:19:11 here is something અહીં તમારે
for you to look at. જોવા માટે કશુંક છે.
   
1:19:16 Take time to read it, આને વાંચવા માટે સમય ફાળવો,
take time to understand it. આને સમજવા માટે સમય ફાળવો.
   
1:19:19 If you are not interested, જો તમને આમાં રસ ન હોય,
throw it away. It doesn’t matter. તો દૂર ફેંકી દો. એનો કંઈ વાંધો નથી.
   
1:19:23 You have wasted 25 rupees, તમે ૨૫ રૂપિયા બગાડયા,
that’s all. બસ એટલું જ.
   
1:19:28 But if you like પણ જો તમને એ રીતે
to live that way, live it; જીવવું ગમે, તો આને જીવો;
   
1:19:31 if you don’t, just drop it. જો તમને ન ગમે, તો છોડી દો.
   
1:19:32 Don’t make a lot of noise around it. આના વિષે બહુ ઘોંઘાટ ન કરો.
   
1:19:37 You understand હું જે કહું છું તે
what I am saying, sir? તમે સમજો છો, સર?
   
1:19:40 Don’t make a circus about it, આની આજુબાજુ કોઈ સર્કસ ન બનાવો,
dance and a song – - નૃત્ય, ગીત વગેરે -
   
1:19:46 that I have understood, કે હું સમજ્યો છું,
you haven’t, તમે નથી સમજ્યા,
   
1:19:47 and I’ll tell you all about it. અને હું તમને આના વિષે બધું કહીશ.
   
1:19:50 You understand what I say, sir? હું જે કહું છું તે તમે સમજો છો, સર?
   
1:19:55 So, it is time to stop. તો હવે પૂરું કરવાનો સમય આવ્યો.
   
1:20:01 Now, if I may ask, હવે હું પૂછી શકું કે,
what have you got તમને આજની સવારની
   
1:20:04 out of this morning’s talk, વાતચીતમાંથી, ચર્ચામાંથી
discussion? શું મળ્યું છે?
   
1:20:08 Nothing or something? કશુંક કે કશું જ નહીં?
   
1:20:10 Q: Sir, looking through પ્ર: સર, હજુ સુધી પ્રશ્નની
the question still – અંદર જોઈ રહ્યો છું -
   
1:20:11 I am with the question હું પ્રશ્નની સાથે છું, પણ વિચારવું
but thinking stops itself. પોતાની મેળે જ બંધ થઈ ગયું છે.
   
1:20:17 Q: Looking at the question, પ્ર: પ્રશ્ન સામે જોતો,
   
1:20:19 I am still with the question હું હજુ સુધી પ્રશ્નની સાથે છું,
but the thinking stops. પણ વિચારવું બંધ થઈ ગયું છે.
   
1:20:23 K: Yes, sir, good! કૃ: હા, સર, સરસ!
   
1:20:26 I am just asking, sir, હું બસ એ પૂછું છું, સર,
   
1:20:28 what have you all got out, કે આજની સવારને અંતે
   
1:20:31 flowered in you તમને બધાને તમારી અંદર
after all this morning? પુષ્પિત થતું શું મળ્યું છે?
   
1:20:38 Like a flower overnight blooms – જેમ એક ફૂલ રાત્રી દરમ્યાન ખીલે છે,
   
1:20:44 what has bloomed in you? એમ તમારી અંદર શું ખીલ્યું છે?
What has come out of you? તમારામાંથી શું બહાર આવ્યું છે?
   
1:20:53 Q: That we should have પ્ર: એ કે આપણે સાથે મળીને
the habit of thinking together. વિચારવાની ટેવ પાડવી જોઈએ.
   
1:20:59 K: Did you really think together? કૃ: તમે ખરેખર સાથે મળીને વિચાર્યું?
   
1:21:02 Q: Yes, I did. પ્ર: હા, મેં કર્યું.
   
1:21:05 K: Together, you and I – કૃ: સાથે મળીને, તમે અને હું -
or you were talking to yourself? કે તમે તમારી જાત સાથે વાત કરતા હતા?
   
1:21:11 Q: I was talking to myself also. પ્ર: હું મારી જાત સાથે પણ વાત કરતી હતી.
   
