Krishnamurti Subtitles home


BR83T2 - Alleen als er vrede is, kan de menselijke geest vrij zijn
2e openbare toespraak
Brockwood Park, VK
28 augustus 1983



1:15 Zullen we verder gaan met wat we gisteren besproken hebben? We hadden het over conflict, niet alleen in onszelf maar in de maatschappij waarin we leven. Conflict tussen naties tussen groeperingen, tussen de verschillende gurus, tussen ideologieën de communistische en de zogenaamde democratische ideologie. Blijkbaar hebben de mensen al eeuwenlang in voortdurend conflict geleefd, strijdend en vechtend waarbij ze elkaar doodschieten en dat wat opgebouwd is vernielen om het daarna weer op te bouwen. Dit is het historische proces geweest de laatste 5000, 6000 jaar of meer... Godsdiensten, behalve misschien Boeddhisme en Hindoeisme hebben oorlogen veroorzaakt; ketters zijn vervolgd en verbrand of gedood. Zo heeft de mens op deze aarde geleefd zonder vrede te kennen. Het lijkt bijna onmogelijk om in vrede te leven zonder conflict, zonder agressie niet alleen in de persoonlijke verhoudingen maar ook met de mensen met wie we het niet eens zijn die niet hetzelfde geloof hebben, dezelfde ideeën, eenzelfde cultuur. We zitten met die steeds maar doorgaande eindeloze strijd en conflicten. En je vraagt je af, of het wel mogelijk is om absoluut vredig te leven. Want alleen in vrede kan je open-bloeien. Alleen in vrede kan het menselijk brein werkelijk vrij zijn. En waarom dan kan de mens, die toch zoveel geleerd heeft zoveel kennis en ervaring heeft verworven en die toch ook zo zijn best doet, niet in vrede leven?
5:02 We zeiden al dat dit geen gesprek of lezing is over een bepaald onderwerp om informatie of onderricht te geven maar we zijn hier om samen deze vraag te onderzoeken. Niet zo dat de spreker het onderzoek doet en jij luistert, maar door samen met gezond verstand en zonder vooroordelen... of vaststaande conclusies te onderzoeken waarom wij menselijke wezens op deze prachtige aarde niet in vrede en zonder conflicten kunnen leven. Zover waren we gisteren gekomen.
6:18 Met verschillende soorten chemische injecties kan je de mens rustig maken. Dat doen ze. In de totalitaire staten sturen ze mensen het ziekenhuis in. Psychotherapeutische hospitalen waar ze mensen met medicijnen rustig houden. Ook het geloof heeft ons geweldig beneveld om ons rustig te houden. Als jullie Christenen bent, geloven jullie in een of andere Heiland en dat geloof heeft ons enigermate mak gemaakt.
7:10 Er zijn alle mogelijke pogingen gedaan, overal ter wereld om de mens te helpen in vrede te leven. Er is gezegd: mediteer, volg, gehoorzaam pas je aan, kwets niemand, heb elkaar lief... - alle godsdienstige voorschriften over de hele wereld - en niettemin, ondanks dat alles, en misschien juist door dit alles heeft de mens geen vrede met zichzelf gehad en ook geen vredige samenleving opgebouwd. Hoe komt dat? Dat is de vraag die we onszelf stellen, ik niet alleen. Zijn we, is ieder van ons anders dan de wereld om ons heen?
8:38 Ben jij, als Brit,Fransman of Amerikaan, Rus of tot welke nationaliteit of groep je ook behoort, Indiër zijn we de rest van de mensheid, of afzonderlijke individuen, worstelende afzonderlijke zielen, ieder zijn eigen vervulling zoekend, zijn geluk zijn eigen zaligheid, zich met iets edels identificerend iets denkbeeldigs, enzovoort? Leven we op aarde ieder voor zich gescheiden van elkaar en van de andere mensen? Deze afgescheidenheid, het zogenaamde individualisme is misschien een van de oorzaken waardoor mensen niet in vrede leven onderling met de buurman naast de deur, of duizend mijl ver weg.