1:21:15 K: So, I am just asking you – કૃ: હું બસ તમને પૂછું છું -
   
1:21:17 you don’t have to tell તમારે વક્તાને કશું જ
the speaker anything. કહેવું જરૂરી નથી.
   
1:21:20 I am just asking, હું બસ પૂછું છું,
politely, if I may: વિવેકપૂર્વક:
   
1:21:24 we have met for over an hour, આપણે એક કલાકથી વધુ સમય ભેગા થયા,
talked together, એકબીજા સાથે વાતો કરી,
   
1:21:30 said many things આપણા અભિપ્રાય મુજબ
according to our opinion, ઘણું કહ્યું,
   
1:21:36 at the end of the journey આજની સવારની મુસાફરીને અંતે,
of this morning, where are you? તમે ક્યાં છો?
   
1:21:44 Where we started? આપણે ક્યાંથી શરૂઆત કરી?
Where we ended? આપણે ક્યાં અંત કર્યો?
   
1:21:46 Or is there a new flowering? કશુંક નવું પુષ્પિત થયું?
   
1:21:53 That’s all, sir. બસ એટલું જ, સર.
I am not going to say, હું એવું નથી કહેવાનો કે,
   
1:21:57 ‘Oh, you haven’t, or you have’. 'ઓહ, તમે નથી મેળવ્યું,
  અથવા તમે મેળવ્યું છે'.
   
1:21:59 That would be એ તો મારી
impudence on my part. ઉદ્ધતાઈ થાય.
   
1:22:07 Right, sir. હા, સર.
   
1:22:12 May we get up presently? આપણે ઊભા થઈએ હવે?
   
1:22:39 I'd like to tell you a lot of things મારે તમને ઘણી વાતો કહેવી છે,
but we don't have time. પરંતુ આપણી પાસે સમય નથી.
   
1:22:45 Have you ever considered what is તમે એ ક્યારેય ગંભીરતાપૂર્વક વિચાર્યું છે કે
creation and what is invention? સર્જન એટલે શું અને આવિષ્કાર એટલે શું?
   
1:22:54 You don’t think in these terms. તમે આ બાબતો વિષે વિચારતા નથી.
   
1:22:57 What is creation, સર્જન એટલે શું,
   
1:23:03 and what is the relationship તથા સર્જન અને આવિષ્કાર
between invention and creation? વચ્ચે શો સંબંધ છે?
   
1:23:24 Because the speaker કારણ કે વક્તાને
was invited to Los Alamos, અમેરિકાના ન્યુ મેક્સિકોમાં લોસ અલામૉસમાં
   
1:23:29 in New Mexico in America. આમંત્રિત કરવામાં આવ્યો હતો.
   
1:23:34 There is the centre there where ત્યાં એ કેન્દ્ર આવેલું છે જેમાં
Einstein, Oppenheimer and others આઇન્સ્ટાઇન, ઓપેનહાઈમર અને અન્યોએ મળીને
   
1:23:40 first invented the atom bomb. પહેલી વાર એટમ બોમ્બનો આવિષ્કાર કર્યો હતો.
   
1:23:44 You understand what I am saying? તમે સમજો છો હું શું કહું છું?
   
1:23:46 Are you interested in it? તમને આમાં રસ છે?
   
1:23:48 Audience: Yes. પ્રેક્ષકો: હા.
   
1:23:49 K: Good. કૃ: સારું.
   
1:23:51 The speaker was invited there, વક્તાને ત્યાં આમંત્રિત કરવામાં આવ્યો હતો,
tremendous honour, ભારે મોટું સન્માન,
   
1:23:55 and all the blah, blah, blah. અને બધી વાહિયાત વાતો.
   
1:24:00 The first question they asked, એ લોકોએ પહેલો પ્રશ્ન પૂછ્યો,
wanted to talk over, જે વિષે તેઓ વાત કરવા માગતા હતા,
   
1:24:04 there were about nine hundred ત્યાં લગભગ નવસો
top scientists there, શ્રેષ્ઠ વૈજ્ઞાનિકો હતા,
   
1:24:11 and they asked me to talk, અને એ લોકોએ મને પ્રવચન આપવા કહ્યું,
first time. પહેલી વાર.
   