10:26 Jij en de spreker vragen zich dit af. De spreker stelt je de vraag niet zodat je er antwoord op zal geven. Dit is een vraag waar we allen voor staan. We beschouwen de vraag intelligent, met gezond verstand of we proberen er aan te ontkomen door de een of andere illusie van vrede.
11:01 Vrede kan alleen bestaan als we ons absoluut veilig voelen uiterlijk en innerlijk, in en buiten ons in de situatie waarin we zitten. Wij allen willen veiligheid, zelfs de grootste wetenschapper en de armste onderontwikkelde dorpeling, wij allen willen ons veilig voelen net als elk dier, elk levend wezen. En blijkbaar bezitten we die veiligheid niet. We poogden geborgenheid te vinden in godsdiensten overtuigingen, in ideologieën in de een of andere vorm van autoriteit we volgden ze, en toch blijven we alleen. We vragen ons af: is dat een van de grondoorzaken waardoor mensen denkende dat ze ieder op zichzelf een individu zijn doordat ieder zijn eigen vorm van veiligheid najaagt juist daardoor onherroepelijk in conlict komen met de ander die ook zijn eigen vorm van veiligheid probeert te vinden.
12:58 We vragen ons dus af: Staan we los van de andere mensen? Begrijp je de vraag? Staat U alleen? Bent U een individu? Waardoor U, als individu, op zoek bent naar je eigen geluk, je eigen genoegens, alléén met je illusies alleen op je eigen manier en met je eigen zelfbedachte hoop? Deze vraag moet zeer zorgvuldig worden beantwoord want hij is voor ieder van ons van belang. Want als dat de oorzaak is, dan is dat iets redelijks echt, een feit, en dan moeten we dat aanpakken, of het is iets denkbeeldigs? Ieder van ons is grootgebracht met het idee dat we individuen zijn, apart. Maar is dat wel zo? Ons bewustzijn, dat is ons gedrag, onze reacties onze genoegens, angsten, zorgen, verdriet, en al onze ervaringen en kennis - dat alles is ons bewustzijn. Dat is wat je bent wat ieder van ons is. Verschilt dat bewustzijn van dat van de andere mensen? Begrijp je de vraag?
15:44 Wanneer je rondreist, om je heen kijkt, en zelfs zonder rond te reizen maar de wereld gadeslaat, dan zie je dat de hele mensheid min of meer hetzelfde lijden doormaakt, dezelfde angsten, dezelfde onzekerheden ze geloven in de een of andere denkbeeldige onzin vol bijgeloof en angsten en al dat soort dingen meer. Overal ter wereld maakt ieder mens dit mee. Juist? Onveilig, onzeker, angstig, voortdurend in conflict gebukt onder groot verdriet, zoals de mensen in dit land. Nietwaar? Dit is een feit. Dus: verschilt je bewustzijn van dat van alle andere mensen?
17:15 Misschien ben ik Arabier met mijn bijzondere Islamitische traditie en afgezien van dat etiket van Arabier-zijn maak ik als mens alle stormen van het leven door, net als jij pijn, verdriet, jaloezie, haat. Dus is er dan nog verschil, afgezien van etiketten afgezien van de verschillende culturen, tussen jij en mij als Arabier? Overweeg al dit. Zoals we gisteren al zeiden, we proberen je nergens van te overtuigen we maken geen reclame, we willen je niet overhalen of ergens toe brengen. Als je overgehaald kan worden komt er een volgende door wie je tot weer iets anders kan worden overgehaald. Als je afhankelijk bent van propaganda geldt hetzelfde iemand kan je door andere propaganda iets anders laten zien. Dus moet je hierover voor jezelf absolute zekerheid verkrijgen. Het is jouw psyche. De psyche is de inhoud van het eigen bewustzijn en dat bewustzijn wordt door alle mensen gedeeld. Al heb je uiterlijk een andere cultuur een andere omgeving, ander voedsel, andere kleren, meer welvaart in de kern van je wezen, in je diepste wezen verschil je niet van alle andere mensen, en de wereld, dat zijn wij. Juist? Zie dit heel duidelijk. Misschien vind je het geen prettig idee, want we zijn grootgebracht misschien al van voor je kindertijd, van in de genen dat ieder van ons een afzonderlijk individu is. We stellen dat in vraag, niet alleen subjectief, maar objectief.