1:24:15 So the question was: તો પ્રશ્ન હતો:
   
1:24:19 what is the relationship સર્જનનો વિજ્ઞાન સાથે
of creation to science? શો સંબંધ છે?
   
1:24:25 You understand? તમે સમજો છો?
   
1:24:27 Do you understand હું જે કહું છું તે
what I am saying? તમે સમજો છો?
   
1:24:30 Creation and science. સર્જન અને વિજ્ઞાન.
   
1:24:32 I said there is no મેં કહ્યું કે એ બે વચ્ચે
relationship at all. કોઈ જ સંબંધ નથી.
   
1:24:37 There is a relationship between આવિષ્કારનો વિજ્ઞાન સાથે
invention and science, not creation. સંબંધ છે, સર્જનનો નહીં.
   
1:24:44 You understand my question? તમે મારો પ્રશ્ન સમજો છો?
   
1:24:46 You just listen – તમે માત્ર સાંભળો -
nine hundred top scientists there. ત્યાં નવસો શ્રેષ્ઠ વૈજ્ઞાનિકો હતા.
   
1:24:53 I said invention is based મેં કહ્યું કે આવિષ્કાર
on knowledge, વિદ્યા ઉપર આધારિત છે,
   
1:25:02 and creation is not. જયારે સર્જન વિદ્યા
  ઉપર આધારિત નથી.
   
1:25:07 Don’t bother, ચિંતા ન કરો,
tell me what it is, જે હોય તે મને કહો,
   
1:25:09 I won’t discuss it with you હું હમણાં તમારી સાથે
for the moment. તે વાત નહીં કરું.
   
1:25:12 And we went into it. અને અમે તેમાં ઊંડા ઉતર્યા.
   
1:25:16 The next day they asked me, બીજા દિવસે એ લોકોએ મને પૂછ્યું,
they handed me fifteen questions મને પંદર પ્રશ્નો પકડાવ્યા,
   
1:25:24 and it took those scientists, અને મને પાછળથી કહેવામાં આવ્યું કે,
they told me afterwards, એ વૈજ્ઞાનિકોને
   
1:25:28 about a month પંદર પ્રશ્નો તૈયાર કરવામાં
to put fifteen questions. લગભગ એક મહિનો લાગ્યો.
   
1:25:33 You understand? Top scientists. તમે સમજો છો? શ્રેષ્ઠ વૈજ્ઞાનિકો.
   
1:25:37 And the first question was: અને પહેલો પ્રશ્ન હતો:
   
1:25:40 what relationship ધ્યાનનો વિજ્ઞાન સાથે
has meditation with science? શો સંબંધ છે?
   
1:25:46 Not like you – It is not meditation તમારી જેમ નહીં - તમે જે કરો છો
what you do. They wanted to know. તે ધ્યાન નથી. તેઓ જાણવા માગતા હતા.
   
1:25:54 That was the first question તે હતો પહેલો પ્રશ્ન
and the last question was: અને છેલ્લો પ્રશ્ન હતો:
   
1:26:04 what would you do, K, તમે શું કરો, 'કૃ',
   
1:26:06 what would you do if you were જો તમે આ સંસ્થાના પ્રમુખ હો,
the head of this institution, જે અમેરિકાની રાષ્ટ્રીય
   
1:26:12 which is the national laboratory પ્રયોગશાળા છે,
of America જેમાં તમારે દેશનું
   
1:26:16 where they have to safeguard સંરક્ષણ કરવાનું છે,
the country. તો તમે શું કરો?
   
1:26:25 They invented the first – તેઓએ પ્રથમ આવિષ્કાર કર્યો -
invention going on: આવિષ્કારો ચાલુ જ છે:
   
1:26:28 neutron bombs, hydrogen bombs, ન્યુટ્રોન બોમ્બ, હાઇડ્રોજન બોમ્બ,
every type of bomb. દરેક પ્રકારનો બોમ્બ.
   