20:52 Als je zonder vooroordeel, zonder enige traditie gaat onderzoeken als je geest, je brein, zich op scherp zet om uit te vinden of het mogelijk is om in deze wereld in volstrekte vrijheid en vrede te leven, en daardoor ordelijk te leven... ..dan móet men deze vraag stellen. Al ben je een groot wetenschapper, een groot schilder... een geweldig dichter, zoals Keats, toch hebben die wetenschapper, dichter schilder, hun eigen verdriet, pijn, angsten, net als wij allen. En zolang we denken dat we los staan van anderen, moeten er conflicten zijn... ..tussen de Arabier en de Jood, zoals nu in Beiroet tussen zwarten en blanken tussen Moslims en de rest. Bekijk deze vraag dus alsjeblief in ernst, laten we onze hersens gebruiken en niets voetstoots aannemen.
22:51 En als dat een van de oorzaken van oorlog is een van de oorzaken van de conflicten tussen mensen deze foute aanname dat ieder van ons verschillend is dit juist stellen we in vraag. En als we dat niet zijn, dan zijn we de rest van de mensheid. Je bent de rest van de mensheid. Daar zit een enorme verantwoordelijkheid aan vast die je misschien liever niet draagt. Verantwoordelijkheid gaan we liever uit de weg.
23:50 Zolang iemand gewelddadig, agressief is, draagt hij dat bij aan alle agressie en geweld die er op aarde is. Natuurlijk is dat zo. Dus is het zo, dat als jullie de rest van de mensheid zijn je die mensheid bent, niet een deel ervan, maar de hele wereld. Als je dat gevoel hebt, er de waarheid van voelt zie je, dan ziet alles er heel anders uit. Dan heb je een eind gemaakt aan alle scheiding. Zie je? Ik vraag me af of jullie de waarheid hiervan inzien. Niet sentimenteel, niet als een romantisch onbereikbaar ideaal maar de werkelijkheid ervan, het feit.
25:33 Laat ons dit nader bekijken. Conflict bestaat, zoals we hebben gezegd, zolang er scheiding is tussen jou en mij, tussen ons en hen. Het kan niet anders of er is conflict in onze relaties tussen man en vrouw, zoals we allen weten. Nietwaar? Tussen jou en je vrouw, tussen de echtgenoten tussen het gezin en de gemeenschap tussen de gemeenschap en de maatschappij, enzovoort, enzovoort.
26:52 Dus: hoe komt het dat er conflict bestaat in onze relaties? Geef alsjeblief antwoord op deze vraag. Je bent getrouwd, hebt kinderen, of ongetrouwd en er bestaan nog andere menselijke relaties. Conflict bestaat zolang de echtgenote of de echtgenoot, de vrouw of de man elk hun eigen doel nastreven, hun eigen ambities hebben. hun eigen gevoel van voldoening, zowel sexueel als in de maatschappij. Nietwaar? Dit is een feit, nietwaar? De vrouw jaagt haar eigen soort genoegens na, de man de zijne. Dus komen ze nooit eigenlijk tot elkaar. Behalve misschien in bed. Dit is een feit.
28:31 Welnu, is het mogelijk om vrij te zijn van dat gescheiden zijn? Dan begint men te onderzoeken wat eigenlijk de aard is van die genegenheid wat eigenlijk liefde is. Tenminste, als je hier belang in stelt. Als het je verveelt, kan je altijd nog opstaan en weggaan. Maar als we het ernstig nemen, en dat moeten we als we zien wat er van de wereld geworden is: onwijs, wanordelijk omkoopbaar, de hemel mag weten wat er allemaal aan lelijks gebeurt als je het werkelijk een beetje ernstig meent terwijl je hiernaar kijkt wordt het onvermijdelijk dat men zich afvraagt hoe het komt dat in zulke nauwe relaties waar een gevoel van genegenheid verdraagzaamheid en van geven en nemen heerst waarom daar conflict bestaat, scheiding, haat... Je kent dat hele woelige gebied van beroering. Is het mogelijk om met elkaar in totale vrede te leven? Waarschijnlijk zijn jullie allemaal getrouwd, of je bent vrienden. Wat zeggen jullie hier allemaal op? Het is jullie leven. Niet dat van de spreker. Het is jouw leven en je moet op die werkelijk ernstige vragen antwoord geven ze niet uit de weg gaan.
31:16 Zolang we vastzitten aan die illusie van een individu-zijn hoe na je een ander ook staat, hoe intiem en persoonlijk je met een ander bent of dat het alleen gaat om gezelschap als een vlucht voor eenzaamheid deze vraag moet worden beantwoord. Want het hele leven is in relatie staan, met de natuur, met het heelal met het kleinste bloemetje in het veld en ook met een ander mens. We kunnen niet leven zonder relaties. Zelfs de monnik die verschillende geloften heeft afgelegd leeft in relatie met anderen en in deze relatie schijnt het conflict ook al alles te doordringen. Daarom moeten we heel dichtbij beginnen om ver te kunnen komen. We moeten beginnen waar we nu zijn, bij ons gezin, bij onszelf of het mogelijk is zonder conflict en daardoor in vrede te leven.
33:20 Hieruit rijst de vraag: Hoe kijk je tegen dit alles aan? Hoe kijk jij? en wanneer ik "jij" zeg bedoel ik dat niet persoonlijk. Hoe kijk je naar dit conflict, de toestand van de wereld de relaties met elkaar. Hoe kijk je hiernaar? Het is erg belangrijk de aard en de structuur van de waarnemer te begrijpen. Nietwaar? Zullen we hier mee doorgaan? Doen we dit samen of praat ik voor mezelf? Ik zou dat echt graag willen weten. Gaan we samen hetzelfde pad, dezelfde weg samen op reis, of bent je mij voor en blijf ik ver achter? Of gaan we samen, misschien hand in hand? Als we samen gaan, in dezelfde pas terwijl we naar de wereld kijken en naar de relatie die we samen hebben dan kunnen we als vrienden elkaar vragen stellen we kunnen een vraagteken zetten bij wat jij zegt zonder dat we elkaar kwetsen omdat we vrienden zijn. En van uit deze vriendschap zullen we de diepte en de schoonheid begrijpen van een relatie waarin geen plaats is voor conflict.
35:49 Dus de verhouding tot elkaar is buitengewoon belangrijk. Dat maakt ons leven uit. En zolang er conflict bestaat, brengt dat in een verhouding verwoesting aan. Stel ik ben getrouwd (dat ben ik niet)... Stel dat ik met een vrouw leef en inzie dat mijn vrouw en ik afzonderlijke wezens zijn die langs evenwijdige lijnen gaan die elkaar nooit ontmoeten innerlijk, op het psychische vlak. Hoe kijk ik daar dan tegenaan, tegen dat feit dat wij beiden van elkaar gescheiden zijn ieder met zijn eigen ambities, zijn eigen hebzucht zijn eigen hebbelijkheden en onhebbelijkheden je weet wel, al die dingen. Hoe kijk ik daar naar? Want in de manier waarop ik kijk kan ik partijdig zijn... ..en kunnen vooroordelen zitten. Daarom is het belangrijk dat ik de aard van de waarnemer ontdek. Juist? Als ik niet duidelijk weet hoe en op welke manier ik moet kijken kan de hele zaak worden vertekend. Daarom moet ik kritisch onderzoeken wat de aard van de waarnemer is. juist?