1:26:32 And also they produce અને તે લોકો
the submarines, mathematics, સબમરીન, ગણિતશાસ્ત્ર,
   
1:26:37 super ultra-mechanical intelligence. અત્યાધુનિક યાંત્રિક બુદ્ધિ પણ બનાવે છે.
It’s a tremendous affair. આ એક જબરદસ્ત બાબત છે.
   
1:26:47 They said, what place તેઓએ કહ્યું,
has meditation in science, ધ્યાનનું વિજ્ઞાનમાં શું સ્થાન છે,
   
1:26:52 and what would you do અને જો તમે આ સંસ્થાના પ્રમુખ હો,
if you were the head of it, એ જાણતા હો કે તમારે
   
1:26:59 of this institution, knowing that દેશને બચાવવાનો છે
you have to protect the country, તથા બીજા બધા દેશો કરતાં
   
1:27:07 knowing that you have to આગળ રહેવાનું છે,
be ahead of everybody else. તો તમે શું કરો?
   
1:27:13 You understand what I am saying? હું જે કહું છું તે તમે સમજો છો?
   
1:27:16 Technologically, originally, પ્રૌદ્યોગિક રીતે, મૂળભૂત રીતે,
   
1:27:21 new submarines, new war planes, નવી સબમરીનો, નવાં લડાયક વિમાનો,
all that. એવું બધું.
   
1:27:27 So the speaker said, તો વક્તાએ કહ્યું,
thank God he is not in that position, પ્રભુનો આભાર કે તે પોતે એ પદ ઉપર નથી,
   
1:27:34 and he went into અને પછી વક્તા એ આખી
the whole problem; સમસ્યામાં ઊંડો ઉતર્યો;
   
1:27:42 that you are asking this question વક્તાએ કહ્યું કે તમે આ પ્રશ્ન
at the end of the events, આ બધા બનાવોના અંતમાં પૂછી રહ્યા છો,
   
1:27:45 not at the beginning, શરૂઆતમાં નહીં,
you understand? તમે સમજો છો?
   
1:27:50 You understand what I am saying હું જે કહું છું તે તમે સમજો છો
or this is all Greek to you? કે પછી આ બધું તમારા માટે ગ્રીક ભાષા છે?
   
1:27:57 If you had asked this question જો તમે આ પ્રશ્ન બિલકુલ
right at the beginning, શરૂઆતમાં પૂછ્યો હોત,
   
1:28:01 perhaps you wouldn't તો કદાચ તમે લોકો
be doing all this. આવું બધું ન કરતા હોત.
   
1:28:06 So they are still at it, એ લોકો હજુ એ જ કરી રહ્યા છે,
talking about what K said. 'કૃ'એ જે કહ્યું તે વિષે વાતો કરે છે.
   
1:28:11 And also he was invited 'કૃ'ને સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘમાં પણ
to the United Nations, બીજી કે ત્રીજી વાર
   
1:28:15 the second or third time. આમંત્રિત કરવામાં આવ્યો હતો.
   
1:28:20 You know the phrase તમે 'પાચમ ઇન ટેરીસ'
'Pacem in Terris'? શબ્દસમૂહને જાણો છો?
   
1:28:25 No, you don’t. ના, તમે નથી જાણતા.
   
1:28:27 It means, in Latin લેટિન ભાષામાં એનો અર્થ છે,
‘Peace on Earth’, 'પૃથ્વી ઉપર શાંતિ',
   
1:28:33 which the Pope is everlastingly જેના વિષે પોપ હરહંમેશ
talking about it. વાતો કરતા હોય છે.
   
1:28:38 So they asked me તો તેઓએ મને એ
to talk about it. વિષે વાત કરવા કહ્યું.
   
1:28:42 At the end of the talk પ્રવચનમાં
in which K said, 'કૃ' એ કહ્યું,
   
1:28:48 'Nations cannot be united. 'દેશો સંપીને રહી ન શકે.
   
1:28:54 Nations can fight each other, દેશો એકબીજા સાથે લડી શકે,
which they are doing. જે તેઓ કરી રહ્યા છે.
   
1:28:59 Therefore there can તેથી પૃથ્વી ઉપર
only be peace on earth શાંતિ ત્યારે જ શક્ય છે
   
1:29:03 when there are જયારે
no nationalities.' રાષ્ટ્રીયતાઓ ન હોય.'
   