37:58 Een groot wetenschapsmens - ze geloven allemaal dat ze geweldig zijn - tenzij hij heel duidelijk is, zowel subjectief als objectief als hij doorheen een microscoop kijkt zo hij observeert zonder enige storing, zonder enig vooroordeel zijn "ik" komt niet in de waarneming... Anders wordt zijn waarneming vertekend, onwaar, niet feitelijk. Juist? Op gelijke wijze moet het ons heel duidelijk zijn wat de aard is van het waarnemen. Wie is de waarnemer? Zijn we hier samen? Wie is degene die waarneemt? Je kijkt naar die bomen, een wei met koeien of schapen je ziet de horizon verlicht door de morgenzon. Hoe kijk je daarnaar? Als je dat ooit doet. Wanneer je naar een boom of een huis kijkt wordt de waarneming en de manier waarop je kijkt geblokkeerd door de woorden die je daarvoor hebt. Begrijp je dat? Ik kan naar een Fransman zien en zeggen: 'Oh, hij is een Fransman' Dat betekent dat al mijn vooroordelen, al mijn kennis van de Fransen tussen mij komt te staan en die man die zichzelf een Fransman noemt. Juist? Kan ik dan naar hem kijken zonder alle vooroordelen en elkaar tegenwerkende krachten? Kan je dat?
40:48 Dat wil zeggen dat degene die waarneemt eigenlijk het verleden is. Juist, volg je? De waarnemer zit vol van in het verleden opgedane kennis. Of dat nu idiote, domme of feitelijke kennis is die kennis staat mijn heldere waarneming in de weg. Nietwaar? Kan je dit volgen?
41:21 Welnu, om mijn relatie met mijn vrouw of mijn echtgenoot waar te nemen moet ik kunnen kijken vrij van daaraan voorafgaande, opgestapelde gebeurtenissen, vooroordelen, kennis en dergelijke. Is dat mogelijk? Begrijp je mijn vraag? Anders is het mij niet mogelijk mijn vrouw zo te zien alsof het voor het eerst was. Begrijp je? Altijd kijk ik naar haar met alle herinneringen uit duizend vroegere dagen. Nu, is dat een feit - dat ik naar een ander kijk vanuit kennis uit het verleden. Iets levends kan nooit worden waargenomen met een beperkte kennis. En kennis is altijd beperkt. Begrijp je? Iets levends moet waargenomen worden vanuit vrijheid... zonder de hele opeenstapeling van ervaringen, kennis. Kan ik dus naar mijn vrouw kijken echtgenoot of naar mijn meisje... wat je maar wil, zonder dat herinneringen tussenbeide komen?
43:14 Heb je het ooit geprobeerd? Heb je ooit geprobeerd naar een boom te kijken zonder hem te benoemen met het woord boom om naar een bloem te kijken zonder naam, zodat je alleen maar kijkt naar wat in werkelijkheid te zien is, zonder enige subjectieve reactie. Volg je dit werkelijk? Ja? Of is dit Grieks of Chinees voor jou?
44:08 Zie je, ons brein is een netwerk van woorden, een netwerk van herinneringen. Het is nooit geheel vrij om alleen maar te kijken het is nl. door vereenzelviging geconditioneerd. Voor ons is de identiteit van iemand zeer belangrijk. Ik ben een Hindoe, wat dat gekke woord ook mag betekenen maar dat geeft me een gevoel van zekerheid, een gevoel van veiligheid. Ik heb mijn wortels, vandaar zeggen we: de Britten... de Fransen, de Duitsers, en wie ter wereld nog meer. Kunnen we nu kijken, observeren zonder enige identiteit? Begrijp je? Doe je dit nu? Of ga je het straks thuis proberen? Als je nu luistert en het nu doet je zit misschien naast je vrouw of echtgenoot - als je het nu doet juist door het te onderkennen verdwijnt de afgescheidenheid. Juist? Dit betekent: handelen, echte actie, staat buiten de tijd. Volg je dit? Kijk, ik heb dit nu gehoord ik heb aandachtig geluisterd.. terwijl ik naast mijn vrouw zit. Ik ben serieus en ik hoop zij ook en ik zie nu dat ik niet echt naar haar kijk zonder wat ik allemaal van haar weet. En ik vind het belangrijk met haar of hem een relatie te hebben zonder conflict. omdat als ik zo kan leven ik vrede in mijn hart en hoofd heb. Op hetzelfde moment dat ik dit hoor onderken ik het feit.. ..dat ik in conflict ben en dat ik naar haar of hem kijk met in mijn achterhoofd alle daar opgezamelde herinneringen allemaal dode dingen; en zo kijk ik dan naar haar.
48:01 Echte actie gebeurt, op het moment dat ik een feit als zodanig onderken.. en de tijd niet tussenbeide komt. Begrijp je dit? Breng ik dit over? Voor de meesten van ons betekent actie: conflict. Ik moet iets doen. Vandaag heb ik geen zin naar kantoor te gaan. Van 9 tot 5. De hemel mag weten waarom je "überhaupt" gaat. Zie wat we aan het doen zijn, een buitengewoon leven opgeven een leven dat zo onmetelijk is, dat zo buitengewoon mooi is dat grote diepten heeft, onpeilbare diepten en daar brengen we dan ons leven door tussen 9 en 5. En onze maatschappij eist dat, de regeringen eisen dat en onze vrouwen willen het omdat de hele dag thuis zitten zo vervelend is. Dus de hele structuur van de samenleving is zodanig dat we moeten werken. Ons zedelijk gevoel eist het. En de grote wijsheid, de diepte van het leven lopen we mis.
50:12 Kan ik dus naar haar of hem kijken zonder herinneringen? Ga je dat nu doen? Kijk eens wat dat inhoudt, doe het en je zal zien hoe geweldig we aan het verleden vastzitten. Ons leven is het verleden. Dat wil zeggen: voorbije herinneringen. Blijkbaar hebben ze een sterke greep op ons brein. En we zeggen: " Onmogelijk om zonder de kennis van het voorbije te kijken". En aldus geven we het op en gaan ons oude gangetje, ruzie makend... vitterig, nukkig, ellendig, ongelukkig. Je kent het allemaal. Maar als je ziet dat het een feit is dat er conflict zal bestaan tussen twee mensen, en daarom met de rest van de mensheid, zolang we vasthouden aan dat idee dat we individuen zijn ieder met zijn eigen herinneringen. En inzien is: onmiddelijke actie, en niet: actie uitstellen. Wanneer je actie uitstelt, komt er tijd bij te pas. Juist? Gedurende dat uitstel gebeuren er andere dingen en zo wordt het ingewikkeld. Ik vraag me af of je dit volgt. Dus: met actie bedoelen we: onderkennen, onmiddellijke actie zodat je brein dan niet verstopt raakt met problemen.
52:58 Ik weet niet of we de kwestie van de problemen al hebben behandeld waarom mensen eigenlijk problemen hebben. Het woord probleem betekent: "iets dat naar je toegegooid wordt". Dat is de feitelijke betekenis, de etymologische betekenis van dat woord: "iets dat je toegeworpen wordt", een uitdaging. Vanaf onze kinderjaren worden onze hersenen erin geoefend problemen op te lossen. Juist? Arme kinderen, babies van twee jaar leren nu al tellen leren een taal. Ik weet niet of je dat gevolgd hebt. Van kinderjaren tot schooltijd, college, universiteit, werk, gezin alles is een probleem geworden, problemen die moeten worden opgelost. We behandelen het leven als een onmetelijk probleem omdat ons brein op die manier is geoefend. Ik weet niet of jullie dit zien. We gaan iets nooit ontspannen en blijmoedig tegemoet het wordt een moeilijk probleem dat moet worden opgelost. Ook onze relaties zijn een probleem geworden. Begrijp je dat? Zijn we hier samen mee bezig? In hemelsnaam, zeg het me. En wanneer we proberen een probleem op te lossen dan ontstaan er bij de oplossing van dat probleem andere problemen die weer uit die oplossing voortkomen. Ik weet niet of je dit hebt opgemerkt. Dat gebeurt in de politiek. We hebben een oorlog uitgelokt en daar komen ontelbare problemen uit voort.