1:29:06 They all agreed, પ્રવચનના અંતે તેઓ બધા સંમત થયા,
clapping blah, blah. તાળીઓ પાડી, બધું વાહિયાત.
   
1:29:12 Then one of their top men પછી તેઓના પ્રમુખોમાંના એક
gets up and says, ઊભા થયા અને કહે છે,
   
1:29:16 ‘A great privilege to listen to 'આ સદ્દગૃહસ્થને સાંભળવા એ વિશેષ
this gentleman’ and all that stuff. સન્માનની બાબત છે', અને એવું બધું.
   
1:29:20 And he said, અને તેમણે કહ્યું,
‘After listening to the speaker – 'વક્તાને સાંભળ્યા બાદ -
   
1:29:26 I heard him last year – મેં તેમને ગયા વર્ષે સાંભળ્યા હતા -
I have come to the conclusion, હું એવા નિષ્કર્ષ ઉપર આવ્યો છું,
   
1:29:32 after forty years of hard work ચાલીસ વર્ષો આ સંસ્થામાં
in this institution,' ખૂબ મહેનત કર્યા બાદ,’
   
1:29:37 which is the United Nations, - એટલે કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ -
he said, તેમણે કહ્યું,
   
1:29:40 ‘I have come to the conclusion ‘હું એવા નિષ્કર્ષ ઉપર આવ્યો છું કે ક્યારેય
never to kill another man.’ કોઈ બીજા મનુષ્યને મારી નાખવો નહીં.'
   
1:29:45 After forty years! ચાળીસ વર્ષો પછી!
   
1:29:49 And you are going to do અને તમે પણ બિલકુલ
exactly the same thing. Right? એમ જ કરવાના છો. ખરું?
   
1:29:55 You will take forty years હું સંપૂર્ણ આદરભાવથી તમારું
to see a very simple fact, ધ્યાન દોરું છું કે તમે
   
1:30:00 if I may most respectfully આ એક સરળ હકીકતને જોવામાં
point out. ચાળીસ વર્ષો લેશો.
   
1:30:08 It is an extraordinary world, sir. આ એક અનોખી દુનિયા છે, સર.
You don’t seem to realize. તમે આ અનુભવતા લાગતા નથી.
   
1:30:14 It’s a marvellous world, આ દુનિયા અદ્ભૂત છે,
the earth – પૃથ્વી -
   
1:30:18 beautiful, rich, vast plains, સુંદર, સભર, વિશાળ મેદાનો,
deserts, rivers, mountains રણો, નદીઓ, પર્વતો,
   
1:30:25 and the glory of the land. અને ધરતીનું ઐશ્વર્ય.
   
1:30:30 And human beings are set to kill અને માનવો પોતાનાં જીવનપર્યંત
each other for the rest of their lives. એકબીજાને મારી નાખવા તૈયાર રહે છે.
   
1:30:39 And if you were in charge આ દેશ, જેમાં તમે રહો છો,
of this country where you live, તેના જો તમે પ્રમુખ હો,
   
1:30:46 if you go on like this અને જો તમે આમ ને આમ જ ચાલશો,
you will keep on the pattern, તો તમે આ જ ઢાંચામાં રહેશો,
   
1:30:49 repeating killing, વારંવાર હત્યાઓ જ
killing, killing. કરતા રહેશો.
   
1:30:51 You may repeat most marvellous તમે સંસ્કૃતની સૌથી અદ્ભૂત કવિતાઓનું
poems in Sanskrit – I do too. પુનરાવર્તન ભલે કર્યા કરો - હું પણ કરું છું.
   
1:31:03 And all that is not worth a cent અને જો તમે એને જીવો નહીં,
if you don’t live it. તો એ બધાનું એક પૈસો પણ મૂલ્ય નથી.
   
1:31:10 That’s all, sir. બસ આટલું જ છે, સર.
   
1:31:16 I am sorry I kept you waiting. તમને રાહ જોવડાવવા બદલ હું દિલગીર છું.
   
1:31:22 May I get up? શું હું ઊભો થઇ શકું છું?