55:38 Kan je dus naar het leven kijken, niet als een probleem, ofschoon er problemen bestaan,maar met een hoofd dat vrij is van problemen? Zie je het verschil? Er zijn nu eenmaal problemen. Als ik kiespijn heb, ga ik naar een dokter. Er zijn belastingproblemen. Problemen zijn er nu eenmaal. Als mijn brein vrij is van problemen dan kan ik die problemen gemakkelijk aan. Maar als mijn brein gewend is aan problemen dan nemen die problemen alleen maar toe. Nietwaar? Ik vraag me af of je dit werkelijk ziet?
56:38 Neem nu de kwestie van God. Het is een probleem. Bestaat God niet of wel? De meeste Christenen geloven dat God bestaat en Boeddhisten hebben geen idee van God. In hun religieuze denkwijze komt het niet voor. Maar ze maken een God van Boeddha. Dat is een andere zaak. Welnu, dat is een probleem. Stel dat jij wel gelooft en ik niet. Ben je dan bereid om te bezien waarom God zou bestaan, als hij er al is? Want ik geloof niets, noch het een noch het ander. Veronderstel. In werkelijkheid geloof ik niets. Kan je naar dat vraagstuk kijken en onderzoeken waarom in de loop van de eeuwen de mens God heeft bedacht? Bedacht. Ik gebruik dat woord met opzet. Ik hoop dat het je geen pijn doet. De mens heeft het bedacht omdat hij bang is. Hij wil iemand, een instantie buiten hem, die hem veilig stelt om het gevoel te hebben dat er ergens iemand is die voor hem zorgt. Dat idee alleen geeft al troost. Of het nu een illusie is of dat het werkelijk zo is, doet er niet toe. Zolang je dat gelooft, word je getroost. Welnu, als je daar sterk in gelooft ben je dan bereid dat in twijfel te trekken, het te onderzoeken om er achter te komen hoe het in elkaar zit? Of ben je zo bang, dat je er zelfs niet aan wil denken? Begrijp je? Dus om er achter te komen of er iets is buiten de menselijke maat
59:29 moet je vrij zijn om te onderzoeken. Als je een relatie kritisch onderzoeken wil, moet je vrij zijn. En als degene die kijkt, die onderzoekt, vooringenomen is dan zal ofschoon het lijkt alsof hij een onderzoek instelt de uitkomst stroken met zijn overtuiging. Dus de vraag is: Kan het brein onbelemmerd kijken? Kijken naar mijn vrouw mijn man, naar de regeringen, mijn leraar, de hele wereld om mij heen zo nauwgezet kijken, zonder dat op de achtergrond mijn tradities en waardeoordelen meespelen? Dan werkt het brein als geheel, en niet in delen. Begrijp je?
1:00:58 Wetenschapsmensen zeggen, en als je het al weet neem me dan niet kwalijk dat ik het herhaal waarschijnlijk werkt er bij de meeste mensen slechts een klein deel van de hersenen. En daardoor is onze kijk op de wereld fragmentarisch. Begrijp je? Mijn leven lang werkt er slechts een klein deel van mijn hersens een deel en daardoor werkt mijn brein niet als een totaliteit. Zie je? Begrijp je de vraag? Als je er benieuwd naar bent wil je weten of het brein wel in zijn geheel kan werken, als totaliteit, volledig en niet slechts voor een stukje. Ben je benieuwd? Waarom? Is het uit nieuwsgierigheid? Of alleen maar om te argumenteren? Ofwel neem je het ernstig en zegt: ik wil dat weten over de hersenen die grote beperkingen hebben, zoals alle kennis beperkt en onvolledig is. juist? Dat moeten we heel zeker weten, want alle kennis is onvolledig of dat nu is de kennis van het verleden of de kennis van de toekomst kennis is ten eeuwigen dage onvolledig. Er wordt in de wetenschappelijke wereld steeds meer ontdekt. Geen enkele wetenschapsbeoefenaar kan ooit zeggen "Nu weet ik alles". Nietwaar?
1:03:20 Kennis is altijd onvolledig. En omdat de kennis onvolledig is, is het denken onvolledig. Omdat het steunt op kennis in de vorm van geheugen... Juist?- Zonder geheugen zijn er geen gedachten zonder kennis bestaat er geen denken. en we functioneren alleen maar met een beperkt denken... Nietwaar? Begrijp je? Ik vraag me af of je dit allemaal volgt?
1:04:14 Mijn denken en jouw denken, het denken van de grote wetenschapsbeoefenaars of dat van het onontwikkelde individu, hun denken is gelijkvormig. Er bestaat geen verschil tussen. Ze drukken het misschien verschillend uit, maar dat denken is beperkt. Akkoord? Zolang ons denken de grondslag vormt voor ons handelen de basis voor ons leven, kan het brein nooit als een totaliteit werken. Juist? Zie de logica hiervan. Ons leven is fragmentarisch. Ik ben een zakenman, ik ben een wetenschapsmens ik ben een schilder, enz.enz. Wij delen alles in in verschillende categorieën. Ons leven is fragmentarisch omdat ons denken beperkt is. Het kan niet anders dan fragmentarisch zijn. Wil je dit aannemen? Nee, niet aannemen, maar zie de juistheid ervan. Jullie zijn allen zo onzeker, nietwaar? Omdat we aan de wortels van jullie leven raken, nl. aan het denken. Jullie hebben schitterende kathedralen gebouwd, grootse architectuur grote oorlogswerktuigen, computers, enz, allemaal producten van het denken. En alles binnen die kathedralen, in de parochiekerk... is ook product van het denken. Nietwaar? Niemand kan het ontkennen. Alle gewaden, alle pijen die de priesters dragen zijn geheel of ten dele gecopieerd van de Egyptenaren. Het denken heeft dit allemaal voortgebracht. En het denken heeft ook God bedacht. Nu is de vraag of we het denken helemaal moeten uitsluiten
1:07:38 en wie het is die dat denken zal gaan wegdoen. Het is nog steeds het denken. Nietwaar? Ik weet niet of je dit ziet. Jullie mediteren als iemand van jullie zulke dingen doet... - heeft ten doel het denken uit te sluiten. Maar je onderzoekt nooit wie het is die dat wegdoet wie het is die zegt: "Ik moet niet denken" Het is nog steeds het denken dat dat doet, dat zegt: "Hemel, laat ik ophouden met denken, misschien kom ik daar verder mee.'" En toch kun je niet buiten denken. Kennis is noodzakelijk, op bepaalde gebieden anders kan je je huis niet terugvinden, geen brieven schrijven geen Engels spreken, enz. enz.
1:08:41 Het denken is dus het werktuig dat de verdeeldheid heeft bewerkstelligd. en om dat te zien, niet hoe je er van af kunt komen maar om dat feit te zien, dat het denken op bepaalde gebieden nodig is maar op het psychologische vlak misschien helemaal niet nodig is. Als in onze relatie met iemand anders het denken een rol speelt wat het doet - dan is juist dat denken de scheidende factor. Als je dat ziet, niet je afvragend wat je eraan kunt doen maar als je gewoon het gevaar daarvan ziet zul je je vanzelf van dat gevaar afwenden net zoals je terugdeinst voor een afgrond of wegloopt voor een gevaarlijk beest. Op dezelfde manier is het denken gevaarlijk op het psychologische vlak... Ik vraag me af of jullie dit inzien? Al is het in sommige gebieden noodzakelijk. Als je dit heel nauwkeurig bekijkt, zonder vooroordeel dan begint het denken zich bewust te worden van de beperkte plaats die het toekomt. Sorry, dat ik tien minuten langer heb gepraat. Zaterdag en zondag zijn er weer "talks" dinsdag en donderdag ontelbare vragen. Dinsdag zullen we op die vragen ingaan.